próba tuberkulinowa
Próba tuberkulinowa (test Mantoux) to diagnostyczna procedura skórna stosowana do wykrywania przebytego zakażenia prątkiem gruźlicy (Mycobacterium tuberculosis). Polega na śródskórnym wstrzyknięciu oczyszczonej tuberkuliny (PPD – Purified Protein Derivative) i ocenie reakcji zapalnej w miejscu iniekcji po 48-72 godzinach.
Interpretacja wyniku opiera się na pomiarze średnicy nacieku (induracji), a nie samego zaczerwienienia. Za wynik dodatni uznaje się naciek o średnicy ≥5 mm u osób z grupy wysokiego ryzyka, ≥10 mm u osób z umiarkowanym ryzykiem oraz ≥15 mm u osób bez czynników ryzyka. Wynik dodatni świadczy o kontakcie z prątkiem gruźlicy, ale nie różnicuje między aktywną chorobą a utajoną infekcją.
Ograniczenia próby tuberkulinowej obejmują możliwość wyników fałszywie dodatnich (u osób po szczepieniu BCG lub zakażonych prątkami niegruźliczymi) oraz fałszywie ujemnych (u pacjentów z immunosupresją, sarkoidozą, ciężkimi infekcjami). W praktyce klinicznej próbę tuberkulinową coraz częściej zastępują nowocześniejsze testy IGRA (Interferon-Gamma Release Assay), które cechują się większą swoistością, szczególnie u osób szczepionych BCG.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Interakcje leku – Varilrix nie mniej niż 10^3,3 PFU wirusa ospy wietrznej, szczep Oka/0,5 ml; 1 dawka (0,5 ml)
Szczepionka Varilrix, zawierająca żywe, atenuowane wirusy ospy wietrznej szczepu Oka, wykazuje istotne interakcje z różnymi produktami leczniczymi oraz wpływa na wyniki badań diagnostycznych. Przeprowadzenie próby tuberkulinowej powinno nastąpić przed lub równocześnie ze szczepieniem, gdyż szczepionka może zmniejszać wrażliwość skóry na tuberkulinę nawet do 6 tygodni po podaniu, co grozi fałszywie ujemnymi wynikami. Szczepienie należy odroczyć o co najmniej 3 miesiące u pacjentów po podaniu immunoglobulin lub przetoczeniu krwi z powodu ryzyka braku odpowiedniej odpowiedzi immunologicznej. Ponadto, przez 6 tygodni po szczepieniu należy unikać pochodnych kwasu salicylowego ze względu na ryzyko zespołu Reye’a. W przypadku szczepionki przeciw odrze, jeśli nie jest podawana jednocześnie z Varilrix, zaleca się zachowanie co najmniej miesięcznej przerwy, aby uniknąć osłabienia odpowiedzi immunologicznej.
działanie immunosupresyjne, Haemophilus influenzae, immunoglobulina, interferencja immunologiczna, komórkowa odpowiedź immunologiczna, odpowiedź immunologiczna, ospa wietrzna, pochodne kwasu salicylowego, preparat krwiopochodny, próba tuberkulinowa, przeciwciała przeciwwirusowe, przetoczenie krwi, reakcja poszczepienna, szczepionka przeciw błonicy, szczepionka przeciw krztuścowi, szczepionka przeciw meningokokom, szczepionka przeciw odrze, szczepionka przeciw pneumokokom, szczepionka przeciw tężcowi, wirus ospy wietrznej, wirusowe zapalenie wątroby typu A, wirusowe zapalenie wątroby typu B, zespół Reye’a, żywa atenuowana szczepionka - Leksykon substancji czynnych
Wirus ospy wietrznej – Interakcje
Wirus ospy wietrznej, stosowany w szczepionkach żywych atenuowanych, wykazuje liczne interakcje z innymi produktami leczniczymi, które mogą wpływać na skuteczność immunizacji oraz bezpieczeństwo pacjenta. Szczepionki przeciw ospie wietrznej można podawać jednocześnie z wieloma szczepionkami inaktywowanymi i żywymi (m.in. MMR, DTPa, Hib, IPV, HBV, HAV, MenB, MenC, MenACWY, PCV), pod warunkiem podania w różne miejsca ciała. Szczególną uwagę należy zwrócić na konieczność zachowania co najmniej 1-miesięcznego odstępu między szczepionką przeciw ospie wietrznej a szczepionką przeciw odrze, jeśli nie są podawane jednocześnie, ze względu na możliwe obniżenie komórkowej odpowiedzi immunologicznej. U pacjentów z grup wysokiego ryzyka ciężkiego przebiegu ospy wietrznej nie zaleca się jednoczesnego podawania szczepionek żywych atenuowanych. Ponadto, jednoczesne podanie szczepionki przeciw meningokokom grupy B (Bexsero) z preparatem przeciw ospie wietrznej zwiększa ryzyko gorączki, tkliwości w miejscu podania oraz zaburzeń zachowania, co wymaga rozważenia podania szczepionek osobno.
funkcja immunologiczna, Haemophilus influenzae typu B, immunoglobulina ludzka, interakcje lekowe, objawy grypopodobne, odpowiedź immunologiczna, odpowiedź immunologiczna komórkowa, pochodne kwasu salicylowego, próba tuberkulinowa, przetoczenie krwi, szczepionka DTPa, szczepionka MMR, szczepionka przeciw meningokokom, szczepionka przeciw ospie wietrznej, szczepionka przeciw pneumokokom, szczepionka przeciw polio, szczepionka żywa atenuowana, testy diagnostyczne, wirus ospy wietrznej, wirusowe zapalenie wątroby, zespół Reye’a - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Encorton
Prednizon, stosowany w terapii, wymaga szczególnej ostrożności ze względu na ryzyko nasilenia zakażeń, zwłaszcza grzybiczych, gdzie jest przeciwwskazany przy układowych infekcjach grzybiczych. Może maskować objawy zakażeń i obniżać odporność, co zwiększa ryzyko ciężkich przebiegów chorób zakaźnych, takich jak ospa wietrzna czy odra. U pacjentów z biegunką o nieznanej etiologii lub pochodzących z obszarów tropikalnych należy wykluczyć pełzakowicę przed rozpoczęciem terapii. Prednizon jest przeciwwskazany do stosowania z żywymi szczepionkami wirusowymi, a szczepienia inaktywowanymi mogą nie wywołać odpowiedniej odpowiedzi immunologicznej, z wyjątkiem terapii substytucyjnej. W gruźlicy aktywnej prednizon stosuje się tylko w przypadkach rozsianych lub piorunujących, zawsze z równoczesnym leczeniem przeciwgruźliczym, a u pacjentów z gruźlicą utajoną konieczna jest profilaktyka i ścisła obserwacja.
amfoterycyna B, choroba Addisona, chwiejność emocjonalna, cukrzyca, Encorton, glikokortykosteroid, gruźlica czynna, gruźlica rozsiana, hiperlipidemia, hipoalbuminemia, hipokaliemia, hipoprotrombinemnia, jaskra, kwas acetylosalicylowy, marskość wątroby, miastenia, nadciśnienie tętnicze, nadczynność tarczycy, niedoczynność tarczycy, nieswoiste wrzodziejące zapalenie okrężnicy, niewydolność kory nadnerczy, niewydolność nerek, niewydolność wątroby, odra, ospa wietrzna, osteoporoza, pełzak czerwonki, pełzakowica, perforacja rogówki, półpasiec oczny, prednizon, próba tuberkulinowa, uchyłkowatość jelit, uszkodzenie nerwu wzrokowego, wrzód trawienny, wtórne zakażenie grzybicze, zaćma, zakażenie grzybicze układowe, zapalenie przełyku, zapalenie żołądka, zastoinowa niewydolność krążenia, zawał serca, zespół odstawienia glikokortykosteroidów - Leksykon chorób i schorzeń
Iryt – Diagnostyka i diagnoza
Iryt, czyli przednie zapalenie błony naczyniowej, to stan zapalny tęczówki, wymagający szybkiej diagnozy i leczenia w celu zapobiegania powikłaniom takim jak jaskra, zaćma, zrosty tęczówki czy trwała utrata wzroku. Diagnostyka opiera się na badaniu okulistycznym z użyciem lampy szczelinowej, gdzie kluczowym objawem jest obecność komórek zapalnych i białek („flare”) w komorze przedniej, ocenianych w skali 0-4+. Dodatkowo ocenia się przekrwienie rzęskowe, złogi ropotwórcze na śródbłonku rogówki, zrosty (synechiae), zmiany ciśnienia wewnątrzgałkowego oraz obecność pierścienia Vossiusa w irycie pourazowym. Diagnostyka różnicowa obejmuje m.in. owrzodzenie rogówki, jaskrę ostrą, zapalenie rogówki i twardówki oraz odwarstwienie siatkówki. Klasyfikacja irytu (ostry, przewlekły, nawracający, ziarniniakowy vs nieziarniniakowy, jednostronny vs obustronny) jest istotna dla wyboru terapii i dalszego postępowania.
angiografia fluoresceinowa, antygen HLA-B27, badanie dna oka, badanie lampą szczelinową, badanie okulistyczne, białe krwinki, choroba zapalna jelit, ciśnienie wewnątrzgałkowe, CRP, endoftalmit, enzym konwertujący angiotensynę, HSV, iryt idiopatyczny, iryt nawracający, iryt nieziarniniakowy, iryt pourazowy, iryt przewlekły, iryt ziarniniakowy, jaskra ostra, krople cykloplegiczne, krople steroidowe, lampa szczelinowa, młodzieńcze idiopatyczne zapalenie stawów, morfologia krwi, OB, obrzęk plamki żółtej, odwarstwienie siatkówki, optyczna koherentna tomografia, owrzodzenie rogówki, perforacja gałki ocznej, próba tuberkulinowa, przeciwciała przeciwjądrowe, przednie zapalenie błony naczyniowej, sarkoidoza, spondyloartropatia, światłowstręt, tępy uraz oka, VZV, zapalenie błony naczyniowej, zapalenie rogówki, zapalenie tęczówki, zapalenie twardówki, zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa - Leksykon substancji czynnych
Tuberkulina – Właściwości farmakodynamiczne
Tuberkulina PPD RT23, będąca składnikiem aktywnym preparatu Tuberculin PPD RT23 AJV, jest standaryzowanym białkowym derivatem tuberkuliny stosowanym w próbie tuberkulinowej do wykrywania zakażeń Mycobacterium tuberculosis. Preparat zawiera 0,04 mikrograma tuberkuliny PPD RT23 w dawce 2 T.U./0,1 ml, podawanej śródskórnie, co wywołuje reakcję nadwrażliwości typu opóźnionego u osób uprzednio narażonych na antygeny prątków gruźlicy. Reakcja ta manifestuje się miejscowym naciekiem i obrzękiem, osiągającym maksimum po 48-72 godzinach, a jej ocena polega na pomiarze średnicy stwardnienia w miejscu iniekcji. Wynik testu może być modyfikowany przez czynniki takie jak wcześniejsze szczepienie BCG, zakażenia prątkami niegruźliczymi, stany immunosupresji, efekt wzmocnienia (booster effect) oraz wiek pacjenta.
antygen białkowy, cytokina prozapalna, diagnostyka gruźlicy, efekt wzmocnienia, immunosupresja, Interferon Gamma Release Assay, jednostka tuberkulinowa, limfocyt T, Mycobacterium tuberculosis, nadwrażliwość typu opóźnionego, odczyn tuberkulinowy, prątek gruźlicy, prątek niegruźliczy, próba tuberkulinowa, reakcja krzyżowa, szczepienie BCG, test IGRA, tuberkulina PPD RT23, zakażenie latentne - Leksykon chorób i schorzeń
Wysoka temperatura (gorączka) u dzieci – Diagnostyka i diagnoza
Gorączka u dzieci definiowana jest jako temperatura rektalna ≥38°C u niemowląt poniżej 3. miesiąca życia oraz ≥38,5°C u starszych dzieci, z różnicami zależnymi od metody pomiaru (oralna ≥37,8°C, pachowa ≥37,2°C). Pomiar rektalny jest złotym standardem u niemowląt i małych dzieci, natomiast pomiary uszne i czołowe są mniej dokładne i mają ograniczenia wiekowe. Kluczowa jest ocena kliniczna dziecka, uwzględniająca stan ogólny, nawodnienie, objawy neurologiczne, oddechowe oraz reakcję na leki przeciwgorączkowe. Wskazania do pilnej konsultacji obejmują m.in. gorączkę ≥38°C u niemowląt <3 miesiąca, ≥39°C u dzieci 3-36 miesięcy, temperaturę >40°C w każdym wieku, utrzymującą się gorączkę >3-5 dni, objawy neurologiczne, trudności w oddychaniu, wysypkę plamistą lub wybroczynową oraz objawy odwodnienia.
bakteriemia, białaczka, białko C-reaktywne, chłoniak, choroba Kawasaki, choroba zapalna jelit, drgawki gorączkowe, gorączka, gorączka o nieznanym pochodzeniu, gorączka reumatyczna, młodzieńcze idiopatyczne zapalenie stawów, morfologia krwi z rozmazem, neuroblastoma, odra, płonica, płyn mózgowo-rdzeniowy, pomiar rektalny, posiew krwi, posiew moczu, próba tuberkulinowa, prokalcytonina, punkcja lędźwiowa, QuantiFERON-TB, termometr na podczerwień, toczeń rumieniowaty układowy, wstrząs septyczny, zakażenie układu moczowego, zapalenie gardła, zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, zapalenie płuc, zapalenie ucha środkowego, zespół Reye’a - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Encorton
Prednizon (Encorton) wymaga szczególnej ostrożności podczas terapii ze względu na ryzyko poważnych działań niepożądanych i interakcji z innymi schorzeniami. Jest bezwzględnie przeciwwskazany u pacjentów z układowymi zakażeniami grzybiczymi oraz wymaga ostrożności przy jednoczesnym stosowaniu amfoterycyny B z powodu ryzyka zastoinowej niewydolności krążenia, powiększenia serca i ciężkiej hipokaliemii. Prednizon może maskować objawy zakażeń i obniżać odporność, co zwiększa ryzyko ciężkiego przebiegu chorób zakaźnych, takich jak ospa wietrzna czy odra. U pacjentów z podejrzeniem pełzakowicy konieczne jest wykluczenie zakażenia przed rozpoczęciem terapii. Szczepienia żywymi szczepionkami wirusowymi są przeciwwskazane, a odpowiedź na szczepienia inaktywowane może być osłabiona. W gruźlicy prednizon stosuje się wyłącznie w ciężkich postaciach i zawsze z leczeniem przeciwgruźliczym, a u pacjentów z utajoną gruźlicą wskazana jest profilaktyka lekami przeciwgruźliczymi.
amfoterycyna B, choroba Addisona, glikokortykosteroid, gruźlica rozsiana, hiperlipidemia, hipoalbuminemia, hipokaliemia, jaskra, kwas acetylosalicylowy, miastenia, niedoczynność tarczycy, niewydolność kory nadnerczy, odra, ospa wietrzna, osteoporoza, pełzak czerwonki, pełzakowica, perforacja rogówki, półpasiec oczny, próba tuberkulinowa, ropień, uchyłkowatość jelit, wrzód trawienny, wrzodziejące zapalenie okrężnicy, zaćma, zakażenie grzybicze, zakażenie ropne, zastoinowa niewydolność krążenia, zespół odstawienia glikokortykosteroidów - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – BCG Szczepionka AJVaccines
Szczepionka BCG AJVaccines zawiera żywy atenuowany szczep Mycobacterium bovis BCG (szczep duński 1331) i wymaga ścisłego przestrzegania techniki śródskórnego podania, aby uniknąć powikłań takich jak sączące owrzodzenia, zapalenie węzłów chłonnych czy ropnie. Szczepienie osób z dodatnim wynikiem próby tuberkulinowej jest przeciwwskazane ze względu na ryzyko ciężkich reakcji miejscowych. Szczególną ostrożność należy zachować u wcześniaków urodzonych ≤28 tygodnia ciąży, monitorując czynności oddechowe przez 48-72 godziny po szczepieniu z uwagi na ryzyko bezdechu. Dawkowanie wynosi 0,1 ml (2-8 x 10^6 CFU) dla dzieci powyżej 12 miesięcy i dorosłych oraz 0,05 ml (1-4 x 10^6 CFU) dla niemowląt poniżej 12 miesięcy. Po szczepieniu zaleca się obserwację pacjentów przez 15-20 minut w celu wczesnego wykrycia reakcji anafilaktycznych.
atenuowany prątek BCG, bezdech, Mycobacterium bovis BCG, niedobór odporności, niepożądany odczyn poszczepienny, owrzodzenie skóry, podanie śródskórne, próba tuberkulinowa, reakcja anafilaktyczna, ropień, ropień skórny, ropne zapalenie węzłów chłonnych, sączące owrzodzenie, szczepionka BCG, terapia immunologiczna, terapia przeciwretrowirusowa, zakażenie uogólnione, zapalenie węzłów chłonnych, zespół zapalnej rekonstrukcji immunologicznej