inhibitor BCRP
Inhibitor BCRP (Breast Cancer Resistance Protein) to substancja, która blokuje lub ogranicza działanie białka BCRP, znanego również jako ABCG2. BCRP należy do rodziny transporterów błonowych ABC (ATP-binding cassette) i pełni istotną rolę w mechanizmach oporności wielolekowej w komórkach nowotworowych.
Białko BCRP funkcjonuje jako pompa efflux, aktywnie transportująca różne substancje na zewnątrz komórki, w tym chemioterapeutyki, ksenobiotyki i niektóre leki. Jego nadekspresja w komórkach nowotworowych przyczynia się do zmniejszenia wewnątrzkomórkowego stężenia leków przeciwnowotworowych, co prowadzi do oporności na leczenie.
Inhibitory BCRP mają potencjalne zastosowanie kliniczne jako środki zwiększające skuteczność chemioterapii poprzez blokowanie usuwania leków z komórek nowotworowych. Ponadto, znajomość interakcji leków z BCRP jest istotna w farmakologii klinicznej, gdyż może wpływać na biodostępność, dystrybucję tkankową i eliminację wielu substancji leczniczych, w tym inhibitorów kinazy tyrozynowej, antybiotyków i leków przeciwwirusowych.
W badaniach nad nowymi terapiami przeciwnowotworowymi, identyfikacja i rozwój selektywnych inhibitorów BCRP stanowi ważny kierunek, mogący przyczynić się do przełamania oporności wielolekowej – jednego z głównych wyzwań współczesnej onkologii. Należy jednak uwzględnić, że BCRP pełni również fizjologiczne funkcje ochronne, np. w barierze krew-mózg, dlatego stosowanie jego inhibitorów może wiązać się z efektami ubocznymi.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Simorion
Symwastatyna, jako inhibitor reduktazy HMG-CoA, niesie ryzyko miopatii objawiającej się bólem, osłabieniem mięśni oraz wzrostem aktywności kinazy kreatynowej (CK) powyżej 10-krotnej górnej granicy normy. W ciężkich przypadkach może dojść do rabdomiolizy z ostrą niewydolnością nerek. Ryzyko to jest dawkozależne: częstość miopatii wynosi 0,03% przy 20 mg/dobę, 0,08% przy 40 mg/dobę oraz 0,61% przy 80 mg/dobę. U pacjentów po zawale serca przy dawce 80 mg/dobę miopatię stwierdzono u 1,0%, a u 20 mg/dobę u 0,02%. Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów pochodzenia azjatyckiego oraz u nosicieli allelu SLCO1B1 c.521T>C, u których ryzyko miopatii jest istotnie wyższe (do 15% przy homozygotach CC). Przed rozpoczęciem terapii wskazane jest oznaczenie aktywności CK, zwłaszcza u osób starszych, z zaburzeniami nerek, niedoczynnością tarczycy czy wcześniejszymi działaniami niepożądanymi statyn. Leczenie należy przerwać, gdy CK przekracza 5-krotność górnej granicy normy lub przy nasilonych objawach mięśniowych.
aminotransferazy, antybiotyk makrolidowy, białko transportowe OATP, dysfagia, gen SLCO1B1, heterozygotyczna hipercholesterolemia rodzinna, hiperbilirubinemia, hipercholesterolemia, hipercholesterolemia rodzinna, IMNM, inhibitor BCRP, inhibitor CYP3A4, inhibitor proteazy HIV, kinaza kreatynowa, kwas fusydowy, lek przeciwgrzybiczny, martwicza miopatia immunologiczna, miastenia, mioglobinuria, miopatia i rabdomioliza, niedobór laktazy, nietolerancja galaktozy, powikłania sercowo-naczyniowe, rabdomioliza, śródmiąższowa choroba płuc, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Simratio 20
Symwastatyna wymaga ścisłego monitorowania ze względu na ryzyko miopatii i rabdomiolizy, szczególnie przy dawkach 40 mg i 80 mg, gdzie częstość miopatii wynosi odpowiednio 0,08% i 0,61%. U pacjentów po zawale serca stosujących 80 mg dziennie ryzyko miopatii sięga około 1%, z połową przypadków w pierwszym roku terapii. Czynniki ryzyka obejmują wiek ≥65 lat, płeć żeńską, zaburzenia nerek, niedoczynność tarczycy, wcześniejsze problemy mięśniowe, uzależnienie od alkoholu oraz pochodzenie azjatyckie. Genotyp SLCO1B1 c.521T>C znacząco wpływa na ryzyko miopatii: homozygoty CC mają 15% ryzyko przy dawce 80 mg, heterozygoty CT 1,5%, a genotyp TT 0,3%. Zaleca się oznaczanie aktywności kinazy kreatynowej (CK) przed i w trakcie leczenia, zwłaszcza u pacjentów z czynnikami ryzyka, oraz przerwanie terapii przy wzroście CK >5x GGN lub nasilonych objawach mięśniowych. Należy również uwzględnić możliwość immunozależnej miopatii martwiczej (IMNM) utrzymującej się po odstawieniu leku.
aminotransferaza, aminotransferaza alaninowa, amiodaron, amlodypina, antybiotyk makrolidowy, białko transportujące aniony organiczne, cyklosporyna, danazol, daptomycyna, diltiazem, dziedziczna nietolerancja galaktozy, dziedziczne zaburzenie mięśniowe, fibrat, gemfibrozyl, heterozygotyczna hipercholesterolemia rodzinna, hiperglikemia, homozygotyczna hipercholesterolemia rodzinna, immunozależna miopatia martwicza, inhibitor BCRP, inhibitor CYP3A4, inhibitor proteazy HIV, kinaza kreatynowa, kwas fusydowy, lek przeciwgrzybiczny, lomitapid, miastenia, miastenia oczna, mioglobinuria, miopatia, niedobór laktazy, niedoczynność tarczycy, rabdomioliza, śródmiąższowa choroba płuc, symwastatyna, werapamil, zaburzenie czynności nerek, zawał mięśnia sercowego, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Simratio 10
Symwastatyna, jako inhibitor reduktazy HMG-CoA, wiąże się z ryzykiem miopatii, której objawy obejmują bóle mięśni, tkliwość i osłabienie, a także wzrost aktywności kinazy kreatynowej (CK) powyżej 10-krotności górnej granicy normy. Miopatia może prowadzić do rabdomiolizy z ostrą niewydolnością nerek. Częstość miopatii jest dawkozależna: 0,03% przy 20 mg/dobę, 0,08% przy 40 mg/dobę i 0,61% przy 80 mg/dobę, z ryzykiem wzrastającym do około 1% u pacjentów po zawale serca leczonych 80 mg/dobę. Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów azjatyckiego pochodzenia oraz u nosicieli allelu c.521T>C genu SLCO1B1, u których ryzyko miopatii może wzrosnąć do 15% (genotyp CC) przy dawce 80 mg. Przed leczeniem wskazane jest oznaczenie CK, zwłaszcza u pacjentów z czynnikami ryzyka (wiek ≥65 lat, płeć żeńska, zaburzenia nerek, niedoczynność tarczycy, wcześniejsze toksyczne reakcje na statyny/fibraty, uzależnienie od alkoholu). Leczenie należy przerwać, jeśli CK przekracza 5-krotność normy lub jeśli występują nasilone objawy mięśniowe.
aminotransferaza, aminotransferaza alaninowa, białka transportujące aniony organiczne, białko warunkujące oporność w raku piersi, daptomycyna, heterozygotyczna hipercholesterolemia rodzinna, hiperbilirubinemia, hipercholesterolemia, hiperglikemia, homozygotyczna hipercholesterolemia rodzinna, immunozależna miopatia martwicza, inhibitor BCRP, inhibitor CYP3A4, inhibitor proteazy HIV, inhibitor reduktazy HMG-CoA, kinaza kreatynowa, kwas fusydowy, miastenia, miastenia oczna, mioglobinuria, miopatia, niedobór laktazy, niedoczynność tarczycy, nietolerancja galaktozy, niewydolność wątroby, OATP1B1, ostra niewydolność nerek, powikłania sercowo-naczyniowe, rabdomioliza, śródmiąższowa choroba płuc, zawał mięśnia sercowego, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy, żółtaczka - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Simvasterol
Symwastatyna, inhibitor reduktazy HMG-CoA, wiąże się z ryzykiem miopatii i rabdomiolizy, szczególnie przy dawkach 40 mg i 80 mg/dobę, gdzie częstość miopatii wynosi odpowiednio 0,08% i 0,61%, a u pacjentów po zawale serca przy dawce 80 mg nawet 1,0%. Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów azjatyckiego pochodzenia (częstość miopatii 0,24%) oraz u nosicieli allelu C genu SLCO1B1, u których ryzyko miopatii może sięgać 15% przy dawce 80 mg. Monitorowanie aktywności kinazy kreatynowej (CK) jest kluczowe, zwłaszcza u pacjentów z czynnikami ryzyka (wiek ≥65 lat, płeć żeńska, niewydolność nerek, niedoczynność tarczycy, wcześniejsze toksyczne reakcje na statyny). W przypadku CK przekraczającej 5-krotnie górną granicę normy lub nasilonych objawów miopatii, należy przerwać leczenie. Zaleca się także rozważenie badań genetycznych przed podaniem dawki 80 mg.
acypimoks, aminotransferaza, aminotransferaza alaninowa, amiodaron, amlodypina, antybiotyk makrolidowy, białko transportujące aniony organiczne, brak laktazy, cyklosporyna, danazol, diltiazem, elbaswir, fibrat, gemfibrozyl, gen SLCO1B1, grazoprewir, heterozygotyczna hipercholesterolemia rodzinna, hiperbilirubinemia, hipercholesterolemia rodzinna, hiperglikemia, homozygotyczna hipercholesterolemia rodzinna, immunozależna miopatia martwicza, inhibitor BCRP, inhibitor CYP3A4, inhibitor proteazy HIV, inhibitor reduktazy HMG-CoA, kinaza kreatynowa, kwas fusydowy, laktoza jednowodna, lek przeciwgrzybiczny, lomitapid, miastenia, miastenia oczna, mioglobinuria, miopatia, niacyna, niedoczynność tarczycy, nietolerancja galaktozy, niewydolność wątroby, osłabienie mięśni proksymalnych, rabdomioliza, skala Tannera, śródmiąższowa choroba płuc, symwastatyna, werapamil, zawał mięśnia sercowego, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy, żółtaczka - Leksykon leków
Interakcje leku – Simvagen 20 20 mg
Symwastatyna jest substratem enzymu CYP3A4 oraz transporterów OATP1B1 i BCRP, co predysponuje do licznych interakcji farmakokinetycznych zwiększających jej stężenie w osoczu i ryzyko miopatii oraz rabdomiolizy. Silne inhibitory CYP3A4 (np. itrakonazol, ketokonazol, erytromycyna, inhibitory proteazy HIV) mogą podnieść stężenie symwastatyny nawet >10-krotnie, co stanowi przeciwwskazanie do jednoczesnego stosowania. Podobnie przeciwwskazane jest łączenie symwastatyny z cyklosporyną, danazolem i gemfibrozylem ze względu na istotne zwiększenie ryzyka działań niepożądanych. Umiarkowane inhibitory CYP3A4 (amiodaron, amlodypina, werapamil, diltiazem) zwiększają ekspozycję na kwas symwastatyny 1,6-2,7-krotnie, dlatego dawka symwastatyny nie powinna przekraczać 20 mg/dobę. Interakcje z innymi lekami, takimi jak kwas fusydowy (przerwać symwastatynę na czas terapii), tikagrelor (nie przekraczać 40 mg/dobę), czy sok grejpfrutowy (unikać spożycia) również wymagają szczególnej uwagi.
antagonista kanału wapniowego, białko transportowe OATP1B1, cyklosporyna, cytochrom P450 3A4, czas protrombinowy, daptomycyna, doustny lek przeciwzakrzepowy, gemfibrozyl, hepatotoksyczność, homozygotyczna hipercholesterolemia rodzinna, inhibitor BCRP, inhibitor CYP3A4, inhibitor proteazy HIV, inhibitor reduktazy HMG-CoA, interakcja farmakodynamiczna, interakcja farmakokinetyczna, kwas fusydowy, kwas symwastatyny, miopatia i rabdomioliza, pochodna kumaryny, szlak glukuronidowy, wartość INR - Leksykon leków
Interakcje leku – Eltrombopag Glenmark 50 mg
Eltrombopag Glenmark wykazuje liczne interakcje farmakokinetyczne, głównie poprzez hamowanie transporterów OATP1B1 i BCRP, co prowadzi do istotnego zwiększenia stężeń statyn (np. rozuwastatyny: ↑Cmax o 103%, ↑AUC o 55% przy dawce 75 mg eltrombopagu). Podobne ryzyko dotyczy metotreksatu i topotekanu, wymagając ostrożności i monitorowania toksyczności. Eltrombopag nie istotnie wpływa na metabolizm substratów enzymów CYP450 1A2, 2C19, 2C9 i 3A4, choć hamuje CYP2C8 i CYP2C9 in vitro. Jednoczesne stosowanie z cyklosporyną obniża ekspozycję na eltrombopag (Cmax ↓25-39%, AUC ↓18-24%), co może wymagać dostosowania dawki i monitorowania liczby płytek krwi. Chelatowanie przez wielowartościowe kationy (np. wapń, żelazo, magnez) znacząco obniża biodostępność eltrombopagu (↓AUC i Cmax o 70%), dlatego zaleca się przyjmowanie eltrombopagu co najmniej 2 godziny przed lub 4 godziny po produktach zawierających te kationy.
azatiopryna, biodostępność, boceprevir, chelatacja, chelatowanie, cyklosporyna, danazol, działanie niepożądane, eltrombopag z olaminą, enzym CYP450, fluwoksamina, hepatotoksyczność, immunoglobulina anty-D, immunoglobulina dożylna, indukcja enzymatyczna, induktor CYP1A2, induktor enzymatyczny, inhibitor BCRP, inhibitor CYP1A2, inhibitor enzymatyczny, inhibitor i induktor CYP1A2 i CYP2C8, inhibitor proteazy WZW C, inhibitor reduktazy HMG-CoA, interakcja farmakokinetyczna, interakcja lekowa, kation wielowartościowy, kortykosteroid, lopinawir, metotreksat, mikrosom wątrobowy, pierwotna małopłytkowość immunologiczna, proszek do sporządzania zawiesiny doustnej, przewlekłe wirusowe zapalenie wątroby typu C, rozuwastatyna, ryfampicyna, rytonawir, statyna, substrat BCRP, substrat cytochromu P450, substrat OATP1B1, substrat OATP1B1 i BCRP, telaprewir, topotekan, właściwość farmakologiczna