Specjalne ostrzeżenia
Encorton

Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania leku Encorton

Encorton (prednizon) wymaga zachowania szczególnych środków ostrożności podczas terapii, ze względu na możliwe poważne działania niepożądane oraz interakcje z innymi schorzeniami. Poniżej przedstawiono szczegółowe informacje dotyczące bezpiecznego stosowania tego leku przez personel medyczny.¹

Stosowanie w przypadku zakażeń

Prednizon jest bezwzględnie przeciwwskazany u pacjentów z układowymi zakażeniami grzybiczymi ze względu na ryzyko ich nasilenia. W przypadkach, gdy stosowana jest amfoterycyna B w leczeniu zakażeń grzybiczych, jednoczesne podawanie prednizonu, chociaż czasem stosowane dla złagodzenia działań niepożądanych amfoterycyny B, może prowadzić do poważnych konsekwencji, takich jak zastoinowa niewydolność krążenia, powiększenie serca oraz ciężka hipokaliemia.²

Należy pamiętać, że prednizon może maskować objawy zakażenia, zmniejszać odporność organizmu na zakażenia i zdolność do ich lokalizacji. Pacjenci leczeni prednizonem powinni unikać ekspozycji na ospę wietrzną i odrę, ponieważ zakażenie tymi chorobami może mieć u nich przebieg znacznie cięższy, nawet zakończony zgonem.³

Zakażenia pasożytnicze i szczepienia

Encorton może ujawnić utajoną pełzakowicę. U osób przybyłych z krajów tropikalnych lub pacjentów z biegunką o nieznanej przyczynie należy wykluczyć zakażenie pełzakiem czerwonki przed rozpoczęciem leczenia glikokortykosteroidami.⁴

Pacjentów leczonych prednizonem nie należy szczepić żywymi szczepionkami wirusowymi. Podanie inaktywowanej szczepionki wirusowej lub bakteryjnej może nie wywołać oczekiwanego wzrostu poziomu przeciwciał. Wyjątkiem są pacjenci otrzymujący glikokortykosteroidy jako leczenie substytucyjne, np. w chorobie Addisona.⁵

Stosowanie w przypadku gruźlicy

Podawanie prednizonu pacjentom z aktywną gruźlicą powinno być ograniczone wyłącznie do przypadków gruźlicy rozsianej lub o przebiegu piorunującym i zawsze z jednoczesnym wdrożeniem odpowiedniego leczenia przeciwgruźliczego. Pacjenci z gruźlicą utajoną lub dodatnią próbą tuberkulinową, otrzymujący prednizon, powinni być dokładnie obserwowani pod kątem ewentualnego rozwoju gruźlicy. W przypadku długotrwałego stosowania glikokortykosteroidów powinni oni dodatkowo otrzymywać profilaktycznie leki przeciwgruźlicze.⁶

Zespół odstawienia glikokortykosteroidów

Przerwanie leczenia po długotrwałym stosowaniu prednizonu może spowodować wystąpienie objawów zespołu odstawienia glikokortykosteroidów, takich jak:

• Gorączka – podwyższona temperatura ciała spowodowana reakcją organizmu na zmniejszenie poziomu glikokortykosteroidów
• Bóle mięśni i stawów – dolegliwości bólowe wynikające z reakcji zapalnej powstałej po odstawieniu leku
• Złe samopoczucie – ogólne pogorszenie stanu zdrowia pacjenta

Co istotne, objawy te mogą wystąpić nawet w przypadku, gdy nie stwierdza się niewydolności kory nadnerczy.⁷

Niewydolność kory nadnerczy

U pacjentów leczonych kortykosteroidami, w sytuacji zwiększonego stresu (np. podczas operacji chirurgicznych, urazów, chorób współistniejących) może wystąpić konieczność podania zwiększonej dawki szybko działającego glikokortykosteroidu. Nagłe zaprzestanie leczenia może spowodować wystąpienie niewydolności kory nadnerczy, dlatego dawkę prednizonu należy zmniejszać stopniowo. Schemat zmniejszania dawki zależy od:

• Rodzaju leczonej choroby – różne schorzenia mogą wymagać odmiennego tempa redukcji dawki
• Okresu leczenia – im dłuższy czas stosowania, tym wolniejsze powinno być zmniejszanie dawki
• Wielkości stosowanej dawki – wyższe dawki wymagają bardziej ostrożnej redukcji
• Indywidualnej reakcji pacjenta – należy uwzględnić indywidualną odpowiedź organizmu na zmniejszanie dawki

⁸

Zaburzenia psychiczne podczas terapii

Podczas stosowania prednizonu mogą wystąpić różnorodne zaburzenia psychiczne, do których należą:

• Euforia – nieadekwatnie podwyższony nastrój
• Bezsenność – trudności z zasypianiem lub utrzymaniem snu
• Nagłe zmiany nastroju – wahania od podwyższonego do obniżonego nastroju
• Zaburzenia osobowości – zmiany w zachowaniu i postrzeganiu rzeczywistości
• Ciężka depresja – znaczne obniżenie nastroju z towarzyszącymi objawami somatycznymi
• Objawy psychozy – zaburzenia myślenia i postrzegania rzeczywistości

Należy zwrócić szczególną uwagę, że istniejąca wcześniej chwiejność emocjonalna lub skłonności psychotyczne mogą znacząco nasilać się podczas leczenia prednizonem.⁹

Szczególne grupy pacjentów

U pacjentów z niedoczynnością tarczycy lub marskością wątroby prednizon wykazuje silniejsze działanie, co należy uwzględnić przy doborze dawki.¹⁰

W przypadku półpaśca ocznego prednizon należy stosować ze szczególną ostrożnością ze względu na zwiększone ryzyko perforacji rogówki.¹¹

Należy zachować ostrożność podczas jednoczesnego leczenia kwasem acetylosalicylowym i prednizonem u pacjentów z hipoprotrombinemią, ze względu na możliwe nasilenie działań niepożądanych.¹²

Schorzenia wymagające szczególnej ostrożności

Encorton należy stosować ze szczególną ostrożnością u pacjentów z następującymi schorzeniami:

• Nieswoiste wrzodziejące zapalenie okrężnicy – szczególnie gdy istnieje zagrożenie perforacją
• Ropnie lub inne ropne zakażenia – ze względu na ryzyko ich maskowania i nasilenia
• Uchyłkowatość jelit – zwiększone ryzyko perforacji
• Świeże zespolenia jelitowe – ryzyko zaburzenia gojenia i powikłań
• Czynny lub utajony wrzód trawienny – ryzyko krwawienia lub perforacji
• Zapalenie przełyku i żołądka – nasilenie objawów i powikłań
• Nadczynność i niedoczynność tarczycy – ryzyko nasilenia działania leku
• Niewydolność nerek – zaburzenia gospodarki wodno-elektrolitowej
• Nadciśnienie tętnicze – ryzyko wzrostu ciśnienia
• Osteoporoza – nasilenie demineralizacji kości
• Myasthenia gravis – możliwość nasilenia objawów mięśniowych
• Cukrzyca – pogorszenie kontroli glikemii
• Upośledzona czynność wątroby – ryzyko nasilenia działania leku
• Choroby serca i zastoinowa niewydolność krążenia – retencja płynów
• Niedawno przebyty zawał serca – ryzyko pęknięcia mięśnia sercowego
• Jaskra – wzrost ciśnienia wewnątrzgałkowego
• Zakażenia grzybicze lub wirusowe – ryzyko nasilenia infekcji
• Hiperlipidemia – pogorszenie profilu lipidowego
• Hipoalbuminemia – zwiększenie stężenia wolnego leku i nasilenie działania

¹³

Powikłania długotrwałego stosowania

Długotrwałe stosowanie prednizonu może powodować poważne powikłania okulistyczne, takie jak:

• Zaćma – zmętnienie soczewki oka prowadzące do pogorszenia widzenia
• Jaskra – zwiększone ciśnienie wewnątrzgałkowe z możliwością uszkodzenia nerwu wzrokowego
• Zwiększone ryzyko wtórnych zakażeń grzybiczych lub wirusowych – osłabienie miejscowej odporności tkanek oka

¹⁴

Zalecenia ogólne dotyczące dawkowania

Prednizon należy stosować w najmniejszych skutecznych dawkach, które pozwalają uzyskać kontrolę choroby. Jeśli możliwe jest zmniejszenie dawki, należy to robić stopniowo, obserwując stan pacjenta i reakcję na zmianę dawkowania. Nagłe zmniejszenie dawki lub odstawienie leku może spowodować zaostrzenie choroby podstawowej oraz wystąpienie objawów zespołu odstawienia.¹⁵