sennozyd
Sennozyd to substancja aktywna pochodzenia roślinnego, należąca do grupy antrachinowych środków przeczyszczających. Związek ten jest pozyskiwany z liści i strąków senesu (Cassia senna, Cassia angustifolia), rośliny powszechnie stosowanej w lecznictwie tradycyjnym od wielu stuleci.
Mechanizm działania sennozydów polega na stymulacji motoryki jelita grubego poprzez bezpośredni wpływ na splot nerwowy Auerbacha oraz zwiększenie wydzielania wody i elektrolitów do światła jelita. Efekt przeczyszczający występuje zazwyczaj po 6-12 godzinach od przyjęcia preparatu, co wynika z konieczności metabolizmu sennozydów przez bakterie jelitowe do aktywnych form.
W praktyce klinicznej sennozydy są stosowane w leczeniu zaparć, w przygotowaniu do badań diagnostycznych przewodu pokarmowego oraz zabiegów operacyjnych. Leki zawierające sennozydy są dostępne w postaci tabletek, syropów i naparów. Ze względu na ryzyko uzależnienia oraz zaburzenia równowagi elektrolitowej, preparaty te powinny być stosowane krótkotrwale i zgodnie z zaleceniami lekarza.
Przeciwwskazania do stosowania sennozydów obejmują niedrożność jelit, ostre stany zapalne przewodu pokarmowego, bóle brzucha o nieznanej etiologii, krwawienia z przewodu pokarmowego oraz ciążę i okres karmienia piersią. Długotrwałe stosowanie może prowadzić do zaburzeń funkcji jelita oraz melanosis coli – charakterystycznego brązowego przebarwienia błony śluzowej okrężnicy.
Powiązane wpisy
- Leksykon substancji czynnych
Owoc senesu – Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
Dane przedkliniczne dotyczące owocu senesu (Sennae fructus angustifoliae), składnika preparatu Laxantia Tea, wskazują na niską toksyczność ostrą po doustnym podaniu ekstraktu oraz sennozydów myszom i szczurom. W 90-dniowym badaniu na szczurach zaobserwowano odwracalny rozrost nabłonka w jelicie grubym, przedżołądku i kanalikach nerkowych, bez patologii w splocie nerwowym okrężnicy. Długoterminowe badania (2 lata) nie wykazały działania kancerogennego ekstraktu u zwierząt obu płci, ani negatywnego wpływu na rozwój poporodowy, zachowanie matek czy płodność. Badania mutagenności in vitro wykazały mutagenność aloeemodyny, jednak główne składniki aktywne (sennozyd A, B, reina) nie wykazywały takiego działania, a testy in vivo potwierdziły brak istotnego potencjału mutagennego w warunkach fizjologicznych.
- Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Xenna jedna saszetka zawiera 0,9 – 1,1 g liści senesu, co odpowiada 30 mg glikozydów hydroksyantracenowych w przeliczeniu na sennozyd B
Produkt leczniczy Xenna, zawierający 0,9-1,1 g liści senesu (odpowiadających 30 mg glikozydów hydroksyantracenowych w przeliczeniu na sennozyd B), nie był poddany nowym, systematycznym badaniom przedklinicznym specyficznie dla liści senesu. Dostępne dane opierają się głównie na badaniach wyciągów ze strąków senesu oraz izolowanych składników aktywnych, takich jak reina czy sennozydy A i B. Badania toksyczności ostrej na gryzoniach wykazały niski poziom toksyczności po podaniu doustnym, co wskazuje na relatywnie bezpieczny profil toksykologiczny przy stosowaniu zgodnym z zaleceniami. Należy jednak podkreślić, że różnice w profilu fitochemicznym między liśćmi a strąkami senesu mogą wpływać na bezpieczeństwo stosowania Xenna.
- Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Red Senes Tea –
Przedkliniczne badania bezpieczeństwa liścia senesu, stosowanego w produkcie Red Senes Tea, opierają się na danych z badań strąków senesu, ze względu na podobieństwo ich składu. Badania toksyczności ostrej wykazały niską toksyczność po jednorazowym doustnym podaniu ekstraktów i sennozydów myszom i szczurom. W 90-dniowych badaniach podprzewlekłych zaobserwowano odwracalne zmiany histopatologiczne, takie jak rozrost nabłonka jelita grubego, przedżołądka oraz kanalików nerkowych, bez trwałego uszkodzenia tkanek i bez zmian w splocie nerwowym okrężnicy. Długoterminowe badania (2 lata) nie wykazały działania kancerogennego ekstraktu ze strąków senesu. Ponadto, badania reprodukcyjne nie wykazały toksyczności na płodność, rozwój poporodowy ani zachowanie matek, co potwierdza bezpieczeństwo stosowania u pacjentów w wieku rozrodczym.
aloeemodyna, badanie in vitro, badanie in vivo, działanie kancerogenne, genotoksyczność, liść senesu, nowotwór jelita grubego, przewlekłe zaparcie, reina, rozrost nabłonka kanalików nerkowych, rozrost nabłonka przedżołądka, rozwój poporodowy, sennozyd, splot nerwowy okrężnicy, środek przeczyszczający, toksyczność ostra, toksyczność podprzewlekła, związek antrachinowy - Leksykon substancji czynnych
Sennozyd B – Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
Dane przedkliniczne dotyczące sennozydu B, głównie pochodzące z badań na strąkach senesu, wskazują na niską toksyczność ostrą po podaniu doustnym u szczurów i myszy. W 90-dniowym badaniu subchronicznym na szczurach stosowano dawki od 100 do 1500 mg/kg masy ciała (odpowiednik dla człowieka 16-242 mg/kg) preparatu zawierającego 1,83% sennozydów A-D. Zaobserwowano odwracalne zmiany, takie jak hiperplazja nabłonka jelita grubego i części przełykowej żołądka, a także kanalikowe nacieki bazofilowe i przerost nabłonka nerek przy dawkach ≥300 mg/kg/dzień, bez zaburzeń czynnościowych. Nie stwierdzono zmian w splocie nerwowym okrężnicy, a wartość NOEL nie została określona. Badania toksyczności u psów i szczurów nie wykazały specyficznej toksyczności przy dawkach do 500 mg/kg i 100 mg/kg odpowiednio. In vitro wykazano mutagenność niektórych pochodnych hydroksyloantracenowych, z wyjątkiem sennozydów A i B oraz reiny, które były negatywne, a badania in vivo nie potwierdziły mutagenności senesu i aloe-emodyny.
aloe-emodyna, antranoidy, badanie kancerogenności, działanie mutagenne, działanie rakotwórcze, działanie teratogenne, emodyna, hiperplazja nabłonka jelita, liść senesu, mutagenność i genotoksyczność, pochodna hydroksyloantracenowa, rak jelita grubego, reina, sennidyna, sennozyd, sennozyd B, splot nerwowy okrężnicy, środek przeczyszczający, strąk senesu, toksyczność ostra, toksyczność przewlekła, toksyczność reprodukcyjna, toksyczność subchroniczna, zaparcie