CYP2C19

CYP2C19 to jeden z kluczowych enzymów z rodziny cytochromu P450, odpowiedzialny za metabolizm wielu leków stosowanych w praktyce klinicznej. Gen kodujący ten enzym charakteryzuje się znacznym polimorfizmem, co prowadzi do występowania w populacji osób o różnej aktywności metabolicznej: od metabolizerów ultraszybkich, przez osoby o normalnym metabolizmie, po metabolizerów wolnych.

Enzym CYP2C19 uczestniczy w biotransformacji około 10-15% wszystkich leków, w tym leków przeciwdepresyjnych (np. citalopram, escitalopram), inhibitorów pompy protonowej (omeprazol, pantoprazol), leków przeciwpadaczkowych (diazepam), leków przeciwpłytkowych (klopidogrel) oraz wielu innych substancji leczniczych. Jego zmienność genetyczna ma istotne implikacje kliniczne, wpływając na skuteczność i bezpieczeństwo farmakoterapii.

Szczególne znaczenie kliniczne polimorfizm CYP2C19 ma w przypadku stosowania klopidogrelu – leku przeciwpłytkowego, który jest prolekiem wymagającym aktywacji przez CYP2C19. U pacjentów będących wolnymi metabolizerami (z allelem CYP2C19*2 lub CYP2C19*3) efekt przeciwpłytkowy jest słabszy, co zwiększa ryzyko zdarzeń sercowo-naczyniowych. Z tego powodu badania farmakogenetyczne oznaczające genotyp CYP2C19 mogą być pomocne w personalizacji terapii u wybranych grup pacjentów.

Powiązane wpisy

Leksykon leków
Interakcje leku – Actimodan 100 mg

Modafinil wykazuje zdolność do indukcji własnego metabolizmu poprzez aktywację enzymów CYP3A4/5, jednak efekt ten jest umiarkowany i rzadko prowadzi do istotnych klinicznie konsekwencji. Istotniejsze są jego interakcje z innymi enzymami cytochromu P450, w tym hamowanie CYP2C19 i CYP2C9, co wpływa na metabolizm leków takich jak fenytoina (wymagane monitorowanie stężenia i objawów toksyczności), warfaryna (konieczne regularne badanie czasu protrombinowego) oraz trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne i SSRI, szczególnie u pacjentów z niedoborem CYP2D6. Modafinil indukuje również enzymy CYP1A2, CYP2B6 i CYP3A4/5, co może obniżać stężenia leków metabolizowanych przez te szlaki, np. cyklosporyny (obniżenie stężenia nawet o 50%), inhibitorów proteazy HIV, buspironu, triazolamu, midazolamu, antagonistów kanału wapniowego i statyn, co wymaga monitorowania skuteczności terapii i ewentualnej korekty dawek.
antagonista kanału wapniowego, buspiron, cyklosporyna, CYP2C19, CYP2C9, CYP2D6, CYP3A4/5, cytochrom P450, czas protrombinowy, diazepam, efekty sercowo-naczyniowe, enzym CYP, fenobarbital, fenytoina, funkcje psychomotoryczne, hamowanie CYP2C19, hormonalne środki antykoncepcyjne, indukcja enzymu, inhibitory proteazy HIV, karbamazepina, lek immunosupresyjny, lek przeciwdrgawkowy, lek przeciwzakrzepowy, ludzkie hepatocyty, metabolizm wątrobowy, midazolam, modafinil, nadciśnienie, omeprazol, ośrodkowy układ nerwowy, propranolol, selektywne inhibitory zwrotnego wychwytu serotoniny, SSRI, statyny, steroidowe środki antykoncepcyjne, tachykardia, toksyczność fenytoiny, triazolam, trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne, warfaryna
Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Sertralina Krka 100 mg

Sertralina charakteryzuje się liniową farmakokinetyką w dawkach terapeutycznych 50-200 mg, z czasem do osiągnięcia maksymalnego stężenia w osoczu wynoszącym 4,5-8,4 godziny oraz wysokim wiązaniem z białkami osocza (~98%). Lek podlega intensywnemu metabolizmowi wątrobowemu, głównie przez enzymy CYP3A4, CYP2C19 i CYP2B6, a także jest substratem P-glikoproteiny. Średni okres półtrwania sertraliny wynosi około 26 godzin (zakres 22-36 godzin), co umożliwia osiągnięcie stężeń stanu stacjonarnego po około tygodniu stosowania raz na dobę. Metabolit N-desmetylosertralina cechuje się dłuższym okresem półtrwania (62-104 godziny). Wydalanie leku odbywa się głównie w postaci metabolitów z kałem i moczem, przy czym niezmieniona sertralina stanowi mniej niż 0,2% wydalanej frakcji.
biodostępność leku, CYP2B6, CYP2C19, CYP3A4, desmetylosertralina, farmakokinetyka proporcjonalna do dawki, klirens leku, metabolizm leku, metabolizm pierwszego przejścia, niewydolność nerek, niewydolność wątroby, okres półtrwania, P-glikoproteina, pole pod krzywą stężenia, polimorfizm genetyczny, profil farmakokinetyczny, stężenie maksymalne, stężenie stanu stacjonarnego, wiązanie z białkami osocza, wolny metabolizm, zaburzenie obsesyjno-kompulsyjne
Leksykon leków
Interakcje leku – Esomeprazole SUN 40 mg

Esomeprazol, jako silny inhibitor pompy protonowej i CYP2C19, wykazuje liczne interakcje farmakokinetyczne i farmakodynamiczne o istotnym znaczeniu klinicznym. Szczególnie istotne są interakcje z inhibitorami proteaz stosowanymi w terapii HIV, gdzie podwyższone pH żołądka oraz hamowanie CYP2C19 prowadzą do znacznego obniżenia stężeń atazanawiru (redukcja AUC, Cmax i Cmin o około 75%) oraz nelfinawiru (zmniejszenie AUC, Cmax i Cmin o 36-39%, a metabolitu M8 o 75-92%), co skutkuje przeciwwskazaniem do jednoczesnego stosowania esomeprazolu z nelfinawirem i zaleceniem unikania z atazanawirem. Z kolei sakwinawir (z rytonawirem) wykazuje wzrost stężenia o 80-100%. Ponadto, esomeprazol może zwiększać stężenia metotreksatu (zwłaszcza przy dużych dawkach), takrolimusu (wymagane monitorowanie stężenia i funkcji nerek), digoksyny (wzrost biodostępności o 10-30%), a także leków metabolizowanych przez CYP2C19, takich jak diazepam (zmniejszenie klirensu o 45%), fenytoina (wzrost stężenia o 13%), worykonazol (wzrost Cmax o 15% i AUC o 41%), cylostazol (wzrost Cmax i AUC o 18-26%) oraz cyzapryd (wzrost AUC o 32%). W przypadku warfaryny obserwowano sporadyczne zwiększenie INR, co wymaga monitorowania. Interakcja z klopidogrelem prowadzi do zmniejszenia ekspozycji na aktywny metabolit o 40% i redukcji hamowania agregacji płytek o 14%, dlatego zaleca się unikanie jednoczesnego stosowania.
agregacja płytek, amoksycylina, amprenawir, atazanawir, chinidyna, choroba wrzodowa, cylostazol, CYP2C19, CYP3A4, cytalopram, cyzapryd, darunawir, diazepam, digoksyna, enzym CYP2C19, erlotynib, fenytoina, hamowanie wydzielania kwasu, imipramina, inhibitor pompy protonowej, inhibitor proteazy HIV, INR, itrakonazol, izoenzym CYP2C19, ketokonazol, klarytromycyna, klirens kreatyniny, klomipramina, klopidogrel, kwas acetylosalicylowy, lopinawir, metotreksat, naproksen, nefrotoksyczność, nelfinawir, pochodne kumaryny, refluks żołądkowo-przełykowy, rofekoksyb, ryfampicyna, sakwinawir, stężenie takrolimusu, takrolimus, warfaryna, worykonazol, wydłużenie odstępu QT, zapalenie błony śluzowej żołądka, zdarzenie sercowo-naczyniowe, ziele dziurawca
Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Montelukast Bluefish 4 mg

Montelukast, dostępny w formie tabletek do rozgryzania i żucia o dawkach 4 mg i 5 mg oraz tabletek powlekanych 10 mg, charakteryzuje się szybkim wchłanianiem po podaniu doustnym, z maksymalnym stężeniem w osoczu (Cmax) osiąganym odpowiednio po 2 godzinach u dzieci (4 mg) i dorosłych (5 mg), a po 3 godzinach u dorosłych stosujących dawkę 10 mg. Biodostępność wynosi średnio 64% dla tabletek powlekanych 10 mg oraz 73% dla tabletek do rozgryzania i żucia 5 mg, przy czym spożycie posiłku obniża biodostępność tej ostatniej formy do 63%. Montelukast wykazuje bardzo wysokie (>99%) wiązanie z białkami osocza oraz umiarkowaną objętość dystrybucji (8-11 l). Metabolizm zachodzi głównie przez izoenzymy CYP3A4, CYP2A6 i CYP2C9, bez istotnego hamowania ich aktywności przez terapeutyczne stężenia leku, co minimalizuje ryzyko interakcji farmakokinetycznych. Klirens osoczowy wynosi około 45 ml/min, a eliminacja odbywa się głównie z żółcią (86% w kale), z minimalnym wydalaniem przez nerki (<0,2%).
bariera krew-mózg, biodostępność, Cmax, Cmin, CYP1A2, CYP2A6, CYP2C19, CYP2C9, CYP2D6, CYP3A4, dystrybucja leku, eliminacja leku, interakcje farmakokinetyczne, izoenzymy cytochromu P450, klasyfikacja Childa-Pugha, klirens osoczowy, metabolizm leku, montelukast sodowy, niewydolność wątroby, objętość dystrybucji, parametry farmakokinetyczne, stężenie minimalne, stężenie w osoczu, tabletki do rozgryzania, teofilina, wiązanie z białkami osocza, zaburzenia czynności nerek
Leksykon leków
Interakcje leku – Noacid 20 mg

Pantoprazol, jako inhibitor pompy protonowej (IPP), znacząco obniża wydzielanie kwasu solnego w żołądku, co wpływa na farmakokinetykę leków zależnych od pH żołądka. Szczególnie istotne są interakcje z azolami przeciwgrzybiczymi (ketokonazol, itrakonazol, pozakonazol) oraz erlotynibem, gdzie podwyższone pH zmniejsza ich biodostępność, co może prowadzić do niepowodzenia terapii. Również inhibitory proteazy HIV, zwłaszcza atazanawir, wykazują istotne zmniejszenie wchłaniania przy jednoczesnym stosowaniu z pantoprazolem, co wymaga ścisłego monitorowania wiremii i ograniczenia dawki pantoprazolu do 20 mg/dobę. Ponadto, pantoprazol może zwiększać wartości INR i wydłużać czas protrombinowy u pacjentów stosujących pochodne kumaryny (warfaryna, fenprokumon), co wiąże się z ryzykiem krwawień i wymaga regularnego monitorowania parametrów krzepnięcia. W przypadku wysokich dawek metotreksatu (np. 300 mg) stosowanie pantoprazolu może prowadzić do zwiększenia stężenia metotreksatu w surowicy, co wymaga rozważenia czasowego odstawienia IPP.
amoksycylina, azole przeciwgrzybicze, biodostępność, choroba wrzodowa dwunastnicy, choroba wrzodowa żołądka, CYP1A2, CYP2C19, CYP2C9, CYP2D6, CYP2E1, CYP3A4, czas protrombinowy, ekspozycja systemowa, eradykacja H. pylori, erlotynib, farmakokinetyka, fenprokumon, fluwoksamina, induktor CYP2C19, inhibitor pompy protonowej, inhibitor proteazy HIV, INR, klarytromycyna, leki zobojętniające, metotreksat, metronidazol, niepowodzenie terapeutyczne, P-glikoproteina, pH żołądka, refluks żołądkowo-przełykowy, ryfampicyna, warfaryna, wydzielanie kwasu solnego, ziele dziurawca
Leksykon leków
Interakcje leku – Escitalopram LEK-AM 5 mg

Escytalopram, jako selektywny inhibitor wychwytu zwrotnego serotoniny (SSRI), wykazuje liczne interakcje farmakodynamiczne i farmakokinetyczne, które mogą prowadzić do poważnych działań niepożądanych, w tym zespołu serotoninowego oraz arytmii z wydłużeniem odstępu QT. Bezwzględnie przeciwwskazane jest łączenie escytalopramu z nieodwracalnymi nieselektywnymi inhibitorami MAO (np. przerwa 14 dni po odstawieniu MAO przed rozpoczęciem escytalopramu i 7 dni po odstawieniu escytalopramu przed MAO), odwracalnym inhibitorem MAO-A (moklobemid) oraz odwracalnym nieselektywnym inhibitorem MAO (linezolid). Ponadto, należy unikać kojarzenia z lekami wydłużającymi odstęp QT (np. leki przeciwarytmiczne klasy IA i III, trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne, niektóre antybiotyki jak moksyfloksacyna, erytromycyna IV). Szczególną ostrożność wymaga terapia skojarzona z opioidami, tryptanami, lekami obniżającymi próg drgawkowy oraz lekami wpływającymi na krzepnięcie krwi, ze względu na ryzyko zespołu serotoninowego, drgawek oraz krwawień. Zaleca się ścisłe monitorowanie kliniczne i dostosowanie dawek.
alkohol etylowy, arytmia komorowa, bupropion, cymetydyna, CYP2C19, CYP2D6, CYP3A4, dezypramina, doustny lek przeciwzakrzepowy, działanie serotoninergiczne, dziurawiec zwyczajny, flekainid, flukonazol, fluwoksamina, haloperydol, hipokaliemia, inhibitor MAO, inhibitor MAO-A, interakcja farmakodynamiczna, interakcja farmakokinetyczna, klomipramina, lanzoprazol, lek neuroleptyczny, lek przeciwarytmiczny, lek przeciwbakteryjny, lek przeciwhistaminowy, lek przeciwmalaryczny, lek przeciwpsychotyczny, linezolid, meflochina, metoprolol, moklobemid, niesteroidowy lek przeciwzapalny, nortryptylina, obniżenie progu drgawkowego, omeprazol, propafenon, rysperydon, selegilina, SSRI, sumatryptan, terapia skojarzona, tiorydazyna, torsade de pointes, tramadol, trójpierścieniowy lek przeciwdepresyjny, tryptan, tyklopidyna, wydłużenie odstępu QT, zespół serotoninowy
Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Mozarin 20 mg

Escytalopram, substancja czynna leku Mozarin, charakteryzuje się prawie całkowitym wchłanianiem z przewodu pokarmowego (ok. 80% biodostępności), niezależnym od obecności pokarmu, oraz Tmax około 4 godzin po wielokrotnym podaniu. Objętość dystrybucji wynosi 12-26 l/kg masy ciała, a wiązanie z białkami osocza jest mniejsze niż 80%. Metabolizm zachodzi głównie w wątrobie, z udziałem izoenzymu CYP2C19 (głównego), a także CYP3A4 i CYP2D6, prowadząc do powstania aktywnych metabolitów demetylowanego (28-31% stężenia escytalopramu) i didemetylowanego (<5%). Okres półtrwania eliminacyjnego wynosi około 30 godzin, a klirens osoczowy po podaniu doustnym to około 0,6 l/min. Farmakokinetyka escytalopramu jest liniowa, a stan stacjonarny osiągany jest po około tygodniu stosowania, przy dawce 10 mg/dobę średnie stężenie w osoczu wynosi 50 nmol/l (zakres 20-125 nmol/l).
AUC, białko osocza, biodostępność escytalopramu, biotransformacja escytalopramu, CYP2C19, CYP2D6, CYP3A4, escytalopram, farmakokinetyka escytalopramu, klasyfikacja Child-Pugh, klirens kreatyniny, klirens osoczowy, metabolit demetylowany, metabolit didemetylowany, niewydolność wątroby, objętość dystrybucji, okres półtrwania, polimorfizm genetyczny, racemiczna mieszanina cytalopramu, ścieżka metaboliczna, stan stacjonarny, stężenie w surowicy krwi, Tmax, zaburzenie czynności nerek
Leksykon leków
Interakcje leku – Opral 40 mg/ fiolkę

Omeprazol, będący składnikiem aktywnym leku Opral, wykazuje liczne interakcje farmakokinetyczne i farmakodynamiczne, głównie poprzez podwyższenie pH żołądka oraz hamowanie enzymu CYP2C19. Znacząco zmniejsza biodostępność leków takich jak nelfinawir (o 40%) i jego metabolitu M8 (o 75-90%), atazanawir (o 30-75%), pozakonazol, erlotynib, ketokonazol i itrakonazol, co może prowadzić do obniżenia ich skuteczności klinicznej. Omeprazol istotnie wpływa także na metabolizm klopidogrelu, redukując ekspozycję na jego aktywny metabolit o 46% i zmniejszając działanie przeciwpłytkowe o 16%, co wymaga unikania jednoczesnego stosowania. Ponadto, omeprazol zwiększa stężenia leków metabolizowanych przez CYP2C19, takich jak fenytoina, cylostazol (wzrost Cmax o 18% i AUC o 26%), takrolimus, digoksyna (wzrost biodostępności o 10%) oraz metotreksat, co wymaga monitorowania stężeń i dostosowania dawkowania.
agregacja płytek krwi, antagoniści witaminy K, antagonista witaminy K, atazanawir, biodostępność, błona śluzowa żołądka, choroba wrzodowa, cylostazol, CYP2C19, cytochrom P450, diazepam, digoksyna, działanie niepożądane, erlotynib, fenytoina, indeks terapeutyczny, induktor CYP2C19, induktor enzymu, inhibitor CYP2C19, inhibitor kinazy tyrozynowej, inhibitor pompy protonowej, itrakonazol, ketokonazol, kinaza tyrozynowa, klarytromycyna, klirens kreatyniny, klopidogrel, lek immunosupresyjny, lek przeciwgrzybiczy, lek przeciwlękowy, lek przeciwpadaczkowy, lek przeciwpłytkowy, lek przeciwwirusowy, lek przeciwzakrzepowy, metabolizm wątrobowy, metotreksat, nelfinawir, omeprazol, pH żołądka, pozakonazol, przełyk Barretta, ryfampicyna, sakwinawir, składnik aktywny, stężenie w osoczu, takrolimus, worykonazol, zaburzenie czynności wątroby, zakażenie HIV, zapalenie błony śluzowej żołądka, ziele dziurawca