metabolit nieaktywny
Metabolit nieaktywny to produkt przemiany metabolicznej leku lub innej substancji biologicznie czynnej, który nie wykazuje działania farmakologicznego lub wykazuje działanie znacznie słabsze niż związek macierzysty. Powstaje on w wyniku procesów biotransformacji zachodzących głównie w wątrobie, ale również w innych narządach, takich jak nerki, płuca czy przewód pokarmowy.
Proces metabolizmu leków zazwyczaj prowadzi do powstania związków bardziej polarnych, co ułatwia ich wydalanie z organizmu. Metabolity nieaktywne są końcowym efektem detoksykacji organizmu, gdzie aktywne farmakologicznie substancje zostają przekształcone w formy, które mogą być bezpiecznie wydalone, najczęściej z moczem lub żółcią. Identyfikacja metabolitów nieaktywnych jest istotna w badaniach farmakokinetycznych i toksykologicznych.
W praktyce klinicznej znajomość profilu metabolicznego leku, w tym powstawania metabolitów nieaktywnych, ma znaczenie przy ustalaniu dawkowania, przewidywaniu interakcji lekowych oraz dostosowywaniu terapii u pacjentów z zaburzeniami funkcji wątroby lub nerek. W niektórych przypadkach metabolit początkowo nieaktywny może ulegać dalszym przemianom, prowadzącym do reaktywacji lub tworzenia związków o nowej aktywności biologicznej.
Powiązane wpisy
- Leksykon substancji czynnych
Permetryna – Właściwości farmakokinetyczne
Permetryna, będąca pyretroidem, wykazuje bardzo ograniczone wchłanianie przezskórne, wynoszące średnio 0,47 ± 0,3% do 2% podanej dawki, co potwierdzono zarówno u zdrowych ochotników, jak i pacjentów ze świerzbem. Po aplikacji miejscowej większość leku pozostaje w miejscu aplikacji, głównie w warstwie rogowej naskórka, a jedynie około 0,5-1% dawki dostaje się do krążenia ogólnego. W przypadku podania doustnego permetryna osiąga maksymalne stężenie w osoczu po około 4 godzinach, wykazując lepszą biodostępność niż przy aplikacji miejscowej. Metabolizm zachodzi głównie w skórze i wątrobie, gdzie permetryna ulega hydrolizie wiązań estrowych oraz oksydacji, prowadząc do powstania nieaktywnych metabolitów, takich jak 3-PBA i cis-trans CI2CA, które są wydalane głównie z moczem w postaci sprzężonych z kwasem glukuronowym i siarczanem form.
2-dichlorowinylu)-2, 2-dimetylocyklopropanokarboksylowy, aminokwas, biodostępność, esteraza, forma sprzężona, glukuronid, hydrolaza, hydroliza wiązań estrowych, kumulacja w organizmie, kwas 3-(2, kwas 3-fenoksybenzoesowy, kwas glukuronowy, metabolit nieaktywny, metabolizm, metabolizm permetryny, okres półtrwania, permetryna, pyretroid, siarczan, stężenie w osoczu, stratum corneum, świerzb, świerzbowiec, utlenianie, wchłanianie przezskórne, właściwości farmakokinetyczne, właściwości farmakokinetyczne permetryny, zakażenie pasożytnicze skóry - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Paracetamol HASCO 500 mg
Paracetamol w dawce 500 mg podany doustnie w formie proszku charakteryzuje się szybkim i niemal całkowitym wchłanianiem z jelita cienkiego poprzez bierną dyfuzję, osiągając maksymalne stężenie w osoczu (Cmax) w ciągu 30-60 minut. Lek wykazuje szeroką dystrybucję w organizmie, przenika przez barierę łożyskową oraz do mleka kobiecego, a jego wiązanie z białkami osocza jest niewielkie, lecz wzrasta wraz ze stężeniem. Okres półtrwania (T½) wynosi 2-3 godziny u dorosłych i 1,5-2 godziny u dzieci. Paracetamol podlega intensywnemu metabolizmowi w wątrobie, głównie przez sprzęganie z kwasem glukuronowym (60%) i siarczanami (35%), a także oksydacji, która generuje hepatotoksyczny metabolit N-acetylo-p-benzochinoiminę, detoksykowany fizjologicznie przez glutation.
bariera łożyskowa, bierna dyfuzja, biotransformacja, dawka terapeutyczna, detoksykacja, maksymalne stężenie leku, metabolit nieaktywny, metabolizm leku, N-acetylo-p-benzochinoimina, objętość dystrybucji, okres półtrwania, oksydacja, ostra niewydolność wątroby, paracetamol, sprzęganie z cysteiną, sprzęganie z kwasem glukuronowym, sprzęganie z siarczanami, wiązanie z białkami osocza, wydalanie leku, wydalanie nerkowe - Leksykon leków
Interakcje leku – Hascovir 400 mg/5 ml
Acyklowir, substancja czynna leku Hascovir w postaci zawiesiny doustnej, jest wydalany głównie przez nerki w formie niezmienionej, co czyni jego farmakokinetykę podatną na interakcje z lekami konkurującymi o aktywny transport kanalikowy. Probenecyd i cymetydyna zwiększają pole pod krzywą stężenia acyklowiru (AUC) oraz zmniejszają jego klirens nerkowy, podobnie jak mykofenolan mofetylu, który dodatkowo podnosi stężenie nieaktywnego metabolitu. Mimo tych interakcji, szeroki indeks terapeutyczny acyklowiru zwykle eliminuje konieczność modyfikacji dawkowania. Wyjątek stanowi teofilina, której AUC wzrasta o około 50% podczas jednoczesnego stosowania, co wymaga monitorowania jej stężenia w osoczu ze względu na wąski indeks terapeutyczny i ryzyko toksyczności.
acyklowir, aktywny transport leku, AUC, charakterystyka produktu leczniczego, cymetydyna, działanie nefrotoksyczne, enzymy metabolizujące, farmakokinetyka, funkcja nerek, glicerol, glikol propylenowy, indeks terapeutyczny, interakcje farmakokinetyczne, kanaliki nerkowe, klirens nerkowy, metabolit nieaktywny, metabolizm wątrobowy, mykofenolan mofetylu, parahydroksybenzoesan metylu, probenecyd, przedawkowanie leku, przedział terapeutyczny, przepływ nerkowy, reakcja alergiczna, sorbitol, stężenie w osoczu, substancje pomocnicze, teofilina, upośledzona funkcja wątroby, zawiesina doustna - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Erlis 10 mg
Tadalafil, substancja czynna leku Erlis (10 mg), charakteryzuje się szybkim wchłanianiem po podaniu doustnym, osiągając maksymalne stężenie w osoczu (Cmax) średnio po 2 godzinach. Jego farmakokinetyka jest liniowa w zakresie dawek terapeutycznych 2,5-20 mg, a stan stacjonarny osiągany jest po 5 dniach stosowania raz na dobę. Tadalafil wykazuje dużą objętość dystrybucji (~63 l) i wysoki stopień wiązania z białkami osocza (94%). Metabolizowany jest głównie przez CYP3A4 do nieaktywnego klinicznie metabolitu glukuronianu metylokatecholu. Okres półtrwania wynosi około 17,5 godziny, co umożliwia dawkowanie raz na dobę. Eliminacja odbywa się głównie z kałem (61%) oraz moczem (36%). Wchłanianie nie jest istotnie modyfikowane przez pokarm ani porę podania, a obecność leku w nasieniu jest minimalna (<0,0005% dawki).
biotransformacja, cukrzyca, dostępność biologiczna, ekspozycja na lek, farmakokinetyka, farmakokinetyka w populacjach szczególnych, fosfodiesteraza typu 5, hemodializa, izoenzym CYP3A4, klirens kreatyniny, klirens leku, liniowość farmakokinetyczna, metabolit nieaktywny, metabolizm leku, niewydolność nerek, niewydolność wątroby, okres półtrwania, podanie doustne, schyłkowa niewydolność nerek, skala Child-Pugh, stan stacjonarny, stężenie maksymalne, stężenie w osoczu, substancja czynna, tadalafil, zaburzenie erekcji - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Metypred 16 mg
Metyloprednizolon charakteryzuje się liniową farmakokinetyką niezależnie od drogi podania, co umożliwia proporcjonalne dostosowanie dawki do stężenia leku w organizmie. Po podaniu doustnym (tabletki 4 mg i 16 mg) osiąga maksymalne stężenie w osoczu w czasie 1,5-2,3 godziny, z wysoką bezwzględną dostępnością biologiczną wynoszącą 82-89%. Lek wykazuje rozległą dystrybucję (objętość dystrybucji ok. 1,4 l/kg), przenika przez barierę krew-mózg oraz do mleka kobiet karmiących, a około 77% metyloprednizolonu wiąże się z białkami osocza, co wpływa na jego farmakodynamiczne działanie.
bariera krew-mózg, białko transportowe ABC, CYP3A4, cytochrom P450, domena wiążąca ATP, dostępność biologiczna, farmakokinetyka liniowa, faza eliminacji, frakcja wolna, frakcja związana z białkami, glikoproteina p, hydroksymetyloprednizolon, interakcja lekowa, klirens całkowity, metabolit nieaktywny, metabolizm wątrobowy, objętość dystrybucji, okres półtrwania, parametr farmakokinetyczny, schemat terapeutyczny, stężenie maksymalne, wiązanie z białkami osocza - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Karbis 32 mg
Karbis, zawierający kandesartan cyleksetylu w dawkach 8, 16 i 32 mg, charakteryzuje się bezwzględną biodostępnością około 14% po podaniu w formie tabletki, z maksymalnym stężeniem (Cmax) osiąganym po 3-4 godzinach. Kandesartan wykazuje liniową farmakokinetykę w zakresie dawek terapeutycznych, wysokie (>99%) wiązanie z białkami osocza oraz pozorną objętość dystrybucji około 0,1 l/kg. Metabolizm wątrobowy jest minimalny i odbywa się głównie przez CYP2C9, bez istotnych interakcji z innymi izoenzymami cytochromu P450. Okres półtrwania eliminacyjnego wynosi około 9 godzin, a klirens całkowity to 0,37 ml/min/kg, z klirensem nerkowym 0,19 ml/min/kg, co wskazuje na wydalanie zarówno przez nerki (przesączanie i wydzielanie kanalikowe), jak i żółć. Po podaniu doustnym 26% dawki jest wydalane w moczu w formie niezmienionej, a 56% w kale, co potwierdza dwukierunkowy mechanizm eliminacji.
AUC, biodostępność, biotransformacja, Cmax, cytochrom P450, działanie przeciwnadciśnieniowe, ekspozycja na lek, faza eliminacji, hemodializa, interakcja in vivo, izoenzym CYP, kandesartan cyleksetylu, klirens nerkowy, klirens osoczowy, metabolit nieaktywny, metabolizm wątrobowy, nadciśnienie tętnicze, objętość dystrybucji, okres półtrwania, przesączanie kłębuszkowe, wiązanie z białkami osocza, wydzielanie kanalikowe, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Hypnogen 10 mg
Hypnogen zawiera 10 mg zolpidemu winianu, charakteryzującego się biodostępnością około 70% po podaniu doustnym oraz szybkim osiąganiem maksymalnego stężenia (Cmax) w osoczu w czasie 0,5-3 godzin. Lek wykazuje liniową farmakokinetykę w dawkach terapeutycznych, wysokie wiązanie z białkami osocza (~92%) oraz umiarkowaną objętość dystrybucji (0,54 ± 0,02 l/kg). Zolpidem jest intensywnie metabolizowany w wątrobie i wydalany głównie przez nerki (60%) oraz przewód pokarmowy (40%) w postaci nieaktywnych metabolitów. Okres półtrwania wynosi około 2,4 godziny (zakres 0,7-3,5 godz.), co umożliwia szybkie ustępowanie działania po indukcji snu. Zolpidem nie indukuje enzymów wątrobowych, co ogranicza ryzyko interakcji farmakokinetycznych z innymi lekami metabolizowanymi w wątrobie.
biodostępność zolpidemu, dysfagia, farmakokinetyka liniowa, farmakokinetyka zolpidemu, indukcja snu, klirens nerkowy, klirens wątrobowy, maksymalne stężenie we krwi, metabolit nieaktywny, metabolizm wątrobowy, niewydolność nerek, niewydolność wątroby, objętość dystrybucji, okres półtrwania, parametr farmakokinetyczny, tabletka powlekana, wiązanie z białkami osocza, wiek podeszły, winian zolpidemu - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Olfen UNO 150 mg
Diklofenak sodowy w postaci tabletki o zmodyfikowanym uwalnianiu charakteryzuje się całkowitym wchłanianiem w dalszych odcinkach przewodu pokarmowego, z Tmax po podaniu doustnym wynoszącym średnio 2-3 godziny (zakres 1-16 godzin), co jest zależne od indywidualnego czasu pasażu żołądkowego. Po podaniu domięśniowym i doodbytniczym Tmax wynosi odpowiednio 10-20 minut i około 30 minut, co wskazuje na szybsze wchłanianie niż drogą doustną. Biodostępność diklofenaku po podaniu doustnym jest ograniczona efektem pierwszego przejścia i wynosi 35-70%. Substancja wykazuje bardzo wysokie wiązanie z białkami osocza (~99%, głównie albuminami), co ma istotne znaczenie dla dystrybucji leku oraz potencjalnych interakcji farmakokinetycznych z innymi lekami o podobnym profilu wiązania.
albumina, biodostępność, biotransformacja wątrobowa, czynność wątroby i nerek, diklofenak sodowy, efekt pierwszego przejścia, farmakokinetyka, hydroksylacja i sprzęganie, krążenie ogólne, krążenie pozawątrobowe, metabolit nieaktywny, okres półtrwania, opróżnianie żołądka, pasaż jelitowy, pasaż żołądkowy, podanie domięśniowe, podanie doodbytnicze, podanie doustne, postać zmetabolizowana, sok żołądkowy, stężenie w osoczu, stężenie w surowicy krwi, tabletka o zmodyfikowanym uwalnianiu, Tmax, wchłanianie diklofenaku, wiązanie z białkami osocza, wydalanie nerkowe, wydalanie z kałem - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Ramidilan HCT 5 mg + 5 mg + 12,5 mg
Ramidilan HCT to preparat zawierający ramipryl, amlodypinę oraz hydrochlorotiazyd, dostępny w formie kapsułek twardych. Ramipryl charakteryzuje się szybkim wchłanianiem (tmax ok. 1h) i biodostępnością aktywnego metabolitu ramiprylatu na poziomie 45%. Ramiprylat osiąga maksymalne stężenie w osoczu po 2-4 godzinach, a jego okres półtrwania wynosi 13-17 godzin dla dawek 5-10 mg, z wydłużeniem przy mniejszych dawkach. Ramipryl jest silnie wiązany z białkami surowicy (73%), a ramiprylat w mniejszym stopniu (56%). Metabolizm ramiprylu jest niemal całkowity, a wydalanie głównie nerkowe. U pacjentów z niewydolnością nerek klirens ramiprylatu jest zmniejszony, co powoduje wolniejszą eliminację, natomiast u pacjentów z niewydolnością wątroby obserwuje się opóźniony metabolizm i zwiększone stężenia ramiprylu, bez istotnej zmiany stężeń ramiprylatu.
amlodypina, biodostępność, cytochrom P450, dystrybucja leku, enzym konwertujący angiotensynę, erytrocyty, esterazy wątrobowe, farmakokinetyka, faza eliminacji, hydrochlorotiazyd, kapsułka twarda, klirens, klirens kreatyniny, marskość wątroby, metabolit nieaktywny, metabolizm leku, objętość dystrybucji, okres półtrwania, pole pod krzywą stężenia, ramipryl, ramiprylat, równowaga dynamiczna, stan przedśpiączkowy, wiązanie z białkami osocza, zastoinowa niewydolność serca - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Racedryl 10 mg
Racekadotryl, substancja czynna leku Racedryl dostępnego w postaci granulatu do zawiesiny doustnej (10 mg/saszetka), charakteryzuje się szybkim wchłanianiem po podaniu doustnym oraz brakiem kumulacji przy wielokrotnym stosowaniu. Maksymalne zahamowanie aktywności enkefalinazy w osoczu osiąga 90% po 2 godzinach od dawki 1,5 mg/kg i utrzymuje się około 8 godzin, a okres półtrwania wynosi około 3 godziny. Lek ulega szybkiemu metabolizmowi do aktywnego metabolitu tiorfanu, który wiąże się w 90% z białkami osocza, głównie albuminami. Objętość dystrybucji wynosi 66,4 l, a stężenie substancji w osoczu jest trzykrotnie wyższe niż w pełnej krwi, co wskazuje na niewielkie wiązanie z krwinkami. Metabolity nieaktywne stanowią ponad 10% ekspozycji ogólnoustrojowej, a eliminacja odbywa się głównie przez nerki (81,4%), z mniejszym udziałem dróg pokarmowych (ok. 8%) i płuc (<1%).
badania farmakokinetyczne, badania in vitro, białka osocza, Cmax, CYP1A2, CYP2C19, CYP2C9, CYP2D6, CYP3A4, cytochrom P450, dawkowanie leku, dystrybucja leku, ekspozycja ogólnoustrojowa, enkefalinaza, farmakokinetyka, glukuronidacja, grupa tiolowa, inhibicja enzymatyczna, interakcje farmakokinetyczne, izoenzymy, kumulacja substancji czynnej, metabolit aktywny, metabolit nieaktywny, metylacja, okres półtrwania, populacja pediatryczna, racekadotryl, stężenie leku w osoczu, sulfotlenek, tiorfan, wiązanie z białkami osocza, wydalanie nerkowe, wydalanie z kałem, zawiesina doustna, znakowanie izotopowe - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Doltard 60 mg
Doltard, zawierający siarczan morfiny w formie tabletek o przedłużonym uwalnianiu, wymaga indywidualnego dostosowania dawkowania w zależności od nasilenia bólu oraz odpowiedzi pacjenta. Zalecana dawka początkowa wynosi 30-100 mg co 12 godzin, z możliwością modyfikacji w trakcie terapii. U pacjentów w podeszłym wieku dawkę początkową należy zmniejszyć i stopniowo zwiększać ze względu na wolniejszy metabolizm morfiny. Lek jest przeciwwskazany u dzieci z powodu braku danych dotyczących bezpieczeństwa i skuteczności. W przypadku niewydolności nerek dawkę należy odpowiednio zmniejszyć: do 75% przy GFR 10-50 ml/min oraz do 50% przy GFR <10 ml/min, zachowując standardowe odstępy między dawkami. U pacjentów z niewydolnością wątroby wskazane jest ostrożne stosowanie, z redukcją dawki początkowej i ewentualnym wydłużeniem odstępów dawkowania.
6-glukoron morfiny, ciężka niewydolność nerek, czynność wątroby i nerek, dawka początkowa, działanie niepożądane, efekt terapeutyczny, kumulacja leku, lek opioidowy, marskość wątroby, metabolit nieaktywny, metabolizm morfiny, motoryka przewodu pokarmowego, nasilenie bólu, niewydolność nerek, niewydolność wątroby, objawy odstawienne, okres półtrwania morfiny, przewlekła niewydolność nerek, siarczan morfiny, tabletka o przedłużonym uwalnianiu, umiarkowana niewydolność nerek, współczynnik przesączania kłębuszkowego, zespół abstynencyjny