zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa
Wskazanie

Zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa (ZZSK) to przewlekła choroba zapalna z grupy spondyloartropatii, charakteryzująca się zapaleniem stawów krzyżowo-biodrowych, stawów kręgosłupa oraz więzadeł i przyczepów ścięgnistych. Choroba dotyka głównie młodych mężczyzn (3-4 razy częściej niż kobiety), zwykle rozpoczynając się między 15. a 40. rokiem życia. Jej podłożem jest silny związek z antygenem zgodności tkankowej HLA-B27, który występuje u około 90-95% pacjentów.

Główne objawy ZZSK to przewlekły ból dolnej części pleców, nasilający się w nocy i w spoczynku, poranna sztywność kręgosłupa trwająca ponad 30 minut oraz ograniczenie ruchomości kręgosłupa. Z czasem dochodzi do charakterystycznej postawy ciała: wyprostowanej szyi, zwiększonej kifozy piersiowej i spłaszczenia lordozy lędźwiowej. U około 30% pacjentów występują również objawy pozastawowe, jak zapalenie tęczówki, zmiany w sercu czy płucach.

W leczeniu ZZSK kluczową rolę odgrywa farmakoterapia. Stosuje się niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ) jako leki pierwszego rzutu, takie jak: Diclac, Dicloberl, Voltaren (diklofenak), Meloxicom, Movalis (meloksykam), Arcoxia (etorykoksyb) czy Ketonal, Ketoprofen (ketoprofen). W przypadku niewystarczającej odpowiedzi na NLPZ, wprowadza się leki biologiczne modyfikujące przebieg choroby, głównie inhibitory TNF-α: Humira (adalimumab), Enbrel (etanercept), Simponi (golimumab), Cimzia (certolizumab pegol) oraz inhibitory IL-17: Cosentyx (sekukinumab), Taltz (iksekizumab). W niektórych przypadkach stosuje się także tradycyjne leki modyfikujące przebieg choroby jak sulfasalazyna (Sulfasalazin) czy metotreksat (Metex, Methofill).

Największe trudności w leczeniu ZZSK obejmują późne rozpoznanie choroby (średnio 8-10 lat od pierwszych objawów), nieodwracalność zmian strukturalnych kręgosłupa, które wystąpiły przed włączeniem leczenia, oraz konieczność długotrwałej, często dożywotniej terapii. Istotnym problemem jest również wtórna amyloidoza jako powikłanie nieleczonego, aktywnego ZZSK. Wyzwaniem pozostaje przewidywanie odpowiedzi na leczenie biologiczne oraz zarządzanie działaniami niepożądanymi długotrwałej farmakoterapii, szczególnie zwiększonym ryzykiem infekcji przy stosowaniu leków biologicznych. Dodatkowo, mimo nowoczesnych terapii, u części pacjentów choroba prowadzi do znacznego ograniczenia sprawności i niepełnosprawności, co wymaga kompleksowego podejścia rehabilitacyjnego.