izoenzym CYP450
Izoenzymy CYP450 (cytochromu P450) to grupa enzymów odgrywających kluczową rolę w metabolizmie leków, toksyn oraz związków endogennych w organizmie. Należą do rodziny hemowych monooksygenaz występujących głównie w wątrobie, ale również w innych tkankach, takich jak jelita, płuca, nerki czy mózg.
Największe znaczenie kliniczne mają izoenzymy CYP3A4, CYP2D6, CYP2C9, CYP2C19, CYP1A2 i CYP2E1, które metabolizują ponad 90% stosowanych leków. Aktywność poszczególnych izoenzymów CYP450 charakteryzuje się znacznym polimorfizmem genetycznym, co prowadzi do istotnych różnic międzyosobniczych w metabolizmie substancji leczniczych.
Znajomość szlaków metabolicznych CYP450 ma fundamentalne znaczenie w przewidywaniu interakcji lekowych. Substancje mogą być inhibitorami, induktorami lub substratami dla specyficznych izoenzymów, co może prowadzić do zmiany stężenia leku w surowicy, nasilenia działań niepożądanych lub obniżenia skuteczności terapeutycznej. Monitorowanie tych interakcji jest niezbędne dla optymalizacji farmakoterapii, szczególnie u pacjentów przyjmujących wiele leków jednocześnie.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Interakcje leku – Gerocilan 10 mg
Tadalafil jest metabolizowany głównie przez CYP3A4, co powoduje istotne interakcje farmakokinetyczne z inhibitorami tego enzymu, takimi jak ketokonazol (200 mg/dobę podwaja AUC dla dawki 10 mg, a 400 mg/dobę czterokrotnie zwiększa AUC dla dawki 20 mg) oraz rytonawir (dwukrotne zwiększenie AUC dla dawki 20 mg). Induktory CYP3A4, np. ryfampicyna, zmniejszają ekspozycję na tadalafil nawet o 88%, co może obniżać jego skuteczność. Tadalafil nasila hipotensyjne działanie azotanów, dlatego ich łączna terapia jest przeciwwskazana; interakcja utrzymuje się do 48 godzin po ostatniej dawce tadalafilu. Ponadto, jednoczesne stosowanie z lekami blokującymi receptory α-adrenergiczne, zwłaszcza doksazosyną, może powodować znaczne obniżenie ciśnienia tętniczego i ryzyko omdleń, dlatego takie połączenie jest niezalecane. W badaniach klinicznych tadalafil (5-20 mg) wykazywał minimalny wpływ na działanie innych leków przeciwnadciśnieniowych (ACE-I, sartany, β-blokery, diuretyki tiazydowe, blokery kanałów wapniowych), choć u pacjentów z niekontrolowanym nadciśnieniem obserwowano większe, ale zwykle bezobjawowe obniżenie ciśnienia.
alfuzosyna, amlodypina, azotan, bendrofluazyd, bloker kanału wapniowego, bloker receptora angiotensyny II, CYP3A4, czas protrombinowy, diuretyk tiazydowy, doksazosyna, efekt hipotensyjny, enalapril, etynyloestradiol, finasteryd, induktor CYP3A4, inhibitor 5-alfa-reduktazy, inhibitor konwertazy angiotensyny, inhibitor PDE5, izoenzym CYP450, ketokonazol, kwas acetylosalicylowy, lek przeciwcukrzycowy, lek przeciwnadciśnieniowy, metoprolol, niedociśnienie ortostatyczne, nitrogliceryna, P-glikoproteina, parametr hemodynamiczny, przeciwwskazanie, receptor α-adrenergiczny, riocyguat, ryfampicyna, rytonawir, substrat CYP1A2, substrat CYP2C9, tadalafil, tamsulozyna, teofilina, terbutalina, warfaryna, β-adrenolityk - Leksykon leków
Interakcje leku – Mifoglame 100 mg
Interakcje farmakokinetyczne sytagliptyny (Mifoglame) są generalnie niewielkie, co czyni ją bezpieczną opcją w politerapii. Metabolizm leku odbywa się głównie przez CYP3A4 z udziałem CYP2C8, a u pacjentów z prawidłową funkcją nerek wpływ tego metabolizmu na klirens jest minimalny. U chorych z ciężkimi zaburzeniami czynności nerek lub ESRD metabolizm może mieć większe znaczenie. Silne inhibitory CYP3A4 (np. ketokonazol, itrakonazol) mogą zwiększać stężenia sytagliptyny, zwłaszcza u pacjentów z niewydolnością nerek, co wymaga ostrożności i monitorowania. Jednoczesne stosowanie cyklosporyny (600 mg) podnosi AUC sytagliptyny o 29% i Cmax o 68%, jednak zmiany te nie są klinicznie istotne. Metformina (1000 mg x2/dobę) nie wpływa na farmakokinetykę sytagliptyny, a inhibitory OAT3, takie jak probenecyd, mogą potencjalnie hamować jej transport, choć brak jest danych in vivo. Sytagliptyna nie indukuje ani nie hamuje izoenzymów CYP450, co minimalizuje ryzyko interakcji z lekami metabolizowanymi przez CYP3A4, CYP2C8 i CYP2C9.
cukrzyca typu 2, cyklosporyna, CYP2C8, CYP3A4, digoksyna, farmakokinetyka sytagliptyny, gliburyd, glikoproteina p, hipoglikemia, inhibitor CYP3A4, inhibitor OAT3, itrakonazol, izoenzym CYP450, ketokonazol, klarytromycyna, kontrola glikemii, metformina, OAT3, OCT, probenecyd, rozyglitazon, rytonawir, schyłkowa niewydolność nerek, stężenie glukozy we krwi, symwastatyna, sytagliptyna, transporter anionów organicznych-3, transporter kationów organicznych, warfaryna, zatrucie digoksyną - Leksykon leków
Interakcje leku – Jamesi 56,688 mg + 850 mg
Równoczesne podawanie sytagliptyny (50 mg 2x/dobę) i metforminy (1000 mg 2x/dobę) u pacjentów z cukrzycą typu 2 nie wpływa istotnie na farmakokinetykę obu leków. Jednakże, ze względu na ryzyko poważnych działań niepożądanych, konieczne jest zwrócenie uwagi na interakcje z innymi lekami i substancjami. Szczególnie istotne jest przerwanie stosowania Jamesi przed badaniami z użyciem środków kontrastowych zawierających jod, z wstrzymaniem terapii na co najmniej 48 godzin i ponowną oceną czynności nerek przed wznowieniem. Spożycie alkoholu podczas terapii zwiększa ryzyko kwasicy mleczanowej, zwłaszcza u pacjentów z głodzeniem, niedożywieniem lub zaburzeniami czynności wątroby, ze względu na wpływ alkoholu na metabolizm kwasu mlekowego i eliminację metforminy.
agonista receptora beta-2-adrenergicznego, antagonista receptora angiotensyny II, cukrzyca typu 2, digoksyna, diuretyk, farmakokinetyka sytagliptyny, glikokortykosteroid, glikoproteina p, glukoneogeneza, inhibitor ACE, inhibitor COX-2, inhibitor cyklooksygenazy, inhibitor CYP3A4, izoenzym CYP450, kwasica mleczanowa, lek moczopędny, metformina, niesteroidowy lek przeciwzapalny, schyłkowa niewydolność nerek, środki kontrastowe jodowe, sytagliptyna, transporter anionów organicznych, transporter kationów organicznych, transporter MATE, zaburzenie czynności wątroby, zatrucie alkoholowe - Leksykon leków
Interakcje leku – Sytagliptyna + Metforminy chlorowodorek Reddy 50 mg + 850 mg
Farmakokinetyczne badania wykazały, że jednoczesne podawanie sytagliptyny (50 mg dwa razy na dobę) i metforminy (1000 mg dwa razy na dobę) u pacjentów z cukrzycą typu 2 nie powoduje istotnych zmian w farmakokinetyce obu substancji. Jednakże, ze względu na brak specyficznych badań interakcji dla produktu Sytagliptyna + Metforminy chlorowodorek Reddy, należy opierać się na danych dotyczących poszczególnych składników. Szczególną uwagę należy zwrócić na przeciwwskazania i interakcje, takie jak przeciwwskazane spożywanie alkoholu ze względu na wysokie ryzyko kwasicy mleczanowej, zwłaszcza w stanach głodzenia, niedożywienia lub zaburzeń czynności wątroby. Ponadto, stosowanie jodowych środków kontrastowych wymaga przerwania terapii na co najmniej 48 godzin oraz oceny funkcji nerek przed wznowieniem leczenia. Leki wpływające na czynność nerek (NLPZ, inhibitory ACE, antagoniści receptora angiotensyny II, diuretyki) oraz inhibitory transporterów OCT2 i MATE mogą zwiększać ryzyko kwasicy mleczanowej i wymagają ścisłego monitorowania funkcji nerek i kontroli glikemii.
agonista receptora beta-2-adrenergicznego, alkohol, antagonista receptora angiotensyny II, cukrzyca typu 2, cyklosporyna, cymetydyna, CYP3A4, digoksyna, diuretyk pętlowy, dolutegrawir, glikokortykosteroid, glikoproteina p, głodzenie, inhibitor ACE, inhibitor COX-2, inhibitor MATE, inhibitor OCT2, itrakonazol, izoenzym CYP450, jodowy środek kontrastowy, ketokonazol, klarytromycyna, klirens nerkowy, kwasica mleczanowa, metformina, niesteroidowy lek przeciwzapalny, niewydolność nerek, niewydolność wątroby, probenecyd, ranolazyna, rytonawir, schyłkowa niewydolność nerek, sytagliptyna, transporter OAT3, wandetanib, zatrucie digoksyną - Leksykon leków
Interakcje leku – SITAGLIPTIN BIOTON 25 mg
Sytagliptyna (SITAGLIPTIN BIOTON) wykazuje niski potencjał interakcji lekowych, co potwierdzają dane kliniczne. Metabolizm sytagliptyny odbywa się głównie przez CYP3A4 i CYP2C8, jednak u pacjentów z prawidłową funkcją nerek metabolizm wątrobowy ma niewielkie znaczenie dla klirensu leku. W przypadku ciężkich zaburzeń czynności nerek lub ESRD metabolizm wątrobowy nabiera większego znaczenia. Sytagliptyna jest substratem glikoproteiny p oraz transportera OAT3, przy czym hamowanie transportu przez probenecyd jest klinicznie nieistotne. Silne inhibitory CYP3A4 (np. ketokonazol, itrakonazol, rytonawir, klarytromycyna) mogą potencjalnie zwiększać stężenie sytagliptyny, zwłaszcza u pacjentów z ciężkimi zaburzeniami nerek, jednak brak jest danych klinicznych potwierdzających ten efekt. Jednoczesne stosowanie metforminy (1000 mg 2x/dobę) i sytagliptyny (50 mg) nie wpływa istotnie na farmakokinetykę leku. Podanie cyklosporyny (600 mg) zwiększa AUC i Cmax sytagliptyny (100 mg) odpowiednio o 29% i 68%, co nie jest jednak klinicznie istotne. Sytagliptyna nie indukuje ani nie hamuje izoenzymów CYP450, a interakcje z lekami takimi jak gliburyd, symwastatyna, rozyglitazon, warfaryna czy doustne środki antykoncepcyjne są nieistotne klinicznie.
cukrzyca typu 2, cyklosporyna, CYP2C8, CYP3A4, digoksyna, gliburyd, glikoproteina p, hiperglikemia, hipoglikemia, inhibitor CYP3A4, inhibitor glikoproteiny p, itrakonazol, izoenzym CYP450, ketokonazol, klarytromycyna, klirens nerkowy, kontrola glikemii, metformina, pochodna sulfonylomocznika, politerapia, probenecyd, rozyglitazon, rytonawir, schyłkowa niewydolność nerek, substrat CYP3A4, symwastatyna, sytagliptyna, transporter anionów organicznych-3, transporter kationów organicznych, warfaryna, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie funkcji wątroby, zatrucie digoksyną - Leksykon leków
Interakcje leku – Celiprolol Vitabalans 400 mg
Celiprolol Vitabalans wykazuje liczne interakcje farmakodynamiczne i farmakokinetyczne, które mają istotne znaczenie kliniczne, zwłaszcza w kontekście układu sercowo-naczyniowego. Szczególnie niebezpieczne jest jednoczesne stosowanie z antagonistami wapnia (werapamil, diltiazem), lekami przeciwarytmicznymi klasy I oraz amiodaronem, co może prowadzić do wydłużenia przewodzenia przedsionkowo-komorowego i nasilenia ujemnego efektu inotropowego. Zaleca się unikanie takich połączeń u pacjentów z zaburzeniami serca. Ponadto, celiprolol może nasilać działanie hipoglikemiczne insuliny i doustnych leków przeciwcukrzycowych, co wymaga monitorowania glikemii i ewentualnej korekty dawkowania. Interakcje z lekami hamującymi P-gp (np. werapamil, itrakonazol) mogą zwiększać stężenie celiprololu w osoczu nawet o 80% (AUC), natomiast induktory P-gp (np. ryfampicyna) mogą obniżać jego stężenie o około 40%, co wymaga dostosowania dawki.
amiodaron, antagonista wapnia, biodostępność celiprololu, blok przedsionkowo-komorowy, bradykardia, celiprolol, działanie hipotensyjne, fingolimod, glikoproteina p, glikozyd nasercowy, hydrochlorotiazyd, induktor P-gp, inhibitor monoaminooksydazy, inhibitor P-gp, insulina i doustny lek przeciwcukrzycowy, interakcja farmakodynamiczna, interakcja farmakokinetyczna, izoenzym CYP450, kurczliwość mięśnia sercowego, lek immunosupresyjny, lek przeciwarytmiczny klasy I, lek przeciwhistaminowy, lek przeciwmigrenowy, lek przeciwpadaczkowy, lek przeciwpsychotyczny, lek przeciwzakrzepowy, lek sympatomimetyczny, maskowanie hipoglikemii, nadciśnienie z odbicia, niesteroidowy lek przeciwzapalny, pochodna dihydropirydyny, pole pod krzywą stężenia leku, przewodzenie przedsionkowo-komorowe, teofilina, trójpierścieniowy lek przeciwdepresyjny, ujemny efekt inotropowy, werapamil i diltiazem, zahamowanie zatokowe, znieczulenie ogólne - Leksykon leków
Interakcje leku – Eprocliv 850 mg + 50 mg
Jednoczesne stosowanie sytagliptyny (50 mg 2x/dobę) i metforminy (1000 mg 2x/dobę) u pacjentów z cukrzycą typu 2 nie powoduje istotnych zmian farmakokinetycznych obu substancji. Jednakże, ze względu na ryzyko kwasicy mleczanowej, szczególnie u pacjentów z upośledzoną czynnością wątroby, niedożywieniem, głodzeniem czy zaburzeniami czynności nerek, zaleca się całkowitą abstynencję lub znaczne ograniczenie spożycia alkoholu podczas terapii produktem Eprocliv. Przerwanie leczenia jest konieczne przed podaniem jodowych środków kontrastowych i nie należy go wznawiać przez co najmniej 48 godzin po badaniu, po uprzedniej ocenie czynności nerek. Ponadto, leki takie jak NLPZ, inhibitory ACE, antagoniści receptora angiotensyny II oraz diuretyki mogą zwiększać ryzyko kwasicy mleczanowej poprzez negatywny wpływ na czynność nerek, co wymaga ścisłego monitorowania funkcji nerek podczas ich jednoczesnego stosowania.
agonista receptorów beta-2-adrenergicznych, antagonista receptora angiotensyny II, cukrzyca typu 2, cyklosporyna, cymetydyna, CYP2C8, CYP3A4, digoksyna, diuretyk, dolutegrawir, glikogenoliza, glikokortykosteroid, glikoproteina p, glukoneogeneza, glukoneogeneza wątrobowa, inhibitor cyklooksygenazy-2, inhibitor CYP3A4, inhibitor konwertazy angiotensyny, insulinooporność, izoenzym CYP450, jodowy środek kontrastowy, kwasica mleczanowa, lek moczopędny, niesteroidowy lek przeciwzapalny, ranolazyna, spożywanie alkoholu, transporter anionów organicznych-3, transporter kationów organicznych 2, transporter usuwania wielu leków i toksyn, wandetanib - Leksykon leków
Interakcje leku – Fordiab 50 mg + 1000 mg
Produkt leczniczy Fordiab, zawierający sytagliptynę (50 mg dwa razy na dobę) oraz metforminę (1000 mg dwa razy na dobę), wykazuje stabilną farmakokinetykę przy jednoczesnym podawaniu tych substancji u pacjentów z cukrzycą typu 2. Jednakże brak jest kompleksowych badań dotyczących interakcji skojarzenia tych leków z innymi produktami leczniczymi. Szczególnie istotne jest unikanie jednoczesnego stosowania alkoholu, który znacząco zwiększa ryzyko kwasicy mleczanowej, zwłaszcza przy głodzeniu, niedożywieniu lub zaburzeniach czynności wątroby. Przerwanie terapii Fordiab jest konieczne przed i co najmniej 48 godzin po badaniu z użyciem środków kontrastowych zawierających jod, po uprzedniej ocenie stabilności funkcji nerek. Leki takie jak NLPZ, inhibitory ACE, antagoniści receptora angiotensyny II oraz diuretyki pętlowe mogą negatywnie wpływać na czynność nerek i zwiększać ryzyko kwasicy mleczanowej, co wymaga monitorowania funkcji nerek i ewentualnej korekty dawki.
agonista receptorów beta-2-adrenergicznych, antagoniści receptora angiotensyny II, cukrzyca typu 2, cyklosporyna, CYP2C8, CYP3A4, digoksyna, diuretyk, farmakokinetyka metforminy, glikokortykosteroid, glikoproteina p, hipoglikemia, inhibitor MATE, inhibitor OCT2, inhibitory ACE, inhibitory COX-2, izoenzym CYP450, kwasica mleczanowa, lek moczopędny, metformina, nefrotoksyczność, niesteroidowe leki przeciwzapalne, schyłkowa niewydolność nerek, sytagliptyna, transporter anionów organicznych-3, transporter kationów organicznych, zaburzenie czynności wątroby - Leksykon leków
Interakcje leku – SITAGLIPTIN BIOTON 100 mg
Sytagliptyna (SITAGLIPTIN BIOTON) charakteryzuje się niskim ryzykiem istotnych klinicznie interakcji lekowych, co wynika z jej profilu farmakokinetycznego. Metabolizm leku odbywa się głównie przez enzymy CYP3A4 i CYP2C8, z większym znaczeniem w przypadku ciężkich zaburzeń czynności nerek lub schyłkowej niewydolności nerek (ESRD). Sytagliptyna jest substratem glikoproteiny p oraz transportera OAT3, którego transport może być hamowany przez probenecyd, jednak ryzyko kliniczne jest niewielkie. Silne inhibitory CYP3A4 (np. ketokonazol, itrakonazol, rytonawir, klarytromycyna) mogą potencjalnie zwiększać stężenie sytagliptyny u pacjentów z ciężką niewydolnością nerek, choć brak jest danych klinicznych potwierdzających ten efekt. Jednoczesne stosowanie metforminy (1000 mg x 2/dobę) nie wpływa istotnie na farmakokinetykę sytagliptyny (50 mg). Cyklosporyna zwiększa AUC i Cmax sytagliptyny odpowiednio o 29% i 68%, jednak zmiany te nie są klinicznie istotne i nie wymagają modyfikacji dawki.
ciężkie zaburzenia czynności nerek, cukrzyca typu 2, cyklosporyna, CYP2C8, CYP3A4, digoksyna, doustny lek antykoncepcyjny, ESRD, gliburyd, glikoproteina p, glukoneogeneza wątrobowa, hiperglikemia, hipoglikemia, inhibitor CYP3A4, itrakonazol, izoenzym CYP450, ketokonazol, klarytromycyna, metformina, probenecyd, rozyglitazon, rytonawir, schyłkowa niewydolność nerek, substrat CYP2C8, substrat CYP2C9, substrat CYP3A4, symwastatyna, transporter anionów organicznych-3, transporter kationów organicznych, warfaryna, zatrucie digoksyną