kryptokokowe zapalenie opon mózgowych
Kryptokokowe zapalenie opon mózgowych to ciężka infekcja ośrodkowego układu nerwowego wywołana przez grzyby z rodzaju Cryptococcus, najczęściej Cryptococcus neoformans lub Cryptococcus gattii. Choroba ta występuje głównie u pacjentów z upośledzeniem odporności, szczególnie u osób z HIV/AIDS, po przeszczepach narządów lub leczonych immunosupresyjnie, choć zdarzają się również przypadki u osób immunokompetentnych.
Patogen dostaje się do organizmu drogą wziewną, następnie dochodzi do rozsiewu krwiopochodnego do ośrodkowego układu nerwowego. Klinicznie choroba objawia się przewlekłym lub podostrym zespołem oponowym z bólem głowy, gorączką, sztywnością karku, światłowstrętem oraz zaburzeniami świadomości. Charakterystyczne jest powolne narastanie objawów w ciągu tygodni, co może opóźniać rozpoznanie.
Diagnostyka opiera się na badaniu płynu mózgowo-rdzeniowego, w którym stwierdza się pleocytozę limfocytarną, podwyższone stężenie białka i obniżone stężenie glukozy. Kluczowe znaczenie ma wykrycie antygenu kryptokokowego (CrAg) w płynie mózgowo-rdzeniowym oraz krwi, a także hodowla płynu mózgowo-rdzeniowego. W preparacie bezpośrednim barwionym tuszem indyjskim można uwidocznić otoczkowe komórki grzyba.
Leczenie kryptokokowego zapalenia opon mózgowych jest długotrwałe i składa się z trzech faz: indukcyjnej (amfoterycyna B z flucytozyną przez minimum 2 tygodnie), konsolidacyjnej (flukonazol w wysokiej dawce przez 8 tygodni) oraz podtrzymującej (flukonazol w niższej dawce przez co najmniej 12 miesięcy). U pacjentów z HIV leczenie podtrzymujące kontynuuje się do czasu uzyskania odpowiedniej rekonstrukcji immunologicznej. Istotnym elementem postępowania jest kontrola podwyższonego ciśnienia śródczaszkowego, które często towarzyszy infekcji.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Fluxazol 200 mg
Fluxazol, dostępny w kapsułkach twardych o dawkach 50 mg, 100 mg, 150 mg oraz 200 mg, wymaga indywidualnego dostosowania dawkowania w zależności od rodzaju i ciężkości zakażenia grzybiczego. W leczeniu kryptokokowego zapalenia opon mózgowych stosuje się dawkę nasycającą 400 mg w pierwszej dobie, następnie 200-400 mg raz na dobę przez 6-8 tygodni, z możliwością zwiększenia dawki do 800 mg w ciężkich przypadkach. Leczenie podtrzymujące u pacjentów z wysokim ryzykiem nawrotów obejmuje 200 mg raz na dobę przez 11-24 miesiące lub dłużej. W kandydozie błony śluzowej dawka nasycająca wynosi 200-400 mg, a dawka podtrzymująca 100-200 mg raz na dobę, z czasem leczenia od 7 do 30 dni w zależności od lokalizacji zakażenia. W przypadku kandydemii zaleca się dawkę nasycającą 800 mg, a następnie 400 mg raz na dobę przez co najmniej 2 tygodnie po uzyskaniu negatywnego wyniku posiewu krwi i ustąpieniu objawów klinicznych.
aktywne zakażenie, czynne zakażenie, dawka nasycająca, dawka podtrzymująca, kandydemia, kandydoza błony śluzowej, kandydoza inwazyjna, kandydoza jamy ustnej, kandydoza przełyku, kapsułka twarda, kryptokokowe zapalenie opon mózgowych, kryptokokoza, laktoza jednowodna, leczenie podtrzymujące, osłabienie układu immunologicznego, posiew krwi, zakażenie drożdżakowe krwi, zakażenie grzybicze, zakażenie zagrażające życiu, zapalenie opon mózgowych - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Flucorta 200 mg
Flukonazol, substancja czynna leku Flucorta, jest pochodną triazolu o kodzie ATC J02AC01, wykazującą działanie przeciwgrzybicze poprzez selektywne hamowanie demetylacji 14 alfa-lanosterolu zależnej od cytochromu P-450, co prowadzi do utraty ergosterolu w błonie komórkowej grzybów. W badaniach klinicznych dawki 50 mg/dobę przez 28 dni nie wpływały na stężenia testosteronu u mężczyzn ani steroidów u kobiet, a dawki 200-400 mg/dobę nie zmieniały istotnie poziomów endogennych steroidów ani odpowiedzi na ACTH. Flukonazol wykazuje szerokie spektrum działania in vitro wobec Candida albicans, C. parapsilosis, C. tropicalis, Cryptococcus neoformans, C. gattii oraz endemicznych grzybów pleśniowych, jednak Candida krusei jest oporna, a C. glabrata wykazuje zmienną wrażliwość. Wartość minimalnego stężenia hamującego (MIC) koreluje z efektywnością terapeutyczną, a zależność AUC/dawka jest liniowa, co potwierdza związek między ekspozycją na lek a skutecznością kliniczną w kandydozie jamy ustnej i kandydemii.
14 alfa-lanosterol, ACTH, azolowy lek przeciwgrzybiczny, biosynteza ergosterolu, Blastomyces dermatiditis, blastomykoza, Candida albicans, Candida glabrata, Candida krusei, Candida parapsilosis, Candida tropicalis, Coccidioides immitis, Cryptococcus gattii, Cryptococcus neoformans, cytochrom P-450, cytochrom P450, ergosterol, EUCAST, fenazon, flukonazol, Histoplasma capsulatum, histoplazmoza, hormon adrenokortykotropowy, kandydemia, kandydoza jamy ustnej, kokcydioidomykoza, kryptokokowe zapalenie opon mózgowych, lek przeciwgrzybiczny, minimalne stężenie hamujące, Paracoccidioides brasiliensis, pochodna triazolu, pole pod krzywą stężenia - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Flucorta 50 mg
Flucorta (flukonazol) jest dostępny w tabletkach o mocy 50 mg, 100 mg i 200 mg, a dawkowanie należy indywidualnie dostosować do rodzaju i ciężkości zakażenia grzybiczego. W leczeniu kryptokokowego zapalenia opon mózgowych stosuje się dawkę nasycającą 400 mg pierwszej doby, następnie 200-400 mg/dobę przez 6-8 tygodni, z możliwością zwiększenia do 800 mg/dobę w ciężkich przypadkach. W kandydozach inwazyjnych dawka nasycająca wynosi 800 mg pierwszej doby, a następnie 400 mg/dobę, z leczeniem trwającym co najmniej 2 tygodnie po uzyskaniu negatywnego wyniku posiewu. W kandydozach błon śluzowych dawki wahają się od 50 mg do 400 mg/dobę, a czas leczenia od 7 do 30 dni, zależnie od lokalizacji i stanu immunologicznego pacjenta. W profilaktyce u pacjentów z neutropenią stosuje się dawki 200-400 mg/dobę, rozpoczynając kilka dni przed spodziewanym początkiem neutropenii i kontynuując do 7 dni po jej ustąpieniu. U pacjentów z zaburzeniami czynności nerek dawkę należy odpowiednio zmniejszyć, np. do 50% przy klirensie kreatyniny ≤50 ml/min, z podawaniem pełnej dawki po dializie u pacjentów dializowanych.
drożdżaki w moczu, drożdżakowe zapalenie błony śluzowej, drożdżakowe zapalenie żołędzi, drożdżyca pochwy, drożdżyca skóry, flukonazol, grzybica paznokci, grzybica podudzi, grzybica skóry, grzybica stóp, grzybica tułowia, kandydemia, kandydoza błon śluzowych, kandydoza inwazyjna, kandydoza jamy ustnej, kandydoza narządów płciowych, kandydoza przełyku, kandydoza skórno-śluzówkowa, klirens kreatyniny, kokcydioidomikoza, kryptokokowe zapalenie opon mózgowych, łupież pstry, neutropenia, onychomikoza, przewlekła zanikowa kandydoza, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby, zakażenie zagrażające życiu, zapalenie opon mózgowych - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Diflucan 2 mg/ml
Diflucan w postaci roztworu do infuzji (2 mg/ml flukonazolu) jest wskazany do leczenia szerokiego spektrum zakażeń grzybiczych u dorosłych i dzieci (0-17 lat), w tym kryptokokowego zapalenia opon mózgowych, kokcydioidomikozy, inwazyjnych kandydoz oraz drożdżakowych zakażeń błon śluzowych (gardło, przełyk, mocz, skóra). Preparat jest szczególnie użyteczny w sytuacjach wymagających szybkiego podania leku lub gdy podanie doustne jest niemożliwe. Ponadto, stosowany jest profilaktycznie u pacjentów z grup ryzyka, takich jak osoby z obniżoną odpornością, pacjenci z HIV, nowotworami krwi poddawani chemioterapii oraz po przeszczepieniu komórek krwiotwórczych. Roztwór zawiera 2 mg flukonazolu na ml oraz 9 mg chlorku sodu (0,154 mmol sodu) jako substancję pomocniczą.
badanie mikrobiologiczne, chlorek sodu, Coccidioides immitis, drożdżaki Candida, drożdżakowe zakażenie błon śluzowych, flukonazol, inwazyjna kandydoza, kandydoza gardła, kandydoza przełyku, kandyduria, kokcydioidomikoza, kryptokokowe zapalenie opon mózgowych, leczenie podtrzymujące, leczenie przeciwgrzybicze, lek przeciwgrzybiczy, neutropenia, nowotwór krwi, obniżona odporność, ośrodkowy układ nerwowy, patogen, populacja pediatryczna, profilaktyka nawrotów, przeszczepienie macierzystych komórek krwiotwórczych, przewlekła zanikowa kandydoza jamy ustnej, roztwór do infuzji, substancja pomocnicza, terapia przeciwgrzybicza, zakażenie grzybicze, zakażenie HIV, zakażenie krwi - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Flukonazol Actavis 150 mg
Flukonazol Actavis jest lekiem przeciwgrzybiczym dostępnym w kapsułkach o dawkach 50 mg, 100 mg, 150 mg oraz 200 mg, stosowanym w leczeniu szerokiego spektrum zakażeń grzybiczych u dorosłych i dzieci (0-17 lat). Wskazania obejmują m.in. kryptokokowe zapalenie opon mózgowych, kokcydioidomykozę, inwazyjne kandydozy, drożdżakowe zakażenia błon śluzowych (gardło, przełyk, jama ustna), drożdżycę pochwy, grzybice skóry i paznokci (onychomikoza). Lek jest również stosowany profilaktycznie u pacjentów z podwyższonym ryzykiem nawrotów, takich jak osoby z HIV, pacjenci z neutropenią po chemioterapii lub po przeszczepieniu komórek macierzystych. Terapia może być rozpoczęta empirycznie przed uzyskaniem wyników badań mikrobiologicznych, jednak po ich otrzymaniu konieczna jest weryfikacja i dostosowanie leczenia zgodnie z aktualnymi wytycznymi i lokalnymi danymi o lekooporności.
chemioterapia, drożdżakowe zakażenie skóry, drożdżakowe zapalenie błon śluzowych, drożdżakowe zapalenie przełyku, drożdżakowe zapalenie żołędzi, drożdżyca pochwy, grzybica paznokci, grzybica podudzi, grzybica stóp, grzybica tułowia, kandydoza inwazyjna, kandyduria, kokcydioidomykoza, kryptokokowe zapalenie opon mózgowych, leczenie podtrzymujące, lek przeciwgrzybiczy, łupież pstry, neutropenia, nietolerancja laktozy, nowotwór krwi, onychomikoza, profilaktyka przeciwgrzybicza, przeszczep komórek macierzystych, terapia miejscowa, zakażenie grzybicze, zanikowe zapalenie jamy ustnej - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Fluconazole Aurobindo 200 mg
Flukonazol jest lekiem przeciwgrzybiczym, którego dawkowanie powinno być indywidualnie dostosowane do rodzaju i ciężkości zakażenia. W przypadku dorosłych, dawki nasycające wahają się od 150 mg (ostra drożdżyca pochwy) do 800 mg (kandydozy inwazyjne), a dawki podtrzymujące od 50 mg do 400 mg na dobę, z czasem leczenia od pojedynczej dawki do kilku miesięcy (np. 11-24 miesiące w kokcydioidomikozie). U pacjentów z zaburzeniami czynności nerek konieczna jest modyfikacja dawki, np. przy klirensie kreatyniny ≤50 ml/min dawka powinna być zmniejszona do 50%, a u pacjentów hemodializowanych dawka pełna podawana po każdej sesji hemodializy. U dzieci dawki dobowe wynoszą 3-12 mg/kg masy ciała, z maksymalną dawką 400 mg, a u noworodków podawanie odbywa się co 48-72 godziny, nie przekraczając 12 mg/kg mc.
czynność nerek, dawka nasycająca, dawka podtrzymująca, drożdżaki w moczu, drożdżakowe zapalenie błony śluzowej, drożdżyca pochwy, flukonazol, grzybica paznokci, grzybica stóp, hemodializa, kandydoza błon śluzowych, kandydoza inwazyjna, kandydoza jamy ustnej, kandydoza narządów płciowych, kandydoza przełyku, klirens kreatyniny, kokcydioidomikoza, kryptokokowe zapalenie opon mózgowych, kryptokokoza, łupież pstry, nawrót infekcji, neutropenia, niewydolność nerek, onychomikoza, osłabienie układu immunologicznego, ostra drożdżyca pochwy, pacjent hemodializowany, przewlekła kandydoza skóry, przewlekła zanikowa kandydoza, terapia przeciwgrzybicza, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby, zakażenie drożdżakowe, zakażenie drożdżakowe krwi, zakażenie grzybicze - Leksykon leków
Działania niepożądane – Chantico 0,5 mg
Fingolimod w dawce 0,5 mg, stosowany w leczeniu stwardnienia rozsianego, wykazuje szeroki profil działań niepożądanych, z najczęstszymi objawami występującymi u ≥10% pacjentów, takimi jak ból głowy (24,5%), podwyższenie aktywności enzymów wątrobowych (15,2%), biegunka (12,6%), kaszel (12,3%), grypa (11,4%), zapalenie zatok (10,9%) oraz ból pleców (10,0%). Do poważniejszych działań należą zakażenia oportunistyczne (m.in. PML, zakażenia herpeswirusami, kryptokokowe zapalenie opon mózgowych), nowotwory skóry (rak podstawnokomórkowy, czerniak złośliwy), zaburzenia hematologiczne (limfopenia, trombocytopenia), a także obrzęk plamki żółtej (0,5% przy dawce 0,5 mg). Terapia wiąże się również z ryzykiem bradykardii i bloków przedsionkowo-komorowych, szczególnie w pierwszych 6 godzinach po podaniu pierwszej dawki, ze średnim spadkiem częstości akcji serca o 12-13 uderzeń/min. Ponadto obserwuje się wzrost ciśnienia tętniczego o około 3 mmHg skurczowego i 1 mmHg rozkurczowego po miesiącu leczenia.
atypowe mykobakterie, autoimmunologiczna niedokrwistość hemolityczna, biegunka, blok przedsionkowo-komorowy, ból głowy, bradykardia, chłoniak, czerniak złośliwy, drgawki, duszność, egzema, enzymy wątrobowe, fingolimod, herpeswirus, inwersja załamka T, kryptokokowe zapalenie opon mózgowych, leukopenia, limfopenia, łupież pstry, łysienie, mięsak Kaposiego, nadciśnienie tętnicze, nudności, obrzęk naczynioruchowy, obrzęk plamki, ostra niewydolność wątroby, ostre rozsiane zapalenie mózgu i rdzenia, postępująca wieloogniskowa leukoencefalopatia, rak kolczystokomórkowy, rak podstawnokomórkowy, rak z komórek Merkla, stwardnienie rozsiane, świąd, trombocytopenia, udar niedokrwienny, wirus brodawczaka ludzkiego, wirus JC, wirus opryszczki pospolitej, wirus ospy wietrznej i półpaśca, zakażenie dolnych dróg oddechowych, zakażenie kryptokokowe, zapalenie płuc, zapalenie zatok, zespół hemofagocytarny, zespół odwracalnej tylnej encefalopatii, ziarniniak grzybiasty - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Fluconazole Aurobindo 50 mg
Fluconazole Aurobindo w dawce 50 mg (kapsułki twarde) jest lekiem przeciwgrzybiczym stosowanym u dorosłych w leczeniu szerokiego spektrum zakażeń grzybiczych, w tym kryptokokowego zapalenia opon mózgowych, kokcydioidomikozy, inwazyjnych kandydoz oraz drożdżakowych zakażeń błon śluzowych (gardła, przełyku, moczu), skóry i paznokci. Preparat zawiera flukonazol oraz laktozę (50,56 mg) i jest wskazany szczególnie w przypadkach, gdy leczenie miejscowe jest niewystarczające lub gdy konieczne jest leczenie ogólnoustrojowe. Ponadto, lek jest stosowany profilaktycznie u pacjentów z wysokim ryzykiem nawrotów zakażeń, takich jak osoby z HIV, pacjenci z przedłużającą się neutropenią, nowotworami krwi poddawani chemioterapii oraz po przeszczepieniu krwiotwórczych komórek macierzystych.
badanie mikrobiologiczne, chemioterapia, drożdżakowe zapalenie błon śluzowych, drożdżakowe zapalenie żołędzi, drożdżyca pochwy, flukonazol, grzybica podudzi, grzybica stóp, grzybica tułowia, kandydoza inwazyjna, kapsułka żelatynowa, kokcydioidomikoza, kryptokokowe zapalenie opon mózgowych, lek przeciwgrzybiczy, łupież pstry, neutropenia, nowotwór krwi, onychomikoza, osłabiona odporność, populacja pediatryczna, przeszczep komórek macierzystych, terapia przeciwgrzybicza, zakażenie, zakażenie drożdżakami, zakażenie drożdżakowe, zakażenie grzybicze, zanikowe zapalenie jamy ustnej - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – INZOLFI
Leczenie fingolimodem wiąże się z ryzykiem bradyarytmii i zaburzeń przewodzenia przedsionkowo-komorowego, szczególnie po podaniu pierwszej dawki, z maksymalnym spowolnieniem akcji serca w ciągu 6 godzin. Zaleca się monitorowanie EKG, tętna i ciśnienia krwi przez co najmniej 6 godzin, a w określonych przypadkach (np. częstość akcji serca <45 u/min u dorosłych, blok AV II stopnia lub QTc ≥500 ms) przedłużenie obserwacji do następnego dnia. Fingolimod jest przeciwwskazany u pacjentów z blokiem zatokowo-przedsionkowym, objawową bradykardią, istotnym wydłużeniem QTc (>470 ms u kobiet dorosłych, >460 ms u dziewcząt i >450 ms u mężczyzn) oraz niekontrolowanym nadciśnieniem. Szczególną ostrożność należy zachować przy jednoczesnym stosowaniu leków przeciwarytmicznych klasy Ia i III, beta-adrenolityków, inhibitorów kanału wapniowego spowalniających czynność serca oraz innych substancji obniżających częstość akcji serca.
beta-adrenolityk, blok przedsionkowo-komorowy, blok przedsionkowo-komorowy II stopnia, blok przedsionkowo-komorowy III stopnia, blok zatokowo-przedsionkowy, bradyarytmia, chłoniak, chłoniak nieziarniczy, chłoniak z komórek B, chłoniak z komórek T, ciężka choroba wątroby, czerniak złośliwy, fotochemioterapia PUVA, fototerapia promieniowaniem UV-B, hipokaliemia, immunosupresja, inhibitor kanału wapniowego, kryptokokowe zapalenie opon mózgowych, lek przeciwarytmiczny, mięsak Kaposiego, morfologia krwi, napad drgawkowy, obrzęk plamki, ostra niewydolność wątroby, postępująca wieloogniskowa leukoencefalopatia, przewlekła obturacyjna choroba płuc, rak kolczystokomórkowy, rak podstawnokomórkowy, rak z komórek Merkla, wirusowe zapalenie wątroby, zaburzenie przewodzenia przedsionkowo-komorowego, zakażenie herpeswirusem, zakażenie oportunistyczne, zapalenie błony naczyniowej oka, zapalenie mózgu, zapalenie opon mózgowych, zespół odwracalnej tylnej encefalopatii, ziarniniak grzybiasty, zwłóknienie płuc - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Mycosyst 200 mg
Mycosyst, zawierający 200 mg flukonazolu w kapsułkach, jest wskazany do leczenia szerokiego spektrum zakażeń grzybiczych u dorosłych oraz dzieci i młodzieży (0-17 lat). Wskazania obejmują ciężkie infekcje, takie jak kryptokokowe zapalenie opon mózgowych, kokcydioidomikoza, inwazyjne kandydozy oraz drożdżakowe zakażenia błon śluzowych i skóry, w tym przewlekłe i nawracające postaci. Lek stosuje się także w profilaktyce nawrotów zakażeń u pacjentów z grup wysokiego ryzyka, takich jak osoby z HIV, neutropenią po chemioterapii lub przeszczepieniu komórek macierzystych oraz u kobiet z nawracającą drożdżycą pochwy (≥4 epizody/rok). Mycosyst jest zalecany, gdy leczenie miejscowe jest nieskuteczne lub gdy infekcje wymagają terapii ogólnoustrojowej ze względu na lokalizację i nasilenie choroby.
chemioterapia, drożdżakowe zakażenie skóry, drożdżakowe zapalenie błon śluzowych, drożdżakowe zapalenie żołędzi, drożdżyca pochwy, flukonazol, grzybica paznokci, grzybica skóry, grzybica stóp, infekcja grzybicza, inwazyjna kandydoza, kokcydioidomykoza, kryptokokowe zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, kryptokokowe zapalenie opon mózgowych, leczenie podtrzymujące, lek przeciwgrzybiczny, łupież pstry, neutropenia, nowotwór krwi, onychomikoza, przeszczepienie krwiotwórczych komórek macierzystych, terapia miejscowa, zakażenie drożdżakowe, zakażenie grzybicze, zanikowe drożdżakowe zapalenie jamy ustnej - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Flucofast 150 mg
Flukonazol wymaga precyzyjnego dostosowania dawki do rodzaju i ciężkości zakażenia grzybiczego, z uwzględnieniem wskazań klinicznych oraz czasu trwania terapii. Dla dorosłych dawki wahają się od 50 mg/dobę (onychomikoza) do 800 mg/dobę (kandydozy inwazyjne, kokcydioidomikoza), z czasem leczenia od kilku tygodni do długotrwałej profilaktyki. W przypadku pacjentów z niewydolnością nerek dawkę należy modyfikować w zależności od klirensu kreatyniny: 100% dawki przy klirensie >50 ml/min, 50% przy ≤50 ml/min bez dializ, a u pacjentów dializowanych dawkę podaje się w pełnej wysokości po każdej dializie. U osób z zaburzeniami czynności wątroby flukonazol stosuje się ostrożnie. U dzieci dawki są wyższe w przeliczeniu na kg masy ciała (3-12 mg/kg/dobę), z maksymalną dawką 400 mg/dobę, a u noworodków schemat dawkowania jest wydłużony (podawanie co 48-72 godziny). Flukonazol można podawać doustnie lub dożylnie bez konieczności zmiany dawki przy zmianie drogi podania.
dawka nasycająca, dializoterapia, drożdżyca skóry, flukonazol, grzybica podudzi, grzybica stóp, grzybica tułowia, kandydemia, kandydoza błon śluzowych, kandydoza inwazyjna, kandydoza jamy ustnej, kandydoza narządów płciowych, kandydoza przełyku, klirens kreatyniny, kokcydioidomikoza, kryptokokowe zapalenie opon mózgowych, neutropenia, niewydolność nerek, niewydolność wątroby, onychomikoza, terapia przeciwgrzybicza, zakażenie grzybicze