Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania leku Encorton

Lek Encorton (prednizon) wymaga zachowania szczególnej ostrożności podczas stosowania ze względu na szereg potencjalnych zagrożeń związanych z działaniem glikokortykosteroidów. Poniżej przedstawiono szczegółowe informacje dotyczące specjalnych ostrzeżeń i środków ostrożności, które należy uwzględnić przy wdrażaniu terapii prednizonem u pacjentów.¹

Ostrzeżenia dotyczące zakażeń

Prednizon jest przeciwwskazany u pacjentów z układowymi zakażeniami grzybiczymi ze względu na ryzyko nasilenia infekcji. W przypadkach zakażeń grzybiczych leczonych amfoterycyną B, prednizon może być stosowany w celu redukcji działań niepożądanych amfoterycyny, jednak należy pamiętać, że w takich przypadkach może prowadzić do zastoinowej niewydolności krążenia, powiększenia serca oraz ciężkiej hipokaliemii.²

Należy zachować szczególną ostrożność, ponieważ prednizon może maskować objawy zakażenia, zmniejszać odporność na zakażenie i zdolność do jego lokalizacji. Osoby przyjmujące kortykosteroidy powinny bezwzględnie unikać ekspozycji na ospę wietrzną i odrę ze względu na ryzyko znacznie cięższego przebiegu tych chorób, mogącego nawet prowadzić do zgonu.³

Długotrwałe stosowanie prednizonu zwiększa ryzyko wtórnych zakażeń grzybiczych lub wirusowych, dlatego pacjenci powinni być regularnie monitorowani pod kątem objawów infekcji.⁴

Pełzakowica

Prednizon może ujawnić utajoną pełzakowicę. U osób przybyłych z krajów tropikalnych lub pacjentów z biegunką o nieznanej etiologii, przed wdrożeniem leczenia glikokortykosteroidami konieczne jest wykluczenie zakażenia pełzakiem czerwonki.⁵

Szczepienia

Pacjentów leczonych prednizonem nie należy szczepić żywymi szczepionkami wirusowymi. Podanie inaktywowanej szczepionki wirusowej lub bakteryjnej może nie wywołać oczekiwanego wzrostu poziomu przeciwciał, chyba że szczepienie stosuje się u pacjentów otrzymujących glikokortykosteroidy jako leczenie substytucyjne, np. w chorobie Addisona.⁶

Gruźlica

Podawanie prednizonu pacjentom z czynną gruźlicą powinno być ograniczone wyłącznie do przypadków gruźlicy rozsianej lub o przebiegu piorunującym i tylko przy jednoczesnym leczeniu przeciwgruźliczym. Pacjenci z gruźlicą utajoną lub dodatnią próbą tuberkulinową otrzymujący prednizon powinni być systematycznie obserwowani celem wykrycia rozwoju czynnej postaci choroby. W przypadku długotrwałego stosowania glikokortykosteroidów, pacjenci z grupy ryzyka powinni otrzymywać profilaktycznie leki przeciwgruźlicze.⁷

Zespół odstawienia glikokortykosteroidów

Przerwanie leczenia po długotrwałym stosowaniu może wywołać objawy zespołu odstawienia glikokortykosteroidów, takie jak: gorączka, bóle mięśni i stawów, złe samopoczucie. Co istotne, objawy te mogą wystąpić nawet w przypadku, gdy nie stwierdza się niewydolności kory nadnerczy.⁸

U pacjentów leczonych kortykosteroidami, w sytuacji zwiększonego stresu może wystąpić konieczność podania zwiększonej dawki szybko działającego glikokortykosteroidu. Nagłe zaprzestanie leczenia może spowodować wystąpienie niewydolności kory nadnerczy, dlatego dawkę prednizonu należy zawsze zmniejszać stopniowo. Schemat zmniejszania dawki zależy od rodzaju leczonej choroby, okresu leczenia, wielkości stosowanej dawki i indywidualnej reakcji pacjenta.⁹

Prednizon należy stosować w najmniejszych skutecznych dawkach. Jeśli możliwe jest zmniejszenie dawki, należy zmniejszać ją stopniowo, aby zminimalizować ryzyko wystąpienia zespołu odstawienia.¹⁰

Zaburzenia psychiczne

Podczas stosowania prednizonu mogą wystąpić zaburzenia psychiczne, takie jak:

• Euforia – stan podwyższonego nastroju i poczucia szczęścia
• Bezsenność – trudności z zasypianiem lub utrzymaniem snu
• Nagłe zmiany nastroju – wahania nastroju od dobrego do depresyjnego
• Zaburzenia osobowości – zmiany w zachowaniu i postrzeganiu siebie
• Ciężka depresja – uporczywe uczucie smutku i utraty zainteresowań
• Objawy psychozy – halucynacje, urojenia lub utrata kontaktu z rzeczywistością

Istniejąca wcześniej chwiejność emocjonalna lub skłonności psychotyczne mogą nasilać się podczas leczenia prednizonem, co wymaga szczególnej uwagi i monitorowania stanu psychicznego pacjenta.¹¹

Szczególne grupy pacjentów wymagające ostrożności

U pacjentów z niedoczynnością tarczycy lub marskością wątroby prednizon wykazuje silniejsze działanie, co należy uwzględnić przy ustalaniu dawkowania.¹²

W przypadku półpaśca ocznego prednizon należy stosować ze szczególną ostrożnością ze względu na ryzyko perforacji rogówki.¹³

Należy zachować ostrożność podczas leczenia kwasem acetylosalicylowym razem z prednizonem u pacjentów z hipoprotrombinemią, ze względu na potencjalne ryzyko interakcji i powikłań krwotocznych.¹⁴

Choroby przewodu pokarmowego

Prednizon należy stosować ze szczególną ostrożnością w następujących schorzeniach układu pokarmowego:

• Nieswoiste wrzodziejące zapalenie okrężnicy – jeśli istnieje zagrożenie perforacją, ze względu na możliwość wystąpienia przedziurawienia jelita
• Ropnie lub inne ropne zakażenia – z powodu ryzyka maskowania lub nasilenia zakażenia
• Uchyłkowatość jelit – ze względu na zwiększone ryzyko perforacji
• Świeże zespolenia jelitowe – prednizon może zaburzać proces gojenia
• Czynny lub utajony wrzód trawienny – ze względu na ryzyko nasilenia dolegliwości i krwawienia
• Zapalenie przełyku – może dojść do nasilenia stanu zapalnego
• Zapalenie żołądka – z powodu ryzyka zaostrzenia choroby

¹⁵

Inne stany wymagające ostrożności

Szczególnej uwagi wymaga stosowanie prednizonu u pacjentów z następującymi schorzeniami:

1. Nadczynność i niedoczynność tarczycy – może dojść do zaburzeń gospodarki hormonalnej
2. Niewydolność nerek – prednizon może nasilać objawy niewydolności
3. Nadciśnienie tętnicze – z powodu retencji sodu i wody prednizon może nasilać nadciśnienie
4. Osteoporoza – długotrwałe stosowanie prednizonu przyspiesza demineralizację kości
5. Myasthenia gravis – może dojść do nasilenia lub osłabienia objawów choroby
6. Cukrzyca – prednizon ma działanie diabetogenne i może pogarszać kontrolę glikemii
7. Upośledzona czynność wątroby – metabolizm prednizonu może być zaburzony
8. Choroby serca – w tym zastoinowa niewydolność krążenia i świeżo przebyty zawał serca
9. Jaskra – prednizon może powodować wzrost ciśnienia wewnątrzgałkowego
10. Zakażenia grzybicze lub wirusowe – prednizon może nasilać infekcję
11. Hiperlipidemia – może dojść do dalszego pogorszenia profilu lipidowego
12. Hipoalbuminemia – może zwiększać stężenie wolnej frakcji leku i nasilać działania niepożądane

¹⁶

Powikłania okulistyczne

Długotrwałe stosowanie prednizonu może prowadzić do poważnych powikłań okulistycznych, takich jak:

• Zaćma – zmętnienie soczewki oka prowadzące do pogorszenia ostrości widzenia
• Jaskra – z możliwością uszkodzenia nerwów wzrokowych na skutek podwyższonego ciśnienia wewnątrzgałkowego

Pacjenci podczas długotrwałej terapii prednizonem powinni regularnie kontrolować ciśnienie wewnątrzgałkowe oraz być monitorowani pod kątem zmian w ostrości widzenia.¹⁷