wrzodziejące zapalenie okrężnicy
Wskazanie

Wrzodziejące zapalenie okrężnicy (colitis ulcerosa) to przewlekła choroba zapalna jelit, charakteryzująca się nawracającymi epizodami zapalenia błony śluzowej jelita grubego. Proces zapalny rozpoczyna się zwykle w odbytnicy i może rozszerzać się proksymalnie, obejmując okrężnicę w różnym zakresie. Choroba objawia się biegunką z domieszką krwi i śluzu, bólami brzucha, częstymi wypróżnieniami, uczuciem niepełnego wypróżnienia oraz objawami ogólnymi jak gorączka, osłabienie czy utrata masy ciała.

W farmakoterapii wrzodziejącego zapalenia okrężnicy stosuje się kilka grup leków. Preparaty 5-ASA (kwasu 5-aminosalicylowego) stanowią podstawę leczenia łagodnych i umiarkowanych postaci – w Polsce dostępne są Pentasa, Asamax, Salofalk czy Mezavant. W przypadkach opornych lub o cięższym przebiegu włącza się glikokortykosteroidy (Encorton, Metypred, Medrol) oraz leki immunosupresyjne: azatioprynę (Imuran, Azathioprine VIS), merkaptopurynę (Mercaptopurinum VIS) lub cyklosporynę (Sandimmun Neoral).

W przypadkach opornych na standardowe leczenie, stosuje się terapie biologiczne z użyciem przeciwciał przeciwko TNF-alfa (Remicade, Remsima, Inflectra – infliksymab; Humira, Amgevita – adalimumab; Simponi – golimumab) lub inhibitorów integryn (Entyvio – wedolizumab). Nowszą opcją są inhibitory kinaz janusowych (JAK) jak tofacytynib (Xeljanz) oraz upadacytynib (Rinvoq).

Największe trudności w leczeniu wrzodziejącego zapalenia okrężnicy obejmują oporność na leczenie, nawroty choroby oraz występowanie działań niepożądanych terapii. Około 20-30% pacjentów nie odpowiada na leczenie pierwszego rzutu preparatami 5-ASA, a u 20-40% leczonych glikokortykosteroidami rozwija się steroidozależność lub steroidooporność. Długotrwałe stosowanie immunosupresji zwiększa ryzyko infekcji oportunistycznych i nowotworów. Wyzwaniem pozostaje też indywidualizacja terapii i przewidywanie, którzy pacjenci będą dobrze odpowiadać na konkretne leki biologiczne.

Poważnym powikłaniem wrzodziejącego zapalenia okrężnicy jest rozwój raka jelita grubego, którego ryzyko wzrasta wraz z czasem trwania choroby, zwłaszcza przy zajęciu całej okrężnicy. U pacjentów z ciężkim przebiegiem, nieodpowiadających na leczenie farmakologiczne, konieczne może być leczenie chirurgiczne – kolektomia, która jest metodą radykalną, eliminującą chorobę, ale wiążącą się z koniecznością wytworzenia stomii lub zbiornika jelitowego.