Interakcje leku
Encorton 5 mg

Interakcje z innymi produktami leczniczymi i inne rodzaje interakcji

Prednizon, jako glikokortykosteroid, może wchodzić w liczne interakcje z innymi lekami oraz substancjami, co wymaga szczególnej uwagi podczas terapii. Poniżej przedstawiono szczegółowy przegląd interakcji prednizonu z różnymi grupami leków oraz innymi substancjami, z uwzględnieniem mechanizmów i konsekwencji klinicznych tych interakcji.¹

Interakcje z lekami przeciwzapalnymi i przeciwbolowymi

Niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ) w skojarzeniu z prednizonem znacząco zwiększają ryzyko owrzodzenia i krwawienia z przewodu pokarmowego. Mechanizm tej interakcji polega na sumowaniu działań uszkadzających błonę śluzową żołądka.²

Paracetamol w połączeniu z prednizonem może prowadzić do hipernatremii, obrzęków oraz zwiększonego wydalania wapnia z organizmu. Połączenie to zwiększa ryzyko hipokalcemii i osteoporozy. Szczególnie istotne jest również zwiększone ryzyko hepatotoksyczności paracetamolu przy jednoczesnym stosowaniu prednizonu.³

Salicylany podczas jednoczesnego stosowania z prednizonem charakteryzują się zwiększonym wydalaniem i zmniejszonym stężeniem w osoczu. Dodatkowo, podobnie jak w przypadku NLPZ, zwiększa się ryzyko owrzodzenia i krwawienia z przewodu pokarmowego.⁴

Interakcje z lekami wpływającymi na układ krzepnięcia

Leki przeciwzakrzepowe, w tym pochodne kumaryny, indandionu, heparyny oraz leki fibrynolityczne (streptokinaza, urokinaza) mogą wykazywać zmienioną skuteczność podczas jednoczesnego stosowania z prednizonem. U części pacjentów obserwuje się zmniejszoną skuteczność, podczas gdy u innych może dojść do jej zwiększenia. Dlatego konieczne jest ustalenie dawki leku przeciwzakrzepowego na podstawie regularnego monitorowania czasu protrombinowego. Dodatkowo, podobnie jak w przypadku NLPZ, zwiększa się ryzyko owrzodzenia i krwawienia z przewodu pokarmowego.⁵

Interakcje z lekami wpływającymi na równowagę wodno-elektrolitową

Amfoterycyna B i inhibitory anhydrazy węglanowej w połączeniu z prednizonem mogą nasilać hipokaliemię, która może prowadzić do przerostu mięśnia sercowego i zastoinowej niewydolności krążenia.⁶

Leki moczopędne stosowane jednocześnie z prednizonem mogą wykazywać osłabione działanie diuretyczne. Jednocześnie zwiększa się ryzyko hipokaliemii.⁷

Preparaty zawierające sód mogą nasilać obrzęki i podwyższać ciśnienie tętnicze podczas stosowania prednizonu. W niektórych przypadkach konieczne jest ograniczenie sodu w diecie oraz unikanie leków z dużą zawartością sodu. Z drugiej strony, suplementacja glikokortykosteroidów niekiedy wymaga dodatkowego podawania sodu.⁸

Suplementacja potasu – należy pamiętać, że stosowanie prednizonu powoduje zmniejszenie stężenia potasu w osoczu, co może wymagać dodatkowej suplementacji tego pierwiastka.⁹

Interakcje z lekami hormonalnymi

Steroidy anaboliczne i androgeny w połączeniu z prednizonem mogą nasilać obrzęki i trądzik.¹⁰

Doustne leki antykoncepcyjne zawierające estrogeny zmieniają metabolizm prednizonu i jego wiązanie z białkami, co prowadzi do wydłużenia okresu półtrwania i nasilenia działania leku.¹¹

Leki stosowane w nadczynności tarczycy i hormony tarczycy mogą wchodzić w interakcje z prednizonem, powodując zmianę czynności tarczycy. Może być konieczna modyfikacja dawki lub odstawienie leku stosowanego w nadczynności tarczycy lub hormonu tarczycy.¹²

Interakcje z lekami przeciwcukrzycowymi

Doustne leki przeciwcukrzycowe i insulina – prednizon zwiększa stężenie glukozy we krwi, co może wymagać modyfikacji dawkowania leków hipoglikemizujących.¹³

Asparaginaza – prednizon nasila działanie hiperglikemizujące asparaginazy, co może prowadzić do znacznego wzrostu stężenia glukozy we krwi.¹⁴

Interakcje z lekami przeciwzakaźnymi i immunosupresyjnymi

Izoniazyd – prednizon może przyspieszać metabolizm izoniazydu w wątrobie i jego wydalanie, co prowadzi do zmniejszenia stężenia izoniazydu w osoczu. W takich przypadkach może być konieczna modyfikacja dawki izoniazydu.¹⁵

Leki immunosupresyjne – łączne stosowanie z prednizonem zwiększa ryzyko zakażeń, rozwoju chłoniaków i innych chorób limfoproliferacyjnych. Jest to spowodowane nasilonym działaniem immunosupresyjnym.¹⁶

Interakcje z lekami działającymi na ośrodkowy układ nerwowy

Trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne mogą nasilać zaburzenia psychiczne związane ze stosowaniem prednizonu. Z tego powodu nie należy ich stosować do leczenia tego powikłania.¹⁷

Leki cholinolityczne, szczególnie atropina, w połączeniu z prednizonem mogą powodować wzrost ciśnienia śródgałkowego.¹⁸

Interakcje z lekami kardiologicznymi

Glikozydy naparstnicy – prednizon zwiększa ryzyko zaburzeń rytmu serca i toksyczności glikozydów, co związane jest z wywołaną przez prednizon hipokaliemią.¹⁹

Meksyletyna – prednizon przyspiesza metabolizm meksyletyny i zmniejsza jej stężenie w osoczu, co może prowadzić do obniżenia skuteczności leczenia przeciwarytmicznego.²⁰

Interakcje z lekami wpływającymi na metabolizm prednizonu

Związki indukujące enzymy mikrosomalne mogą osłabiać działanie prednizonu. Efedryna może przyspieszać metabolizm glikokortykosteroidów, co może wymagać modyfikacji dawki prednizonu.²¹

Mitotan hamuje czynność kory nadnerczy i zmienia metabolizm glikokortykosteroidów. Podczas jego stosowania zwykle konieczne jest podawanie prednizonu w dawkach większych niż zwykle.²²

Inne istotne interakcje

Kwas foliowy – stosowanie prednizonu zwiększa zapotrzebowanie organizmu na kwas foliowy, co może wymagać dodatkowej suplementacji.²³

Leki blokujące płytkę motoryczną niedepolaryzujące – hipokaliemia związana ze stosowaniem prednizonu może nasilać blok płytki motorycznej, prowadząc do przedłużenia czasu trwania depresji oddechowej i porażenia.²⁴

Szczepionki zawierające żywe wirusy – podczas stosowania immunosupresyjnych dawek prednizonu możliwa jest replikacja wirusów i rozwój chorób wirusowych. Zmniejszone jest także wytwarzanie przeciwciał w odpowiedzi na szczepionkę. Jednoczesne stosowanie nie jest wskazane.²⁵

Inne szczepionki – stosowanie prednizonu może zwiększać ryzyko powikłań neurologicznych oraz zmniejszać wytwarzanie przeciwciał w odpowiedzi na szczepionkę.²⁶

Interakcje z alkoholem

Jednoczesne stosowanie prednizonu i spożywanie alkoholu wiąże się z istotnym zwiększeniem ryzyka powikłań, szczególnie ze strony przewodu pokarmowego. Alkohol, podobnie jak prednizon, może drażnić błonę śluzową żołądka, a ich skojarzenie znacząco zwiększa ryzyko owrzodzenia i krwawienia z przewodu pokarmowego.²⁷

Dodatkowo, alkohol może nasilać działania niepożądane prednizonu ze strony ośrodkowego układu nerwowego, takie jak zaburzenia psychiczne, zaburzenia nastroju czy zaburzenia snu. U pacjentów z cukrzycą indukowaną steroidami lub z już istniejącą cukrzycą, alkohol może dodatkowo nasilać zaburzenia gospodarki węglowodanowej.

Alkohol może również wpływać na metabolizm prednizonu w wątrobie, co może prowadzić do nieprzewidywalnych zmian w stężeniu leku i jego działaniu terapeutycznym.

Z tych powodów zaleca się całkowitą abstynencję alkoholową podczas terapii prednizonem, szczególnie u pacjentów leczonych dużymi dawkami lub przewlekle, a także u osób z chorobami współistniejącymi, takimi jak nadciśnienie tętnicze, cukrzyca, osteoporoza czy choroby wątroby.

Wpływ prednizonu na wyniki badań laboratoryjnych

Prednizon może wpływać na wyniki różnych badań laboratoryjnych, co należy uwzględnić podczas interpretacji wyników. Poniżej przedstawiono najważniejsze zmiany w badaniach laboratoryjnych, które mogą być związane ze stosowaniem prednizonu:²⁸

• Hematologia:
  • Zmniejszona liczba bazofilów i eozynofilów
  • Zmniejszona liczba limfocytów i monocytów
  • Zwiększona lub zmniejszona liczba płytek krwi
• Biochemia:
  • Zwiększone stężenie glukozy we krwi i w moczu
  • Zmniejszone stężenie wapnia w surowicy
  • Zwiększone stężenie cholesterolu całkowitego, LDL, trójglicerydów w surowicy
• Hormony:
  • Zmniejszenie stężenia 17-hydroksysteroidów i 17-ketosteroidów w moczu
• Inne badania:
  • Zmniejszenie wychwytu znakowanego technetu Tc 99m przez tkankę kostną oraz przez guzy mózgu
  • Zmniejszenie wychwytu znakowanego jodu ¹²³I oraz ¹³¹I przez tarczycę
  • Osłabienie reakcji w skórnych testach alergicznych i próbie tuberkulinowej

Tabela interakcji z prednizonem

Postępowanie w przypadku interakcji

Aby zminimalizować ryzyko interakcji prednizonu z innymi lekami i substancjami, zaleca się następujące postępowanie:²⁹

1. Dokładny wywiad lekowy przed rozpoczęciem terapii prednizonem, uwzględniający wszystkie przyjmowane leki na receptę, bez recepty, suplementy diety oraz używki.
2. Podawanie prednizonu w czasie posiłku, co może zmniejszyć zaburzenia trawienia i podrażnienie przewodu pokarmowego. Należy jednak pamiętać, że skuteczność leków zobojętniających w zapobieganiu owrzodzeniom, krwawieniom z przewodu pokarmowego czy perforacji jelit w związku z zażywaniem kortykosteroidów nie została potwierdzona.
3. Regularne monitorowanie parametrów laboratoryjnych, szczególnie stężenia elektrolitów, glukozy, lipidów oraz morfologii krwi.
4. W przypadku wystąpienia miopatii steroidowej, jeśli nie można odstawić prednizonu, zastąpienie go innym lekiem może złagodzić objawy.³⁰
5. Ze względu na nasilanie katabolizmu białek podczas długotrwałego leczenia może być wskazana większa podaż białka w pokarmie.³¹
6. Ryzyko osteoporozy związane z długotrwałym stosowaniem prednizonu można zmniejszyć podając wapń i witaminę D lub stosując odpowiednie ćwiczenia fizyczne, jeśli stan pacjenta na to pozwala.³²
7. W razie wystąpienia psychozy lub depresji należy, jeśli to możliwe, zmniejszyć dawkę lub odstawić lek. W razie potrzeby można stosować fenotiazynę lub związki litu. Przeciwwskazane są trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne, ponieważ mogą nasilać zaburzenia psychiczne wywołane przez glikokortykosteroidy.³³
8. W celu zmniejszenia niektórych objawów zespołu odstawienia glikokortykosteroidów (bez zahamowania osi podwzgórze-przysadka-nadnercza) można podać kwas acetylosalicylowy lub inne niesteroidowe leki przeciwzapalne.³⁴