COVID-19

COVID-19 (Coronavirus Disease 2019) to ostra choroba zakaźna wywoływana przez wirusa SARS-CoV-2 (Severe Acute Respiratory Syndrome Coronavirus 2). Pierwsze przypadki zidentyfikowano w Wuhan w Chinach w grudniu 2019 roku, a w marcu 2020 Światowa Organizacja Zdrowia ogłosiła pandemię.

Wirus przenosi się głównie drogą kropelkową podczas kaszlu, kichania, mówienia oraz poprzez kontakt z zanieczyszczonymi powierzchniami. Okres inkubacji wynosi średnio 5-6 dni (zakres 2-14 dni). Do głównych objawów należą: gorączka, suchy kaszel, zmęczenie, utrata węchu i smaku, bóle mięśniowe, ból gardła, biegunka, zapalenie spojówek, ból głowy, wysypka.

Przebieg COVID-19 może być bezobjawowy, łagodny, umiarkowany, ciężki lub krytyczny. U około 15% pacjentów rozwija się ciężka postać wymagająca tlenoterapii, a 5% wymaga intensywnej terapii. Powikłania obejmują zespół ostrej niewydolności oddechowej (ARDS), zaburzenia krzepnięcia, uszkodzenia wielonarządowe oraz powikłania długoterminowe określane jako „long COVID”.

Diagnostyka opiera się na testach molekularnych (RT-PCR), antygenowych oraz serologicznych. W leczeniu stosuje się leki przeciwwirusowe (remdesiwir), przeciwciała monoklonalne, kortykosteroidy (deksametazon) w cięższych przypadkach oraz leczenie objawowe i podtrzymujące. Profilaktyka obejmuje szczepienia ochronne, noszenie maseczek, utrzymywanie dystansu społecznego i higienę rąk.

Powiązane wpisy

Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Pabi-Dexamethason 1 mg

Lek Pabi-Dexamethason dostępny jest w formie tabletek zawierających 500 μg lub 1 mg deksametazonu, stosowany jest w dawkach indywidualnie dostosowywanych do ciężkości choroby i reakcji pacjenta. U dorosłych standardowe dawkowanie wynosi od 0,5 mg do 10 mg na dobę, z możliwością czasowego zwiększenia dawki w stanach zaostrzenia. U dzieci dawka wynosi 0,01–0,1 mg/kg masy ciała. W terapii COVID-19 zaleca się podawanie 6 mg deksametazonu doustnie raz na dobę przez maksymalnie 10 dni, zarówno u dorosłych, jak i u młodzieży powyżej 12 lat. U pacjentów w podeszłym wieku oraz z niewydolnością wątroby lub nerek nie jest konieczne modyfikowanie dawki. Po uzyskaniu efektu terapeutycznego dawkę należy stopniowo redukować do najmniejszej skutecznej, monitorując stan kliniczny pacjenta.
17-hydroksysteroid, COVID-19, deksametazon, diagnostyka endokrynologiczna, efekt terapeutyczny, glikokortykosteroid, kortyzol, odpowiedź kliniczna, osocze krwi, PABI-DEXAMETHASON, pacjent w podeszłym wieku, podanie doustne, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby, zmniejszanie dawki
Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Dexamethasone phosphate SF 4 mg/ml

Deksametazon fosforanu sodu, będący syntetycznym glikokortykosteroidem o silnym działaniu przeciwzapalnym i immunosupresyjnym, wykazuje 7,5-krotnie większą siłę działania glikokortykosteroidowego niż prednizolon i aż 30-krotnie większą niż hydrokortyzon, przy minimalnym działaniu mineralokortykosteroidowym. Mechanizm jego działania opiera się na aktywacji transkrypcji genów zależnych od kortykosteroidów, co prowadzi do zmniejszenia produkcji i aktywności mediatorów zapalnych oraz hamowania migracji komórek zapalnych. Długotrwałe stosowanie wymaga monitorowania osi podwzgórze-przysadka-nadnercza ze względu na ryzyko przejściowej niewydolności kory nadnerczy. Badanie RECOVERY, obejmujące 6425 hospitalizowanych pacjentów z COVID-19, wykazało istotne klinicznie korzyści ze stosowania deksametazonu (2104 pacjentów) w porównaniu do standardowej opieki (4321 pacjentów). Śmiertelność w ciągu 28 dni była niższa w grupie leczonej deksametazonem (22,9% vs 25,7%; wskaźnik częstości 0,83; 95% CI: 0,75-0,93; P<0,001), ze szczególną korzyścią u pacjentów wymagających inwazyjnej wentylacji mechanicznej (29,3% vs 41,4%; wskaźnik częstości 0,64; 95% CI: 0,51-0,81). Dodatkowo, deksametazon skrócił medianę hospitalizacji do 12 dni (vs 13 dni) i zwiększył prawdopodobieństwo wypisu żywego w ciągu 28 dni (wskaźnik częstości 1,10; 95% CI: 1,03-1,17). Profil bezpieczeństwa był akceptowalny, z nielicznymi ciężkimi zdarzeniami niepożądanymi, które ustąpiły. Wyniki potwierdzają wskazanie deksametazonu u pacjentów z ciężkim przebiegiem COVID-19 wymagających intensywnego wsparcia oddechowego.
aktywacja transkrypcji genów, badanie RECOVERY, choroba serca, COVID-19, cukrzyca, działanie antyproliferacyjne, działanie glikokortykosteroidowe, działanie immunomodulujące, działanie immunosupresyjne, działanie mineralokortykosteroidowe, działanie przeciwzapalne, glikokortykosteroid, hiperglikemia, infekcja SARS-CoV-2, inwazyjna wentylacja mechaniczna, krwawienie z górnego odcinka przewodu pokarmowego, mediator zapalny, niewydolność kory nadnerczy, oś podwzgórze-przysadka-nadnercza, pozaustrojowa oksygenacja przezbłonowa, przewlekła choroba płuc, psychoza indukowana steroidami, stabilizacja błony komórkowej, tlenoterapia, wentylacja nieinwazyjna, wspomaganie oddychania
Leksykon chorób i schorzeń
Selektywna niedobór iga – Objawy

Selektywny niedobór immunoglobuliny A (SIgAD) jest najczęstszym pierwotnym niedoborem odporności, charakteryzującym się niskim lub niewykrywalnym poziomem IgA w surowicy przy prawidłowych stężeniach innych klas immunoglobulin. Około 85-90% pacjentów pozostaje bezobjawowych, a rozpoznanie następuje przypadkowo. U pozostałych manifestacje kliniczne obejmują nawracające infekcje dróg oddechowych (zapalenie zatok, ucha środkowego, oskrzeli, płuc), infekcje przewodu pokarmowego (giardiaza, przewlekła biegunka, zespół złego wchłaniania), choroby autoimmunologiczne (reumatoidalne zapalenie stawów, toczeń rumieniowaty, celiakia) oraz alergie (alergiczny nieżyt nosa, astma, egzema). W badaniach wykazano, że pacjenci z SIgAD mają 3-4-krotnie wyższe ryzyko ciężkich infekcji dróg oddechowych, a 25% z nich doświadczyło zapalenia płuc w ciągu ostatnich 2 lat. U około 20-30% objawowych pacjentów współistnieją choroby autoimmunologiczne, a u 5% może dojść do progresji do pospolitego zmiennego niedoboru odporności (CVID). Warto podkreślić ryzyko reakcji anafilaktycznych na transfuzje krwi u pacjentów z przeciwciałami anty-IgA, choć są one rzadkie.
alergia pokarmowa, alergiczne zapalenie spojówek, alergiczny nieżyt nosa, astma, błony śluzowe, celiakia, chłoniak, choroba Addisona, choroba Hashimoto, choroba Leśniowskiego-Crohna, choroby autoimmunologiczne, COVID-19, cukrzyca typu 1, egzema, giardiaza, gruczolakorak żołądka, guzkowy przerost limfatyczny, immunoglobulina A, małopłytkowość immunologiczna, miastenia, niedobór podklas IgG, niedokrwistość hemolityczna, nietolerancja laktozy, pierwotny niedobór odporności, pospolity zmienny niedobór odporności, przeciwciała anty-IgA, reakcja anafilaktyczna, reumatoidalne zapalenie stawów, rozstrzenie oskrzeli, selektywny niedobór IgA, toczeń rumieniowaty układowy, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, zapalenie oskrzeli, zapalenie płuc, zapalenie ucha środkowego, zapalenie zatok przynosowych, zespół złego wchłaniania
Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Dexamethasone Krka 4 mg

Deksametazon jest glikokortykosteroidem stosowanym w szerokim zakresie dawek, od 0,5 mg do 10 mg na dobę, z możliwością zwiększenia do ponad 10 mg w ciężkich stanach klinicznych. W terapii obrzęku mózgu dawka początkowa wynosi 6-16 mg/dobę (maksymalnie 24 mg/dobę) podawana w 3-4 dawkach podzielonych. W ostrym ataku astmy u dorosłych stosuje się 16 mg/dobę przez 2 dni, a u dzieci 0,6 mg/kg m.c. przez 1-2 dni. W krupie dziecięcej zalecana dawka to 0,15-0,6 mg/kg m.c. jednorazowo. W ciężkich chorobach skóry dawki sięgają 8-40 mg/dobę, a w wyjątkowych przypadkach nawet do 100 mg, z koniecznością stopniowego zmniejszania dawki. W układowych chorobach reumatycznych, takich jak toczeń rumieniowaty i reumatoidalne zapalenie stawów, stosuje się dawki od 6 do 16 mg/dobę, dostosowując je do aktywności choroby. W leczeniu idiopatycznej plamicy małopłytkowej podaje się 40 mg przez 4 dni w cyklach. W terapii COVID-19 u dorosłych i młodzieży (≥12 lat, ≥40 kg) zalecana dawka wynosi 6 mg/dobę doustnie, maksymalnie przez 10 dni.
astma ostra, chłoniak nieziarniczy, choroba Hodgkina, choroba nowotworowa, COVID-19, cukrzyca, deksametazon, glikokortykosteroid, gruźlicze zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, hipoalbuminemia, idiopatyczna plamica małopłytkowa, nadciśnienie tętnicze, obniżona odporność, obrzęk mózgu, opieka paliatywna, osteoporoza, ostra białaczka limfoblastyczna, ostra choroba skóry, ostra niewydolność kory nadnerczy, podrażnienie przewodu pokarmowego, powierzchnia ciała, prednizolon, prednizon, reumatoidalne zapalenie stawów, szpiczak mnogi, toczeń rumieniowaty układowy, układowa choroba reumatyczna, wymioty, wymioty po chemioterapii, wymioty pooperacyjne, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby, zaburzenie psychiczne
Leksykon chorób i schorzeń
Oligospermia (niski nasieniowcowanie) – Epidemiologia

Oligospermia, definiowana jako liczba plemników poniżej 15 milionów/ml nasienia, stanowi kluczowy czynnik męskiej niepłodności, która dotyka około 13-15% par globalnie, z udziałem czynnika męskiego w 50% przypadków. Epidemiologiczne dane wskazują na alarmujący spadek średniej liczby plemników z 113 milionów/ml w latach 40. XX wieku do około 49 milionów/ml w 2018 roku, z rocznym tempem spadku przyspieszającym do 2,64% po 2000 roku. Regionalne różnice są znaczące, z największym spadkiem w krajach zachodnich oraz najwyższą częstością niepłodności męskiej w Zachodniej Afryce Subsaharyjskiej, Europie Wschodniej i Wschodniej Azji. Główne czynniki etiologiczne obejmują ekspozycję na substancje endokrynnie czynne (pestycydy, ftalany, PCB, BPA), styl życia (otyłość, siedzący tryb życia, stres, używki), wiek mężczyzny oraz choroby takie jak żylaki powrózka nasiennego i infekcje, w tym COVID-19, które mogą obniżać liczbę plemników nawet o 37,5% i objętość nasienia o 20% w okresie około 30 dni po infekcji.
astenozoospermia, azoospermia, badanie kariotypu, badanie nasienia, badanie PCR, bisfenol A, COVID-19, czynnik męski niepłodności, docytoplazmatyczna iniekcja plemnika, fragmentacja DNA plemników, ftalany, hormon folikulotropowy, komórki Leydiga, komórki Sertoliego, nadwaga, niepłodność męska, niska liczba plemników, oligospermia, rak jądra, siedzący tryb życia, sterydy anaboliczne, terapia hormonalna, teratozoospermia, zapłodnienie in vitro, żylaki powrózka nasiennego
Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Dexaven 4 mg/ml

Dexaven w dawce 4 mg/ml (deksametazon fosforan sodu) jest glikokortykosteroidem stosowanym w stanach nagłych wymagających szybkiego działania przeciwzapalnego i immunosupresyjnego. Wskazania obejmują wstrząs o różnej etiologii (septyczny, anafilaktyczny, kardiogenny), obrzęk mózgu i krtani, ostre reakcje alergiczne, ciężkie stany spastyczne oskrzeli (w tym stan astmatyczny, dychawica oskrzelowa, przewlekły nieżyt oskrzeli z ostrym skurczem), a także przełomy w chorobie Addisona. Ponadto, Dexaven jest stosowany w leczeniu chorób autoimmunologicznych, stanów zapalnych, chorób hematologicznych, niektórych nowotworów oraz w profilaktyce nudności i wymiotów indukowanych chemioterapią i radioterapią. Lek jest również użyteczny w zapobieganiu powikłaniom pooperacyjnym oraz w terapii COVID-19 u pacjentów powyżej 12 roku życia i masie ciała ≥40 kg wymagających tlenoterapii, dzięki zdolności do modulacji burzy cytokinowej.
burza cytokinowa, chlorek benzalkoniowy, choroba Addisona, choroba autoimmunologiczna, ciśnienie śródczaszkowe, COVID-19, deksametazon fosforan, deksametazon sodu fosforan, dychawica oskrzelowa, glikokortykosteroid, niewydolność kory nadnerczy, nudności i wymioty po chemioterapii, nudności i wymioty po radioterapii, nudności i wymioty pooperacyjne, obrzęk krtani, obrzęk mózgu, odczyn uczuleniowy, przewlekły nieżyt oskrzeli, siarczyn sodu, stan astmatyczny, steroidoterapia, terapia przeciwnowotworowa, tlenoterapia, wstrząs, wstrząs anafilaktyczny, wstrząs kardiogenny, wstrząs septyczny
Leksykon chorób i schorzeń
Przewlekłe zapalenie zatok nie jest wprost wymienione, ale „przewlekłe zapalenie zatok” to schorzenie, które może być związane z objawami przeziębieni – Etiologia i przyczyny

Przeziębienie, będące wirusową infekcją górnych dróg oddechowych, jest wywoływane przez ponad 200 różnych wirusów, z których rhinowirusy odpowiadają za 30-80% przypadków. Wyróżnia się ponad 100 serotypów rhinowirusów, które wiążą się z receptorami ICAM-1, LDL i sialoproteinowymi. Inne istotne patogeny to koronawirusy (10-20%), adenowirusy (~5%), wirusy paragrypy, RSV, ludzki metapneumowirus oraz enterowirusy. Mechanizm patogenezy opiera się na infekcji komórek nabłonka górnych dróg oddechowych i indukcji reakcji zapalnej układu odpornościowego, co prowadzi do objawów takich jak katar, przekrwienie błony śluzowej nosa, kichanie, ból gardła i kaszel. Przeziębienie jest wysoce zakaźne, przenoszone drogą kropelkową, kontaktem bezpośrednim i pośrednim, z okresem największej zakaźności w pierwszych 2-3 dniach choroby. Czynniki ryzyka obejmują wiek, osłabienie odporności, palenie tytoniu, przebywanie w zatłoczonych miejscach, sezon jesienno-zimowy, stres, niedobór snu (<7 godzin/dobę) oraz suche powietrze.
adenowirus, aseptyczne zapalenie opon mózgowych, błona śluzowa nosa, COVID-19, enterowirus, infekcja górnych dróg oddechowych, koronawirus, lek immunosupresyjny, ludzki metapneumowirus, paciorkowiec beta-hemolizujący, patogen, przewlekłe zapalenie zatok, receptor ICAM-1, receptor LDL, rhinowirus, SARS-CoV-2, wirus Coxsackie, wirus paragrypy, wirus syncytialny układu oddechowego, zaostrzenie astmy, zaostrzenie POChP, zapalenie oskrzeli, zapalenie oskrzelików, zapalenie płuc, zapalenie ucha środkowego, zapalenie zatok
Leksykon chorób i schorzeń
Niski poziom białych krwinek – Epidemiologia

Leukopenia definiowana jest jako spadek liczby białych krwinek poniżej normy, tj. <4000 komórek/μl u dorosłych, z istotnym zróżnicowaniem etnicznym, gdzie u Afroamerykanów często obserwuje się łagodną neutropenię etniczną z ANC <1500/μl, niepowiązaną ze zwiększonym ryzykiem infekcji. Genetyczne determinanty, takie jak wariant genu DARC, wpływają na niższe wartości leukocytów u osób pochodzenia afrykańskiego, co ma znaczenie w kontekście ochrony przed malarią i regulacji produkcji neutrofilów. Poligeniczne predyspozycje do niskiego poziomu leukocytów korelują z ryzykiem ciężkiego przebiegu COVID-19 oraz wpływają na odpowiedź na leczenie immunosupresyjne i chemioterapię. Monitorowanie ANC, szczególnie u pacjentów onkologicznych, jest kluczowe, gdyż najniższy poziom leukocytów (nadir) pojawia się 7-10 dni po chemioterapii, a ANC <1,5 x 10^9/L wiąże się ze wzrostem ryzyka infekcji.
ANC, biopsja szpiku, chemioterapia, choroba autoimmunologiczna, COVID-19, eozynofil, G-CSF, granulocyt, infekcja, krwinki białe, leukopenia, limfocyt, monocyt, morfologia krwi, nadir, neutrofile, nowotwór, onkolog, radioterapia, reumatoidalne zapalenie stawów, SCID, sepsa, stwardnienie rozsiane, szpik kostny, toczeń rumieniowaty układowy, układ odpornościowy, wrodzona neutropenia
Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Demezon 8 mg/ml

Demezon, zawierający 8,74 mg deksametazonu sodu fosforanu (odpowiadającego 8 mg deksametazonu fosforanu) w 1 ml roztworu, wymaga precyzyjnego dawkowania dostosowanego do wskazań klinicznych oraz indywidualnej odpowiedzi pacjenta. W leczeniu obrzęku mózgu u dorosłych dawka początkowa wynosi 8-10 mg i.v., w ciężkich przypadkach do 80 mg, a dawka podtrzymująca 16-24 mg (do 48 mg) na dobę, podzielona na 3-4 (do 6) dawek, przez 4-8 dni. W terapii wstrząsu pourazowego lub profilaktyce pourazowego płuca wstrząsowego stosuje się dawkę początkową 40-100 mg i.v. (u dzieci 40 mg), z powtórzeniem po 12 godzinach lub dawkami 16-40 mg co 6 godzin przez 2-3 dni. W wstrząsie anafilaktycznym po podaniu adrenaliny podaje się 40-100 mg i.v. (u dzieci 40 mg), z możliwością powtórzenia dawki według potrzeb klinicznych. W terapii COVID-19 zalecana dawka to 6 mg i.v. raz na dobę przez okres do 10 dni, zarówno u dorosłych, jak i młodzieży powyżej 12 lat.
adrenalina, COVID-19, deksametazon sodu fosforan, izotoniczny roztwór chlorku sodu, marskość wątroby, niedoczynność tarczycy, nieoperacyjny guz mózgu, obrzęk mózgu, podanie domięśniowe, podanie dożylne, pourazowe płuco wstrząsowe, roztwór glukozy, stan ostry, wlew dożylny, wstrząs anafilaktyczny, wstrząs pourazowy, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby
Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Demezon

Preparat Demezon zawierający deksametazonu fosforan (8 mg/ml) wymaga ostrożnego stosowania ze względu na ryzyko ciężkich działań niepożądanych, w tym reakcji anafilaktycznych (zapaść krążeniowa, zatrzymanie akcji serca, skurcz oskrzeli) oraz immunosupresji prowadzącej do zwiększonego ryzyka infekcji bakteryjnych, wirusowych, pasożytniczych i grzybiczych. Przed rozpoczęciem terapii należy wykluczyć aktywne lub latentne zakażenia, takie jak gruźlica czy wirusowe zapalenie wątroby typu B. W sytuacjach stresu fizycznego (uraz, zabieg chirurgiczny, poród) może być konieczne zwiększenie dawki. Leczenie powinno być stosowane wyłącznie przy bezwzględnych wskazaniach, z uwzględnieniem dodatkowej terapii przeciwinfekcyjnej w przypadku ostrych i przewlekłych zakażeń oraz chorób współistniejących, takich jak wrzody żołądka, osteoporoza, niewydolność serca, nieuregulowane nadciśnienie tętnicze i cukrzyca. U pacjentów z COVID-19 deksametazon jest wskazany jedynie u osób wymagających tlenoterapii lub wentylacji mechanicznej.
antygen HBsAg, bradykardia, chemioterapeutyk, choroba Heinego-Medina, COVID-19, cukrzyca, deksametazonu fosforan, działanie immunosupresyjne, fluorochinolon, glikokortykosteroid, gruźlica, indeks proliferacyjny, infekcja bakteryjna, infekcja oportunistyczna, jaskra, kortykosteroid, lek cytotoksyczny, myasthenia gravis, nadciśnienie tętnicze, niewydolność serca, nowotwór układu krwiotwórczego, odpowiedź immunologiczna, opryszczka, opryszczkowe zapalenie rogówki, ospa wietrzna, osteoporoza, ostra niewydolność kory nadnerczy, owrzodzenie rogówki, perforacja jelita, podrażnienie otrzewnej, poliomyelitis, półpasiec, przewlekła obturacyjna choroba płuc, przewlekłe aktywne zapalenie wątroby, reakcja anafilaktyczna, skurcz oskrzeli, strongyloidoza, tendinopatia, tlenoterapia, układowa grzybica, wentylacja mechaniczna, wirusowe zapalenie wątroby, wirusowe zapalenie wątroby typu B, wrzód żołądka, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, zaburzenie psychiczne, zaburzenie rytmu serca, zakażenie bakteryjne, zakażenie pasożytnicze, zapalenie ścięgna, zapalenie uchyłków, zapalenie węzłów chłonnych, zapaść krążeniowa, zatrzymanie pracy serca, zerwanie ścięgna, zespół odstawienia kortyzonu, zespół rozpadu guza, zespolenie jelitowo-jelitowe, żywa szczepionka
Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Dexamethasone Krka 4 mg/ml

Dexamethasone Krka (deksametazon fosforan) w roztworze do wstrzykiwań/infuzji dostępny jest w dawkach 4 mg/ml (1 ml ampułki) oraz 8 mg/2 ml (2 ml ampułki). Lek wykazuje szerokie spektrum zastosowań ogólnoustrojowych, m.in. w leczeniu obrzęku mózgu o różnej etiologii (guzy, ropień, bakteryjne zapalenie opon mózgowych), wstrząsu pourazowego, ciężkich napadów astmy, ostrych chorób skóry (erytrodermia, pęcherzyca, egzema), chorób autoimmunologicznych (zwłaszcza układowy toczeń rumieniowaty), aktywnego reumatoidalnego zapalenia stawów, terapii paliatywnej nowotworów oraz profilaktyce i leczeniu wymiotów pooperacyjnych i po cytostatykach. Wskazaniem jest także leczenie COVID-19 u pacjentów ≥12 lat i ≥40 kg masy ciała wymagających tlenoterapii. Preparat zawiera sód w ilości około 3 mg/ml lub 6 mg/2 ml, co należy uwzględnić u pacjentów na diecie niskosodowej.
bakteryjne zapalenie opon mózgowych, choroba autoimmunologiczna, choroba zapalna stawów, choroba zwyrodnieniowa stawów, COVID-19, deksametazon, erytrodermia, interwencja neurochirurgiczna, leczenie paliatywne, martwicze zapalenie twardówki, obrzęk mózgu, ostra egzema, ostry napad astmy, pęcherzyca zwykła, podanie nasiękowe, pourazowy zespół płuca wstrząsowego, reumatoidalne zapalenie stawów, ropień mózgu, terapia kortykosteroidowa, terapia przeciwnowotworowa, terapia przeciwwymiotna, tlenoterapia, toczeń rumieniowaty układowy, wstrzyknięcie dostawowe, wstrzyknięcie podspojówkowe, wymioty, zapalenie błony naczyniowej oka, zapalenie kaletki maziowej, zapalenie okołostawowe, zapalenie pochewki ścięgnistej, zapalenie rogówki, zapalenie spojówek, zapalenie twardówki, zespół bolesnego barku
Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Myfortic

Produkt leczniczy Myfortic, zawierający mykofenolan sodu jako czynny składnik, jest silnym lekiem immunosupresyjnym stosowanym w terapii skojarzonej, wymagającym ścisłego monitorowania pacjentów. Leczenie wiąże się ze zwiększonym ryzykiem rozwoju chłoniaków, nowotworów skóry oraz zakażeń oportunistycznych, w tym bakteryjnych, grzybiczych, wirusowych (w tym reaktywacji HBV i HCV) oraz pierwotniakowych. Szczególną uwagę należy zwrócić na ryzyko nefropatii związanej z wirusem BK, postępującej wieloogniskowej leukoencefalopatii (PML) wywołanej wirusem JC oraz posocznicy. Monitorowanie obejmuje kontrolę morfologii krwi (w tym neutropenii z ANC < 1,5 x 10³/μl i niedokrwistości) oraz stężenia immunoglobulin w surowicy, zwłaszcza u pacjentów z nawracającymi zakażeniami i hipogammaglobulinemią. Zaleca się także ograniczenie ekspozycji na promieniowanie UV oraz stosowanie kremów z wysokim filtrem w celu zmniejszenia ryzyka nowotworów skóry.
azatiopryna, bazyliksymab, chłoniak, cholestyramina, COVID-19, cyklosporyna, dehydrogenaza inozynomonofosforanu, działanie cytostatyczne, globulina antylimfocytarna, hipogammaglobulinemia, kortykosteroid, kwas mykofenolowy, lek immunosupresyjny, morfologia krwi, mykofenolan mofetylu, mykofenolan sodu, nefropatia, neutropenia, niedobór fosforybozylotransferazy hipoksantynowo-guaninowej, niedokrwistość, nietolerancja laktozy, nowotwór skóry, nowotwór złośliwy, posocznica, postępująca wieloogniskowa leukoencefalopatia, rozstrzeń oskrzeli, śródmiąższowa choroba płuc, takrolimus, węgiel aktywowany, wirus BK, wirus JC, wirusowe zapalenie wątroby, wybiórcza aplazja układu czerwonokrwinkowego, zaburzenie wchłaniania glukozy-galaktozy, zahamowanie szpiku kostnego, zakażenie oportunistyczne, zapalenie wątroby typu B, zapalenie wątroby typu C, zespół Kelly-Seegmillera, zespół Lesch-Nyhana, żywa atenuowana szczepionka
Leksykon chorób i schorzeń
Szybki test przepływowy na covid-19 – Etiologia i przyczyny

Szybkie testy przepływowe (LFT) na COVID-19 to immunotesty antygenowe wykrywające białka wirusa SARS-CoV-2, głównie nukleokapsydu (N) i kolca (S), w próbkach z nosogardzieli, z wynikiem dostępnym w 15-30 minut. Testy te charakteryzują się średnią czułością 70-72% (wyższą u osób z objawami – 72%, niż u bezobjawowych – 58%) oraz wysoką swoistością 98-99%, co oznacza niskie ryzyko fałszywie pozytywnych wyników. Największą skuteczność wykazują w pierwszym tygodniu od pojawienia się objawów, kiedy ładunek wirusa jest najwyższy. Wynik pozytywny potwierdza aktywną infekcję, natomiast wynik negatywny, zwłaszcza u osób z objawami, wymaga ostrożnej interpretacji ze względu na ryzyko fałszywych negatywów. Testy te są szczególnie przydatne w wykrywaniu zakażeń bezobjawowych, które stanowią około 1/3 przypadków i mogą nieświadomie rozprzestrzeniać wirusa.
antygen SARS-CoV-2, białko nukleokapsydu, białko S, COVID-19, czułość i swoistość, domena wiążąca receptor, enzym konwertujący angiotensynę 2, koronawirus, kropka kwantowa, ładunek wirusowy, łańcuch transmisji, przeciwciało monoklonalne, receptor ACE2, samoizolacja, szybki test antygenowy, test antygenowy, test PCR, wariant Delta, wariant Omikron, wariant wirusa, wirus RNA, wirus SARS-CoV-2, wymaz z nosogardzieli, wynik fałszywie negatywny, wynik fałszywie pozytywny, zakażenie bezobjawowe
Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Dexamethasone Krka 8 mg/2 ml

Dexamethasone Krka, dostępny w stężeniach 4 mg/ml oraz 8 mg/2 ml jako roztwór do wstrzykiwań lub infuzji, jest kortykosteroidem o szerokim spektrum zastosowań klinicznych. W podaniu ogólnoustrojowym wskazany jest m.in. w leczeniu obrzęku mózgu (w tym po urazach, guzach, zapaleniu opon mózgowych o etiologii gruźliczej, duru brzusznego i brucelozy), wstrząsu pourazowego, ciężkich napadów astmy, ostrych chorób skóry (np. erytrodermia, pęcherzyca), chorób autoimmunologicznych (zwłaszcza układowego tocznia rumieniowatego trzewnego), reumatoidalnego zapalenia stawów o ciężkim przebiegu, terapii paliatywnej nowotworów oraz profilaktyce i leczeniu wymiotów pooperacyjnych i cytostatykami wywołanych. Ponadto, jest stosowany u pacjentów z COVID-19 wymagających tlenoterapii (wiek ≥12 lat, masa ciała ≥40 kg).
bakteryjne zapalenie opon mózgowych, bruceloza, choroba autoimmunologiczna, choroba zwyrodnieniowa stawów, COVID-19, deksametazon fosforan, deksametazon sodu fosforan, dieta niskosodowa, dur brzuszny, egzema, erytrodermia, gruźlica, guz mózgu, interwencja neurochirurgiczna, kortykosteroid, leczenie paliatywne, martwicze zapalenie twardówki, napad astmy, obrzęk mózgu, pęcherzyca zwykła, podanie nasiękowe, pourazowy zespół płuca wstrząsowego, reumatoidalne zapalenie stawów, ropień mózgu, roztwór do wstrzykiwań, schorzenie dermatologiczne, terapia paliatywna, terapia przeciwwymiotna, tlenoterapia, toczeń rumieniowaty układowy, wstrząs pourazowy, wstrzyknięcie dostawowe, wstrzyknięcie podspojówkowe, zapalenie błony naczyniowej oka, zapalenie kaletki maziowej, zapalenie okołostawowe, zapalenie pochewki ścięgnistej, zapalenie rogówki, zapalenie spojówek, zapalenie twardówki, zespół bolesnego barku
Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Dexamethasone phosphate SF 4 mg/ml

Dexamethasone phosphate SF w stężeniu 4 mg/ml (4,37 mg/ml deksametazonu sodu fosforanu) jest wskazany do szybkiego działania glikokortykosteroidowego w licznych stanach klinicznych. Wskazania do ogólnoustrojowego podania obejmują obrzęk mózgu (np. wywołany guzem, interwencją neurochirurgiczną, ropniem lub zapaleniem opon mózgowych), wstrząs pourazowy i profilaktykę pourazowego płuca wstrząsowego, ciężkie napady astmy, rozległe ostre choroby skóry (erytrodermia, pęcherzyca zwykła, ostra egzema), choroby autoimmunologiczne (np. układowy toczeń rumieniowaty z zajęciem narządów wewnętrznych), aktywne reumatoidalne zapalenie stawów o ciężkim przebiegu oraz ciężkie choroby zakaźne z objawami zatrucia jako uzupełnienie terapii przeciwinfekcyjnej. Ponadto, lek jest stosowany paliatywnie w nowotworach złośliwych, w profilaktyce i leczeniu wymiotów pooperacyjnych i po cytostatykach oraz w leczeniu COVID-19 u pacjentów ≥12 lat i ≥40 kg wymagających tlenoterapii, gdzie redukuje nadmierną reakcję zapalną.
Poza podaniem ogólnoustrojowym, Dexamethasone phosphate SF znajduje zastosowanie miejscowe w formie wstrzyknięć dostawowych w utrzymującym się zapaleniu stawów, aktywnej chorobie zwyrodnieniowej stawów w fazie postępującej oraz ostrych zespołach bolesnego barku. Nasiękowe podanie jest wskazane w niebakteryjnym zapaleniu pochewki ścięgnistej, zapaleniu kaletki maziowej, zapaleniu okołostawowym oraz zaburzeniach ścięgien obejmujących przyczepy ścięgien. Deksametazon fosforan działa przeciwzapalnie, immunosupresyjnie i przeciwobrzękowo, co czyni go lekiem o szerokim spektrum zastosowań w stanach wymagających szybkiego i skutecznego hamowania procesów zapalnych i immunologicznych.
choroba zwyrodnieniowa stawów, ciśnienie śródczaszkowe, COVID-19, cytostatyki, deksametazonu sodu fosforan, erytrodermia, glikokortykosteroid, guz mózgu, leczenie paliatywne nowotworów, obrzęk mózgu, ostra egzema, ostry napad astmy, pęcherzyca zwykła, pourazowe płuco wstrząsowe, reumatoidalne zapalenie stawów, ropień mózgu, tlenoterapia, toczeń rumieniowaty układowy, wstrząs pourazowy, wymioty pooperacyjne, zapalenie kaletki maziowej, zapalenie okołostawowe, zapalenie opon mózgowych, zapalenie pochewki ścięgnistej, zespół bolesnego barku
Leksykon chorób i schorzeń
Ostre uszkodzenie nerek – Epidemiologia

Ostre uszkodzenie nerek (AKI) stanowi istotny problem kliniczny, charakteryzujący się nagłym pogorszeniem funkcji nerek, co prowadzi do retencji płynów, oligurii i akumulacji toksyn. Częstość występowania AKI w populacji hospitalizowanej wynosi średnio 23,2%, z wyższą zapadalnością u dzieci (33,7%) oraz na oddziałach intensywnej terapii (do 57,3%). W USA wskaźnik nowych przypadków wzrósł z 80 do 242 na 1000 pacjentolat w latach 2007-2022, co częściowo wiąże się z lepszym rozpoznawaniem i wpływem pandemii COVID-19. Główne czynniki ryzyka to zaawansowany wiek, cukrzyca (stanowiąca około 40% hospitalizacji z powodu AKI), nadciśnienie tętnicze, przewlekła choroba nerek, sepsa oraz stosowanie leków nefrotoksycznych. Epidemiologia AKI różni się geograficznie – w krajach wysokorozwiniętych dominują sepsa, wstrząs i nefrotoksyczność, natomiast w krajach o niskim i średnim dochodzie częściej obserwuje się etiologię związaną z chorobami zakaźnymi i środowiskowymi. U noworodków i kobiet w ciąży ryzyko AKI jest również znaczące, z częstością występowania odpowiednio około 30% i 7,3%.
aminoglikozyd, choroba endemiczna, COVID-19, cukrzyca, funkcja nerek, hipowolemia, jakość życia związana ze zdrowiem, kreatynina, kryteria RIFLE, lek nefrotoksyczny, lek wazopresyjny, malaria, nadciśnienie indukowane ciążą, nadciśnienie tętnicze, oddział intensywnej terapii, odwodnienie, ostre stłuszczenie wątroby, ostre uszkodzenie nerek, przewlekła choroba nerek, remisja, schyłkowa niewydolność nerek, sepsa, terapia nerkozastępcza, wstrząs, zespół hemolityczno-mocznicowy, zespół wątrobowo-nerkowy