Interakcje leku
Fordiab 50 mg + 1000 mg

Interakcje z innymi produktami leczniczymi i inne rodzaje interakcji

Podczas stosowania produktu leczniczego Fordiab (sytagliptyna + metformina) należy mieć świadomość potencjalnych interakcji zarówno skojarzenia tych substancji, jak i każdej z nich osobno. Badania farmakokinetyczne wykazały, że jednoczesne podawanie dawek wielokrotnych sytagliptyny (50 mg dwa razy na dobę) i metforminy (1000 mg dwa razy na dobę) pacjentom z cukrzycą typu 2 nie zmieniało w istotny sposób farmakokinetyki żadnej z tych substancji.¹

Należy jednak zaznaczyć, że nie przeprowadzono kompleksowych badań farmakokinetycznych dotyczących interakcji skojarzenia sytagliptyny i metforminy z innymi produktami leczniczymi. Dostępne są jedynie dane dotyczące interakcji dla poszczególnych substancji czynnych wchodzących w skład preparatu Fordiab.²

Niezalecane jednoczesne stosowanie

Istnieją substancje, których jednoczesne stosowanie z produktem Fordiab jest zdecydowanie niezalecane ze względu na znaczące ryzyko wystąpienia poważnych działań niepożądanych:

• Alkohol – zatrucie alkoholem zwiększa ryzyko kwasicy mleczanowej, szczególnie w przypadkach głodzenia, niedożywienia lub zaburzeń czynności wątroby.³
• Środki kontrastowe zawierające jod – stosowanie produktu leczniczego Fordiab musi być przerwane przed badaniem lub podczas badania obrazowego. Nie wolno wznawiać jego stosowania przez co najmniej 48 godzin po badaniu i tylko pod warunkiem ponownej oceny czynności nerek i stwierdzeniu, że jest ona stabilna.⁴

Skojarzenia leków wymagające środków ostrożności podczas stosowania

Niektóre produkty lecznicze mogą wywierać niekorzystny wpływ na czynność nerek, co zwiększa ryzyko wystąpienia kwasicy mleczanowej. Do takich leków należą:

• Niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ), w tym selektywne inhibitory cyklooksygenazy (COX) 2
• Inhibitory konwertazy angiotensyny (ACE)
• Antagoniści receptora angiotensyny II
• Leki moczopędne, szczególnie pętlowe

W przypadku rozpoczynania lub stosowania takich produktów leczniczych jednocześnie z metforminą, konieczne jest dokładne monitorowanie czynności nerek.⁵

Szczególną uwagę należy zwrócić na produkty lecznicze wpływające na wspólny układ transportu w kanalikach nerkowych, które biorą udział w wydalaniu metforminy przez nerki. Do takich leków należą:

• Inhibitory transportera kationów organicznych 2 (OCT2)
• Inhibitory transportera usuwania wielu leków i toksyn (MATE)
• Konkretne przykłady: ranolazyna, wandetanib, dolutegrawir oraz cymetydyna

Jednoczesne stosowanie tych leków może zwiększać ogólnoustrojową ekspozycję na metforminę i ryzyko wystąpienia kwasicy mleczanowej. W takich przypadkach zaleca się ścisłe monitorowanie kontroli glikemii, dostosowanie dawki oraz ewentualne modyfikacje w schemacie leczenia cukrzycy.⁶

Leki o aktywności hiperglikemicznej

Należy zachować szczególną ostrożność podczas stosowania następujących leków, które wykazują wewnętrzną aktywność hiperglikemiczną:

• Glikokortykosteroidy (podawane ogólnie lub miejscowo)
• Agoniści receptorów beta-2-adrenergicznych
• Diuretyki

Pacjenci powinni być poinformowani o możliwości podwyższenia stężenia glukozy we krwi podczas stosowania tych leków. Zaleca się częstsze kontrolowanie glikemii, zwłaszcza na początku leczenia wymienionymi produktami leczniczymi. W razie potrzeby należy dostosować dawkę produktu Fordiab zarówno w trakcie leczenia innym produktem leczniczym, jak i podczas jego odstawiania.⁷

Z kolei inhibitory ACE mogą obniżać stężenie glukozy we krwi, co również może wymagać dostosowania dawki leku przeciwcukrzycowego.⁸

Wpływ innych produktów leczniczych na sytagliptynę

Badania in vitro oraz dane kliniczne wskazują, że ryzyko wystąpienia znaczących klinicznie interakcji w następstwie jednoczesnego podania innych produktów leczniczych z sytagliptyną jest ogólnie niskie.⁹

Głównym enzymem odpowiedzialnym za ograniczenie metabolizmu sytagliptyny jest CYP3A4, ze współudziałem CYP2C8. U pacjentów z prawidłową czynnością nerek, metabolizm ma tylko niewielki wpływ na klirens sytagliptyny. Natomiast w przypadku ciężkiego zaburzenia czynności nerek lub schyłkowej niewydolności nerek (ESRD), metabolizm może mieć bardziej istotny wpływ na eliminację sytagliptyny.¹⁰

Z tego powodu silnie działające inhibitory CYP3A4 (np. ketokonazol, itrakonazol, rytonawir, klarytromycyna) mogą zmieniać farmakokinetykę sytagliptyny u pacjentów z ciężkim zaburzeniem czynności nerek lub schyłkową niewydolnością nerek, choć wpływ takich inhibitorów w przypadku zaburzenia czynności nerek nie był oceniany w badaniach klinicznych.¹¹

Badania transportu leku wykazały, że sytagliptyna jest substratem dla glikoproteiny p oraz transportera anionów organicznych 3 (OAT3). Transport sytagliptyny, w którym pośredniczy OAT3, hamowany był przez probenecyd, choć ryzyko wystąpienia znaczących klinicznie interakcji uznawane jest za niewielkie.¹²

Interakcja z cyklosporyną

Przeprowadzone badania wykazały, że cyklosporyna, silny inhibitor glikoproteiny p, podana jednocześnie z sytagliptyną (jednorazowa dawka doustna 100 mg) zwiększała wartość AUC oraz Cmax sytagliptyny odpowiednio o około 29% i 68%. Takich zmian nie uznano jednak za istotne klinicznie. Klirens nerkowy sytagliptyny nie uległ znaczącej zmianie, dlatego nie należy spodziewać się znaczących interakcji z innymi inhibitorami glikoproteiny p.¹³

Wpływ sytagliptyny na inne produkty lecznicze

Digoksyna: Sytagliptyna wykazuje niewielki wpływ na stężenie digoksyny w osoczu krwi. Stosowanie przez 10 dni digoksyny w dawce 0,25 mg jednocześnie z sytagliptyną w dawce 100 mg na dobę powodowało zwiększenie osoczowego AUC dla digoksyny przeciętnie o 11%, a wartości Cmax o 18%. Choć nie zaleca się dostosowywania dawki digoksyny, pacjentów przyjmujących jednocześnie sytagliptynę i digoksynę, szczególnie tych z ryzykiem zatrucia digoksyną, należy starannie monitorować.¹⁴

Badania in vitro wskazują, że sytagliptyna nie hamuje ani nie indukuje izoenzymów CYP450. W badaniach klinicznych nie wykazano znaczących zmian farmakokinetyki metforminy, gliburydu, symwastatyny, rozyglitazonu, warfaryny czy doustnych środków antykoncepcyjnych podczas jednoczesnego stosowania z sytagliptyną. Wskazuje to na niewielką możliwość wchodzenia w interakcje z substratami CYP3A4, CYP2C8, CYP2C9 i transporterem kationów organicznych (OCT) w warunkach in vivo. Sytagliptyna może być jednak słabym inhibitorem glikoproteiny p in vivo.¹⁵

Interakcje produktu Fordiab z alkoholem

Jednoczesne spożywanie alkoholu podczas terapii produktem Fordiab jest zdecydowanie przeciwwskazane ze względu na znacząco zwiększone ryzyko wystąpienia kwasicy mleczanowej. Jest to szczególnie niebezpieczne u pacjentów, u których występują dodatkowe czynniki ryzyka, takie jak:

• Głodzenie – zmniejszone spożycie pokarmów zwiększa ryzyko wystąpienia kwasicy mleczanowej
• Niedożywienie – pacjenci z niedoborami odżywczymi są bardziej narażeni na powikłania związane z interakcją metforminy z alkoholem
• Zaburzenia czynności wątroby – alkohol dodatkowo obciąża wątrobę, która jest kluczowym organem w metabolizmie kwasu mlekowego

Alkohol, zwłaszcza spożywany w większych ilościach, może powodować następujące konsekwencje u pacjentów przyjmujących Fordiab:

1. Nasilenie działania hipoglikemizującego metforminy, co może prowadzić do ciężkiej hipoglikemii
2. Zaburzenia metabolizmu kwasu mlekowego, co prowadzi do kumulacji mleczanów
3. Zwiększone ryzyko nefrotoksyczności, która może dalej pogarszać wydalanie metforminy

Pacjenci powinni zostać dokładnie poinformowani o zagrożeniach wynikających ze spożywania alkoholu podczas terapii produktem Fordiab oraz o konieczności całkowitej abstynencji lub co najmniej znacznego ograniczenia spożycia alkoholu.¹⁶

Tabela interakcji produktu Fordiab z innymi lekami

Powyższa tabela przedstawia najważniejsze interakcje produktu Fordiab z innymi lekami. W przypadku wątpliwości dotyczących jednoczesnego stosowania z innymi lekami, należy skonsultować się z lekarzem lub farmaceutą i dokładnie zapoznać z Charakterystyką Produktu Leczniczego.