fotosensytyzacja
Fotosensytyzacja to zjawisko zwiększonej wrażliwości skóry na działanie promieniowania ultrafioletowego (UV), które występuje po zastosowaniu niektórych substancji fotouczulających. W medycynie rozróżnia się fotosensytyzację egzogenną, wywołaną przez substancje podawane zewnętrznie (leki, kosmetyki, rośliny) oraz endogenną, związaną z wewnętrznymi zaburzeniami metabolicznymi.
Z klinicznego punktu widzenia fotosensytyzacja objawia się nadmierną reakcją skóry na ekspozycję słoneczną, która może przybierać postać rumienia, obrzęku, pęcherzy, a nawet martwicy tkanek. Reakcje te ograniczają się do miejsc eksponowanych na światło i mogą pojawić się nawet przy krótkotrwałej ekspozycji na promieniowanie UV.
Wśród leków wywołujących fotosensytyzację wymienia się m.in. tetracykliny, fluorochinolony, pochodne sulfonamidów, niesteroidowe leki przeciwzapalne, diuretyki tiazydowe oraz niektóre leki przeciwpsychotyczne. Mechanizm działania może być fototoksyczny (bezpośrednie uszkodzenie komórek) lub fotoalergiczny (reakcja immunologiczna), co determinuje sposób postępowania terapeutycznego.
Diagnostyka fotosensytyzacji obejmuje dokładny wywiad dotyczący przyjmowanych leków, stosowanych kosmetyków oraz ekspozycji na substancje roślinne. W przypadkach wątpliwych można wykonać testy fotopatch, które pozwalają zidentyfikować konkretny czynnik wywołujący reakcję. Leczenie polega głównie na eliminacji czynnika wywołującego i ochronie przed promieniowaniem UV.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Działania niepożądane – Dezaftan med 1,5 mg + 1 mg + 17,42 mg
Dezaftan med, zawierający 1,5 mg cetylopirydyniowego chlorku, 1,0 mg lidokainy chlorowodorku jednowodnego oraz 17,42 mg cynku glukonianu w formie tabletek do ssania, może wywoływać działania niepożądane o różnej częstości i nasileniu. Do najważniejszych należą reakcje nadwrażliwości, takie jak fotosensytyzacja i bóle głowy (rzadko), a także drgawki o nieznanej częstości występowania, co wymaga szczególnej ostrożności u pacjentów z padaczką lub innymi zaburzeniami drgawkowymi. Ze strony przewodu pokarmowego obserwuje się rzadko nudności, bóle brzucha, biegunkę, wymioty, metaliczny smak w ustach oraz zapalenie błony śluzowej jamy ustnej. Reakcje skórne obejmują niezbyt często miejscowy rumień, świąd, wyprysk i pieczenie, a rzadko ciężkie zmiany skórne, takie jak wyprysk pęcherzowy lub pryszczowaty oraz pokrzywkę. Bardzo rzadko może dochodzić do nasilenia istniejącej niewydolności nerek, co wymaga ścisłej kontroli funkcji nerkowych u pacjentów z chorobą nerek.
aspartam, bąbel pokrzywkowy, ból brzucha, cetylopirydyniowy chlorek, cynku glukonian, drgawka, działanie niepożądane, epizod drgawkowy, fenyloketonuria, fotosensytyzacja, lidokainy chlorowodorek, mannitol, niewydolność nerek, padaczka, pokrzywka, reakcja fotouczuleniowa, reakcja skórna, rumień, tabletka do ssania, wyprysk, wyprysk pęcherzowy, zaburzenie drgawkowe, zaburzenie żołądkowo-jelitowe, zapalenie błony śluzowej - Leksykon leków
Działania niepożądane – Hascosept smak cytrynowo-miodowy 3 mg
Hascosept w postaci pastylek twardych zawiera 3 mg chlorowodorku benzydaminy (2,68 mg benzydaminy) i może wywoływać działania niepożądane o różnej częstości. Najczęściej obserwowane są objawy miejscowe, takie jak pieczenie lub suchość w jamie ustnej (≥1/1000 do <1/100 przypadków) oraz niedoczulica jamy ustnej (≥1/10 000 do <1/1000 przypadków). Ponadto, mogą wystąpić reakcje nadwrażliwości, w tym ciężkie reakcje anafilaktyczne, których częstość nie jest znana. Inne potencjalne działania niepożądane to nadwrażliwość na światło, obrzęk naczynioruchowy oraz skurcz krtani, które również mają nieznaną częstość występowania i mogą wymagać natychmiastowej interwencji medycznej.
badanie kliniczne, benzydamina, chlorowodorek benzydaminy, działanie niepożądane, fotosensytyzacja, MedDRA, niedoczulica jamy ustnej, obrzęk naczynioruchowy, produkt leczniczy, przedwczesne zamknięcie przewodu tętniczego, reakcja alergiczna, reakcja anafilaktyczna, reakcja nadwrażliwości, skurcz krtani, suchość jamy ustnej, terminologia MedDRA, zaburzenia immunologiczne, zaburzenia oddechowe, zaburzenia skórne, zaburzenia żołądkowo-jelitowe - Leksykon leków
Działania niepożądane – Krople żołądkowe forte –
Produkt leczniczy Krople żołądkowe forte, zawierający 65%-75% (V/V) etanolu oraz nalewki z korzenia kozłka lekarskiego, liścia mięty pieprzowej, ziela dziurawca i nalewkę gorzką, wykazuje działania niepożądane sklasyfikowane według MedDRA. Do najważniejszych należą: uczucie niepokoju (częstość nieznana), ból głowy (częstość nieznana), tachykardia (rzadko), nudności, skurcze brzucha i zgaga (częstość nieznana). Szczególną uwagę należy zwrócić na możliwość zaostrzenia refluksu żołądkowo-przełykowego oraz zgagi u pacjentów z wcześniej rozpoznaną chorobą refluksową. Dodatkowo, nalewka z dziurawca może wywoływać nadwrażliwość na światło słoneczne (fotosensytyzacja), zwłaszcza u osób o jasnej karnacji, a także reakcje alergiczne skórne i świąd (częstość nieznana). Uczucie zmęczenia również zostało zgłoszone jako działanie niepożądane o nieznanej częstości.
choroba refluksowa, choroba układu sercowo-naczyniowego, fotosensytyzacja, kołatanie serca, korzeń goryczki, kozłek lekarski, mięta pieprzowa, nadwrażliwość na światło słoneczne, nudności, ośrodkowy układ nerwowy, pomarańcza gorzka, promieniowanie UV, reakcja fotouczulająca, refluks żołądkowo-przełykowy, skórna reakcja alergiczna, skurcz brzucha, świąd, tachykardia, terminologia MedDRA, wymioty, zaburzenie lękowe, zaburzenie serca, zaburzenie skóry, zaburzenie żołądka i jelit, zgaga, ziele dziurawca - Leksykon leków
Działania niepożądane – Peritol 4 mg
Peritol, zawierający 4 mg chlorowodorku cyproheptadyny w tabletce, wykazuje szerokie spektrum działań niepożądanych, które należy uwzględnić podczas terapii. Najczęściej obserwowaną reakcją jest przemijająca senność, pojawiająca się zwykle na początku leczenia i ustępująca po 3-4 dniach. Lek może indukować liczne zaburzenia neurologiczne, takie jak sedacja, zawroty głowy, ataksja, drżenia, parestezje, zapalenie nerwów, drgawki oraz bóle głowy. Ponadto, cyproheptadyna wpływa na funkcje psychiczne, wywołując objawy splątania, omamy wzrokowe, niepokój ruchowy, rozdrażnienie, agresję, bezsenność, euforię i histerię. Zaburzenia widzenia (niewyraźne widzenie, diplopia, zaburzenia akomodacji) oraz dolegliwości ze strony ucha i błędnika (ostre zapalenie błędnika, tinnitus) również zostały zgłoszone. W zakresie układu sercowo-naczyniowego mogą wystąpić kołatania serca, tachykardia, skurcze dodatkowe oraz hipotensja. Działania niepożądane obejmują także objawy ze strony układu oddechowego (suchość błon śluzowych, duszność, epistaxis), przewodu pokarmowego (kserostomia, nudności, wymioty, biegunka, zaparcia), a także poważne zaburzenia wątroby, takie jak cholestaza, zapalenie wątroby, żółtaczka i niewydolność wątroby.
agranulocytoza, ataksja, bezsenność, biegunka, ból głowy, cholestaza, cyproheptadyna, diplopia, drgawki, drżenie, duszność, dyskomfort w nadbrzuszu, epistaxis, euforia, fotosensytyzacja, hepatitis, hipotensja, histeria, jadłowstręt, kołatanie serca, kserostomia, leukopenia, niedokrwistość hemolityczna, niepokój ruchowy, niewydolność wątroby, niewyraźne widzenie, nudności, obrzęk alergiczny, obrzęk naczynioruchowy, omamy wzrokowe, osłabienie, parestezje, plamica, pokrzywka, rumień, sedacja, senność, skurcze dodatkowe, splątanie, szum uszny, tachykardia, trombocytopenia, wstrząs anafilaktyczny, wymioty, zaburzenia akomodacji, zaburzenia hematologiczne, zaburzenia immunologiczne, zaburzenia koordynacji, zaburzenia naczyniowe, zaburzenia oka, zaburzenia psychiczne, zaburzenia skóry, zaburzenia układu moczowego, zaburzenia układu nerwowego, zaburzenia układu oddechowego, zaburzenia wątroby, zaburzenia żołądka i jelit, zapalenie błędnika, zapalenie nerwów, zaparcie, zatrzymanie moczu, zawroty głowy, żółtaczka - Leksykon leków
Działania niepożądane – Krople żołądkowe Amara –
Krople żołądkowe Amara to roztwór doustny zawierający wyciągi roślinne, w tym ziele dziurawca, liście mięty pieprzowej, korzeń kozłka oraz nalewkę gorzką z korzenia goryczki. Stosowanie preparatu może wywoływać działania niepożądane, głównie ze strony układu pokarmowego, takie jak nudności i skurczowe bóle brzucha, o nieznanej częstości występowania. U pacjentów z refluksem żołądkowo-przełykowym możliwe jest nasilenie zgagi. Rzadko obserwuje się tachykardię związaną z korzeniem goryczki, co jest istotne u osób z chorobami układu krążenia. Ponadto, preparat może wywoływać reakcje skórne, w tym świąd oraz alergiczne zmiany skórne, a także fotosensytyzację u osób o jasnej karnacji, spowodowaną obecnością dziurawca.
ból brzucha, ból głowy, charakterystyka produktu leczniczego, fotosensytyzacja, korzeń goryczki, korzeń kozłka, krople żołądkowe, mięta pieprzowa, nalewka gorzka, niepokój, nudności, pokrzywka, przewód pokarmowy, reakcja alergiczna, refluks żołądkowo-przełykowy, świąd, tachykardia, zgaga, ziele dziurawca, zmęczenie - Leksykon substancji czynnych
Chlorek cetylopirydyniowy – Działania niepożądane
Chlorek cetylopirydyniowy, stosowany miejscowo w leczeniu infekcji jamy ustnej i gardła, wykazuje działanie przeciwbakteryjne i posiada relatywnie dobry profil bezpieczeństwa. Niemniej jednak, może wywoływać działania niepożądane o różnej częstości i nasileniu, klasyfikowane według standardowej nomenklatury: bardzo często (≥1/10), często (≥1/100 do <1/10), niezbyt często (≥1/1000 do <1/100), rzadko (≥1/10 000 do <1/1000), bardzo rzadko (<1/10 000) oraz częstość nieznana. Do najczęstszych należą miejscowe reakcje skórne (rumień, świąd, wyprysk, pieczenie) występujące niezbyt często (≥1/1000 do <1/100), a także rzadkie ciężkie reakcje skórne, takie jak wyprysk pęcherzowy lub pryszczowaty. Rzadko obserwuje się zaburzenia żołądkowo-jelitowe (nudności, bóle brzucha, biegunka), wymioty, metaliczny smak w ustach, zapalenie błony śluzowej jamy ustnej oraz przemijające zaburzenia smaku. W zakresie układu nerwowego rzadko występują ból głowy, pieczenie lub suchość jamy ustnej oraz niedoczulica błony śluzowej. Reakcje anafilaktyczne i skurcz oskrzeli mają częstość nieznaną, ale stanowią poważne zagrożenie dla życia i wymagają natychmiastowej interwencji.
chlorek cetylopirydyniowy, choroba układu oddechowego, ciężka reakcja skórna, duszność, działanie przeciwbakteryjne, fotosensytyzacja, niedoczulica, niewydolność nerek, POChP, podrażnienie błony śluzowej, pokrzywka, reakcja anafilaktyczna, reakcja nadwrażliwości, reakcja skórna miejscowa, rumień, skurcz oskrzeli, wstrząs anafilaktyczny, wyprysk pęcherzowy, zaburzenie równowagi elektrolitowej, zaburzenie układu nerwowego, zaburzenie żołądkowo-jelitowe, zapalenie błony śluzowej - Leksykon substancji czynnych
Głóg – Przedawkowanie
Przedawkowanie preparatów zawierających głóg (Crataegus spp.) zwykle wywołuje łagodne, przemijające objawy, które ustępują samoistnie w ciągu 24 godzin. W przypadku monoterapii głogiem objawy toksyczne są rzadko dokumentowane, natomiast preparaty złożone, zawierające dodatkowo konwalię (Convallaria majalis) lub kozłek lekarski (Valeriana officinalis), mogą powodować bardziej zróżnicowany i nasilony obraz kliniczny. Szczególnie konwalia, zawierająca glikozydy nasercowe, może indukować arytmie, zaburzenia rytmu serca oraz objawy ze strony przewodu pokarmowego i ośrodkowego układu nerwowego. Preparaty w formie nalewek lub ekstraktów etanolowych niosą ryzyko zatrucia alkoholem, zwłaszcza przy zawartości etanolu od kilku do ponad 60% (V/V), co może skutkować obniżeniem sprawności psychomotorycznej, zaburzeniami poznawczymi oraz interakcjami farmakologicznymi, szczególnie u pacjentów z chorobami wątroby, alkoholizmem, padaczką lub uszkodzeniami mózgu.
alkohol etylowy, alkoholizm, arytmia, arytmia serca, atropina, biegunka, ból głowy, choroba psychiczna, choroba wątroby, ciśnienie tętnicze, drżenie rąk, działanie przeczyszczające, ekstrakt etanolowy, fotosensytyzacja, glikozyd nasercowy, głóg, interakcja lekowa, konwalia, kozłek lekarski, niedobór magnezu, nudność, objaw neurologiczny, ośrodkowy układ nerwowy, padaczka, parametr życiowy, pomoc tlenowo-krążeniowa, preparat złożony, przewód pokarmowy, reakcja uczuleniowa na światło, rozluźnienie stolca, rozszerzenie źrenic, senność, skurcz brzucha, sorbitol, sprawność psychomotoryczna, sprawność psychoruchowa, tętno, ucisk w klatce piersiowej, uszkodzenie mózgu, uszkodzenie wątroby, wymioty, zaburzenie funkcji poznawczych, zaburzenie przewodzenia, zaburzenie rytmu serca, zaburzenie widzenia, zaburzenie wodno-elektrolitowe, zaburzenie żołądkowo-jelitowe, zatrucie alkoholem, zawrót głowy, zmęczenie - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Perazin 200 mg
Terapia produktem Perazin 200 mg (perazyna dimaleinian 336,8 mg, odpowiadający 200 mg perazyny) wymaga ścisłego przestrzegania zaleceń dotyczących dawkowania i monitorowania. U pacjentów w podeszłym wieku oraz z zaburzeniami czynności wątroby dawki należy zmniejszyć o połowę, aby uniknąć ryzyka ciężkiego uszkodzenia wątroby. Konieczna jest całkowita abstynencja alkoholowa ze względu na niebezpieczne interakcje. Przed rozpoczęciem terapii należy dokładnie ocenić ryzyko u pacjentów z zaburzeniami hematologicznymi, kardiologicznymi, neurologicznymi, okulistycznymi, urologicznymi, gastroenterologicznymi, endokrynologicznymi oraz nowotworowymi. Monitorowanie obejmuje regularne badania stężenia glukozy, ciśnienia tętniczego, EKG oraz prób czynnościowych wątroby co 6 miesięcy, a także badania hematologiczne w trakcie długoterminowej terapii.
choroba Parkinsona, choroba wrzodowa, ciężkie niedociśnienie, delirium, dyskineza, fotosensytyzacja, guz chromochłonny nadnerczy, hipertermia, hipotonia ortostatyczna, jaskra z wąskim kątem, kinaza kreatyninowa, leczenie przeciwparkinsonowskie, leukopenia, małopłytkowość, miastenia, nadczynność tarczycy, napad drgawkowy, niewydolność krążenia, niewydolność nerek, niewydolność oddechowa, ostra niedokrwistość, parkinsonizm, perazyna dimaleinian, podwyższone enzymy wątrobowe, pokrzywka, przerost gruczołu krokowego, przewlekła choroba wątroby, uszkodzenie mięśnia sercowego, wczesna dyskineza, zaburzenie gospodarki wodno-elektrolitowej, zaburzenie hematologiczne, zaburzenie hemopoezy, zaburzenie układu krwiotwórczego, zaburzenie układu pozapiramidowego, złośliwy zespół neuroleptyczny, zmniejszenie liczby leukocytów, żółtaczka, zwężenie odźwiernika - Leksykon leków
Działania niepożądane – Amitriptylinum VP 10 mg
Amitryptylina, jako trójpierścieniowy lek przeciwdepresyjny (TLPD), wykazuje szerokie spektrum działań niepożądanych, które mogą być mylone z objawami samej depresji, takimi jak ból głowy, drżenie, zaburzenia uwagi, zaparcia czy zmniejszone libido. Najpoważniejsze działania niepożądane obejmują kardiologiczne powikłania, takie jak blok przedsionkowo-komorowy, blok odnogi pęczka Hisa (często), arytmie (rzadko), kardiomiopatie i torsade de pointes (bardzo rzadko), a także zapalenia mięśnia sercowego o podłożu nadwrażliwości (częstość nieznana). Ponadto, lek może indukować myśli i zachowania samobójcze, stany maniakalne, majaczenie, drgawki oraz zaburzenia pozapiramidowe. Rzadkie, ale istotne powikłania hematologiczne to zahamowanie czynności szpiku kostnego, agranulocytoza, leukopenia, eozynofilia i małopłytkowość, które wymagają regularnej kontroli morfologii krwi. W okulistyce należy zwrócić uwagę na ryzyko ostrej jaskry (bardzo rzadko) oraz zaburzenia akomodacji i rozszerzenie źrenic, które mogą prowadzić do poważnych powikłań.
agranulocytoza, akatyzja, alergiczne zapalenie pęcherzyków płucnych, amitryptylina, arytmia, ataksja, blok odnogi pęczka Hisa, blok przedsionkowo-komorowy, ból głowy, cholestatyczna choroba wątroby, drgawki, eozynofilia, fotosensytyzacja, ginekomastia, hipertermia, hiponatremia, jaskra ostra, kardiomiopatia, kołatanie serca, leukopenia, libido, majaczenie, małopłytkowość, mlekotok, myśli samobójcze, nadmierna potliwość, niedociśnienie ortostatyczne, obrzęk języka, parestezja, polineuropatia, porażenna niedrożność jelit, powiększenie gruczołów ślinowych, rozszerzenie źrenic, senność, stan maniakalny, suchość jamy ustnej, suchość oka, szum uszny, tachykardia, torsade de pointes, trójpierścieniowy lek przeciwdepresyjny, zaburzenie akomodacji, zaburzenie czynności wątroby, zaburzenie erekcji, zaburzenie mikcji, zaburzenie pozapiramidowe, zaburzenie smaku, zaburzenie uwagi, zahamowanie czynności szpiku kostnego, zapalenie wątroby, zatrzymanie moczu, zespół Löfflera, złamanie kości, żółtaczka, zwiększenie ciśnienia śródgałkowego - Leksykon leków
Działania niepożądane – Nervosol –
Nervosol to płyn doustny zawierający wyciągi z korzenia kozłka (Valeriana officinalis), ziela melisy (Melissa officinalis), korzenia arcydzięgla (Angelica archangelica), szyszki chmielu (Humulus lupulus) oraz kwiatu lawendy (Lavandula angustifolia), rozpuszczone w 50-57% (V/V) etanolu. Preparat może wywoływać działania niepożądane o nieznanej częstości występowania, sklasyfikowane zgodnie z systemem MedDRA. Do najistotniejszych należą reakcje alergiczne (wysypka, świąd, obrzęk, duszność), nadwrażliwość skóry na światło słoneczne (fotosensytyzacja), nudności oraz skurczowe bóle brzucha. Szczególną uwagę należy zwrócić na pacjentów z alergią na rośliny z rodziny baldaszkowatych oraz na tych z chorobami przewodu pokarmowego, gdyż objawy gastryczne mogą być nasilone przez obecność goryczek i olejków eterycznych, zwłaszcza z korzenia arcydzięgla i szyszek chmielu.
bezpieczeństwo farmakoterapii, choroba wrzodowa, farmakovigilance, fotosensytyzacja, furanokumaryna, goryczka, korzeń arcydzięgla, korzeń kozłka, kwiat lawendy, lek przeciwhistaminowy, Medical Dictionary for Regulatory Activities, nadwrażliwość na światło słoneczne, nudności, olejek eteryczny, płyn doustny, reakcja alergiczna, roślina baldaszkowata, skurczowy ból brzucha, system MedDRA, szyszka chmielu, zespół jelita drażliwego, ziele melisy