Axaltra
Tabletki powlekane, 2,5 mg
Lek zawiera 2,5 mg rywaroksabanu w postaci tabletki powlekanej. Substancja ta jest stosowana w celu profilaktyki zdarzeń zakrzepowych o podłożu miażdżycowym u dorosłych pacjentów. Wskazany jest szczególnie u osób po ostrym zespole wieńcowym z podwyższonymi biomarkerami sercowymi oraz u pacjentów z chorobą wieńcową lub objawową chorobą tętnic obwodowych, którzy są narażeni na wysokie ryzyko zdarzeń niedokrwiennych. Lek jest podawany w skojarzeniu z kwasem acetylosalicylowym, czasem wraz z klopidogrelem lub tyklopidyną.
- Dawkowanie i sposób podawania
- Działania niepożądane
- Interakcje leku
- Profil bezpieczeństwa leku
- Przeciwwskazania
- Przedawkowanie
- Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
- Skład i postać leku
- Specjalne ostrzeżenia
- Właściwości farmakodynamiczne
- Właściwości farmakokinetyczne
- Wpływ na płodność, ciążę i laktację
- Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn
- Wskazania do stosowania
-
Dawkowanie i sposób podawania
Axaltra zawiera rywaroksaban w dawce 2,5 mg, stosowany doustnie dwa razy na dobę, co stanowi standardowy schemat dawkowania dla pacjentów z ostrym zespołem wieńcowym (OZW), chorobą wieńcową (CAD) oraz chorobą tętnic obwodowych (PAD). W terapii OZW Axaltra jest podawany w skojarzeniu z kwasem acetylosalicylowym (ASA) w dawce 75-100 mg/dobę, często wraz z klopidogrelem lub tyklopidyną. Leczenie należy rozpocząć nie wcześniej niż 24 godziny po hospitalizacji i przerwaniu pozajelitowego leczenia przeciwzakrzepowego, a czas terapii powinien być indywidualnie dostosowany, zwłaszcza gdy przekracza 12 miesięcy. U pacjentów po rewaskularyzacji kończyny dolnej leczenie Axaltrą rozpoczyna się po osiągnięciu hemostazy. W przypadku pominięcia dawki nie należy stosować dawki podwójnej. Monitorowanie INR nie jest zalecane do oceny działania rywaroksabanu, a podczas przejścia między VKA a Axaltrą konieczne jest zachowanie ciągłej antykoagulacji i odpowiednie dostosowanie dawki VKA, z uwzględnieniem specyfiki pomiaru INR.
Dawkowanie Axaltry nie wymaga modyfikacji u pacjentów z łagodnym (klirens kreatyniny 50-80 mL/min) i umiarkowanym (30-49 mL/min) upośledzeniem czynności nerek, natomiast u pacjentów z ciężkim zaburzeniem (15-29 mL/min) należy zachować ostrożność ze względu na zwiększone stężenie rywaroksabanu w osoczu. Stosowanie u pacjentów z klirensem kreatyniny <15 mL/min jest przeciwwskazane. Produkt jest również przeciwwskazany u pacjentów z chorobą wątroby z koagulopatią (m.in. marskość wątroby stopnia B i C wg Child-Pugh). Nie ma konieczności dostosowania dawki u osób starszych, ani w zależności od masy ciała czy płci. Preparat można podawać z posiłkiem lub bez, a tabletki można rozgnieść i podać doustnie lub przez zgłębnik żołądkowy, co zwiększa komfort stosowania u pacjentów z trudnościami w połykaniu. Stosowanie u dzieci i młodzieży poniżej 18 roku życia nie jest zalecane z powodu braku danych dotyczących bezpieczeństwa i skuteczności.
Czytaj więcej w pełnym wpisie: Dawkowanie i sposób podawania – Axaltra 2,5 mg
antagonista witaminy K, choroba tętnic obwodowych, choroba wieńcowa, heparyna drobnocząsteczkowa, heparyna niefrakcjonowana, klasyfikacja Child-Pugh, klirens kreatyniny, klopidogrel, koagulopatia, kwas acetylosalicylowy, marskość wątroby, międzynarodowy współczynnik znormalizowany, ostry zespół wieńcowy, rewaskularyzacja kończyny dolnej, rywaroksaban, terapia przeciwpłytkowa, tyklopidyna, zaburzenie czynności nerek, zdarzenie niedokrwienne, zgłębnik żołądkowy -
Działania niepożądane
Rywaroksaban był oceniany w 19 badaniach fazy III u 69 608 dorosłych oraz w 4 badaniach fazy II i III u 488 pacjentów pediatrycznych. Najczęstszym działaniem niepożądanym były krwawienia, w tym krwawienia z nosa (4,5%) i przewodu pokarmowego (3,8%). Częstość krwawień i anemii różni się w zależności od wskazania terapeutycznego: np. profilaktyka ŻChZZ po aloplastyce stawu wiązała się z 6,8% krwawień i 5,9% anemii, a leczenie ŻChZZ u dzieci z 39,5% krwawień i 4,6% anemii. W profilaktyce udaru u pacjentów z migotaniem przedsionków częstość krwawień wynosiła 28 na 100 pacjentolat, a anemii 2,5 na 100 pacjentolat. Działania niepożądane klasyfikowano według MedDRA, z najczęstszymi objawami obejmującymi niedokrwistość, krwawienia z różnych narządów, reakcje alergiczne, zaburzenia neurologiczne i skórne.
Mechanizm działania rywaroksabanu wiąże się ze zwiększonym ryzykiem krwawień, które mogą prowadzić do niedokrwistości pokrwotocznej i powikłań takich jak zespół ciasnoty przedziałów powięziowych czy ostra niewydolność nerek. Ryzyko krwawienia jest wyższe u pacjentów z niekontrolowanym nadciśnieniem tętniczym lub stosujących inne leki wpływające na hemostazę. Objawy powikłań krwotocznych obejmują osłabienie, bladość, zawroty głowy, duszność i wstrząs. Monitorowanie hemoglobiny i hematokrytu jest zalecane w celu wykrywania utajonych krwawień. Zgłaszanie działań niepożądanych jest kluczowe dla oceny stosunku korzyści do ryzyka rywaroksabanu, a personel medyczny powinien raportować je do odpowiednich instytucji nadzoru farmakologicznego.
Czytaj więcej w pełnym wpisie: Działania niepożądane – Axaltra 2,5 mg
aloplastyka stawu biodrowego, antagonista witaminy K, dławica piersiowa, krwawienie z dróg oddechowych, krwawienie z nosa, krwotok mózgowy, krwotok oczny, krwotok śródczaszkowy, krwotok z przewodu pokarmowego, migotanie przedsionków, nadpłytkowość, nawrót ŻChZZ, niedociśnienie tętnicze, niedokrwienie mięśnia sercowego, niedokrwistość pokrwotoczna, niedokrwistość pooperacyjna, niewydolność nerek, obrzęk naczynioruchowy, ostry zespół wieńcowy, reakcja alergiczna, reakcja anafilaktyczna, rywaroksaban, tachykardia, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka, trombocytopenia, wstrząs anafilaktyczny, zaburzenie czynności wątroby, zawroty głowy, ŻChZZ, zespół ciasnoty przedziałów powięziowych, zespół DRESS, zespół Stevensa-Johnsona, ZŻG -
Interakcje leku
Rywaroksaban, aktywny składnik Axaltry, jest metabolizowany głównie przez CYP3A4 i jest substratem glikoproteiny P, co predysponuje do licznych interakcji farmakokinetycznych i farmakodynamicznych. Silne inhibitory CYP3A4 i glikoproteiny P, takie jak ketokonazol (400 mg/dobę) i rytonawir (600 mg 2x/dobę), powodują 2,5-2,6-krotne zwiększenie AUC oraz 1,6-1,7-krotne zwiększenie Cmax rywaroksabanu, co znacząco zwiększa ryzyko krwawień i jest przeciwwskazaniem do jednoczesnego stosowania. Umiarkowane inhibitory, np. klarytromycyna (500 mg 2x/dobę), erytromycyna (500 mg 3x/dobę) i flukonazol (400 mg/dobę), powodują wzrost AUC i Cmax w zakresie 1,3-1,8-krotnym, szczególnie nasilony u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek, co wymaga ostrożności u osób z wysokim ryzykiem krwawień. Rywaroksaban wykazuje addytywne działanie przeciwzakrzepowe z enoksaparyną (40 mg) i zwiększa ryzyko krwawień przy jednoczesnym stosowaniu NLPZ, inhibitorów agregacji płytek (np. klopidogrelu) oraz SSRI/SNRI.
Zmiana terapii między warfaryną (INR 2,0-3,0) a rywaroksabanem (20 mg) wymaga szczególnej ostrożności ze względu na synergistyczne wydłużenie PT/INR, z możliwymi wartościami INR do 12, co wymaga monitorowania za pomocą aktywności czynnika anty-Xa, PiCT lub HepTest. Silne induktory CYP3A4, takie jak ryfampicyna, zmniejszają AUC rywaroksabanu o około 50%, co może obniżać skuteczność terapii i wymaga unikania lub ścisłej obserwacji pacjenta. Nie stwierdzono istotnych interakcji z midazolamem, digoksyną, atorwastatyną i omeprazolem. Alkohol, zwłaszcza w przewlekłym nadużywaniu, może potencjalnie zwiększać ryzyko krwawień poprzez wpływ na funkcję płytek i metabolizm wątrobowy rywaroksabanu, dlatego zaleca się ostrożność i edukację pacjentów w tym zakresie.
Czytaj więcej w pełnym wpisie: Interakcje leku – Axaltra 2,5 mg
badanie układu krzepnięcia, cytochrom CYP3A4, czas krzepnięcia, czas protrombinowy, czynnik anty-Xa, czynnik Xa, działanie farmakodynamiczne, farmakokinetyka rywaroksabanu, glikoproteina p, induktor CYP3A4, inhibitor agregacji płytek, inhibitor CYP3A4 i glikoproteiny P, inhibitor czynnika Xa, inhibitor HIV-proteazy, inhibitor pompy protonowej, inhibitor wychwytu zwrotnego serotoniny i noradrenaliny, interakcja farmakodynamiczna, interakcja farmakokinetyczna, interakcje lekowe, izoforma CYP, lek przeciwgrzybiczny azolowy, lek przeciwzakrzepowy, niesteroidowy lek przeciwzapalny, pole pod krzywą AUC, ryfampicyna, rywaroksaban, ryzyko krwawienia, selektywny inhibitor wychwytu zwrotnego serotoniny, stężenie maksymalne Cmax, stężenie rywaroksabanu, umiarkowany inhibitor CYP3A4, warfaryna, zaburzenie czynności nerek -
Profil bezpieczeństwa leku
Axaltra (rywaroksaban) jest przeciwwskazany u kobiet karmiących ze względu na przenikanie leku do mleka oraz brak danych dotyczących bezpieczeństwa i skuteczności. U pacjentów prowadzących pojazdy lub obsługujących maszyny zaleca się ostrożność z powodu możliwych działań niepożądanych, takich jak omdlenia i zawroty głowy. W dokumentacji brak jest informacji dotyczących interakcji z alkoholem, co wymaga indywidualnej oceny ryzyka.
U seniorów nie jest konieczna zmiana dawkowania, jednak ze względu na zwiększone ryzyko krwawień zaleca się regularną ocenę korzyści i ryzyka terapii. W przypadku pacjentów z zaburzeniami czynności nerek stosowanie rywaroksabanu wymaga ostrożności, szczególnie przy klirensie kreatyniny poniżej 15 mL/min, gdzie lek jest przeciwwskazany. U pacjentów z łagodnymi i umiarkowanymi zaburzeniami nerek nie ma konieczności modyfikacji dawki, ale wskazane jest monitorowanie ryzyka krwawienia. Stosowanie u pacjentów z chorobą wątroby z koagulopatią, w tym marskością wątroby stopnia B i C, jest zakazane ze względu na wysokie ryzyko krwawienia.
Czytaj więcej w pełnym wpisie: Profil bezpieczeństwa leku – Axaltra 2,5 mg
-
Przeciwwskazania
Rywaroksaban w dawce 2,5 mg (Axaltra) jest przeciwzakrzepowym inhibitorem czynnika Xa, którego stosowanie jest przeciwwskazane u pacjentów z nadwrażliwością na substancję czynną lub składniki pomocnicze, w tym 29 mg laktozy na tabletkę. Bezwzględnym przeciwwskazaniem jest obecność aktywnego krwawienia o znaczeniu klinicznym oraz stany zwiększonego ryzyka krwawień, takie jak czynne lub niedawno przebyte owrzodzenia przewodu pokarmowego, nowotwory złośliwe z wysokim ryzykiem krwawienia, niedawne urazy mózgu lub kręgosłupa, zabiegi chirurgiczne w obrębie OUN, narządu wzroku, a także ostatni krwotok wewnątrzczaszkowy. Dodatkowo, rywaroksaban jest przeciwwskazany u pacjentów z żylakami przełyku, żylno-tętniczymi wadami rozwojowymi, tętniakami naczyniowymi oraz poważnymi nieprawidłowościami naczyń wewnątrzrdzeniowych lub śródmózgowych.
Nie zaleca się łączenia rywaroksabanu z innymi lekami przeciwzakrzepowymi (heparyna niefrakcjonowana, heparyny drobnocząsteczkowe, fondaparynuks, doustne antykoagulanty) poza wyjątkami dotyczącymi przejściowego leczenia lub utrzymania drożności cewników. Przeciwwskazane jest także stosowanie u pacjentów z ostrym zespołem wieńcowym leczonych terapią przeciwpłytkową, którzy mają historię udaru lub TIA, a także u chorych z CAD/PAD po udarze krwotocznym, zatokowym lub udarze w ciągu ostatniego miesiąca. Rywaroksaban jest bezwzględnie przeciwwskazany u pacjentów z marskością wątroby w stadium B i C wg Child-Pugh oraz u kobiet w ciąży i karmiących piersią. Przed rozpoczęciem terapii konieczne jest szczegółowe badanie wykluczające wymienione przeciwwskazania, w tym ocenę funkcji wątroby, historię krwawień, stosowane leki oraz ryzyko ciąży.
Czytaj więcej w pełnym wpisie: Przeciwwskazania – Axaltra 2,5 mg
aktywne krwawienie, apiksaban, choroba tętnic obwodowych, choroba wątroby, choroba wieńcowa, choroba wrzodowa, czynne krwawienie, dabigatranu eteksylan, dalteparyna, doustny lek przeciwzakrzepowy, drożność cewnika, enoksaparyna, fondaparynuks, heparyna drobnocząsteczkowa, heparyna niefrakcjonowana, incydent naczyniowo-mózgowy, karmienie piersią, klasyfikacja Child-Pugh, koagulopatia, krwawienie wewnątrzczaszkowe, krwotok wewnątrzczaszkowy, kwas acetylosalicylowy, laktoza, lek przeciwzakrzepowy, marskość wątroby, naczynie śródmózgowe, naczynie wewnątrzrdzeniowe, nadwrażliwość na substancję czynną, nietolerancja laktozy, nowotwór złośliwy, ostry zespół wieńcowy, owrzodzenie przewodu pokarmowego, pochodna heparyny, przemijający napad niedokrwienny, przenikanie leku przez łożysko, rywaroksaban, ryzyko krwawienia, terapia przeciwpłytkowa, tętniak naczyniowy, udar krwotoczny, udar mózgu, udar zatokowy, uraz kręgosłupa, uraz mózgu, warfaryna, zabieg chirurgiczny, zaburzenie funkcji wątroby, zaburzenie krzepnięcia, żylaki przełyku, żylno-tętnicza wada rozwojowa -
Przedawkowanie
Przedawkowanie rywaroksabanu, nawet do dawek rzędu 1960 mg, stanowi poważne zagrożenie kliniczne głównie z powodu ryzyka powikłań krwotocznych o różnym nasileniu i lokalizacji. Farmakokinetycznie, po przekroczeniu dawki 50 mg obserwuje się efekt pułapowy, co oznacza brak dalszego wzrostu ekspozycji leku w osoczu, a okres półtrwania wynosi około 5-13 godzin. W przypadku przedawkowania konieczne jest ścisłe monitorowanie pacjenta, uwzględniające objawy krwawień oraz potencjalne działania niepożądane. Wczesne interwencje obejmują podanie węgla aktywnego w celu ograniczenia wchłaniania oraz zastosowanie andeksanetu alfa – specyficznego antidotum wiążącego inhibitor czynnika Xa i odwracającego działanie rywaroksabanu.
Postępowanie terapeutyczne w przypadku powikłań krwotocznych obejmuje opóźnienie lub przerwanie podawania rywaroksabanu, leczenie objawowe (ucisk mechaniczny, hemostaza chirurgiczna, wsparcie hemodynamiczne) oraz przetoczenie odpowiednich preparatów krwiopochodnych (koncentrat krwinek czerwonych, świeżo mrożone osocze, płytki krwi). W sytuacjach opornych na standardowe metody można rozważyć podanie andeksanetu alfa lub leków prokoagulacyjnych, takich jak PCC, aPCC czy rekombinowany czynnik VIIa, choć doświadczenie kliniczne w tym zakresie jest ograniczone. Dializa nie jest skuteczna ze względu na wysoki stopień wiązania rywaroksabanu z białkami osocza (92-95%). W przypadku ciężkich krwawień zaleca się konsultację ze specjalistą ds. zaburzeń krzepnięcia. Preparaty takie jak siarczan protaminy, witamina K, kwas traneksamowy, kwas aminokapronowy, aprotynina czy desmopresyna nie są rekomendowane ze względu na brak skuteczności lub danych klinicznych.
Czytaj więcej w pełnym wpisie: Przedawkowanie – Axaltra 2,5 mg
andeksanet alfa, aprotynina, desmopresyna, efekt pułapowy, fasciotomia, inhibitor czynnika Xa, koagulopatia, koncentrat aktywowanych czynników zespołu protrombiny, koncentrat czynników zespołu protrombiny, koncentrat krwinek czerwonych, krwawienie wewnątrzczaszkowe, krwiak śródopłucnowy, krwiak zaotrzewnowy, krwiomocz, krwioplucie, kwas aminokapronowy, kwas traneksamowy, małopłytkowość, niewydolność oddechowa, okres półtrwania rywaroksabanu, powikłanie krwotoczne, przedawkowanie rywaroksabanu, rekombinowany czynnik VIIa, siarczan protaminy, świeżo mrożone osocze, węgiel aktywny, wstrząs hipowolemiczny, wylew podspojówkowy, zaburzenie krzepnięcia krwi, zespół przedziałów powięziowych -
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
Przedkliniczne badania rywaroksabanu (substancji czynnej leku Axaltra w dawce 2,5 mg) wykazały brak istotnych zagrożeń toksycznych przy stosowaniu terapeutycznym. Ocena toksyczności po podaniu wielokrotnym wskazała na efekty wynikające z farmakodynamicznego mechanizmu działania, tj. hamowania czynnika Xa, a nie na toksyczność niezwiązaną z mechanizmem leku. U szczurów zaobserwowano wzrost stężeń immunoglobulin IgG i IgA w osoczu, co może mieć znaczenie kliniczne u pacjentów z zaburzeniami immunologicznymi. Badania nie wykazały negatywnego wpływu na płodność samców i samic, jednak toksyczność reprodukcyjna była związana z powikłaniami krwotocznymi wynikającymi z działania przeciwzakrzepowego.
Przy ekspozycji odpowiadającej stężeniom klinicznym u ludzi odnotowano toksyczne efekty rozwojowe, takie jak poronienia, zaburzenia kostnienia, zmiany wątrobowe, zwiększona częstość wad rozwojowych oraz zmiany w łożysku. W okresie przed- i pourodzeniowym obserwowano obniżoną żywotność potomstwa przy dawkach toksycznych dla samic. Wyniki te podkreślają potencjalne ryzyko stosowania rywaroksabanu u kobiet w ciąży i w okresie karmienia piersią, co wymaga ostrożnej oceny stosunku korzyści do ryzyka. Całościowo dane przedkliniczne wskazują, że działania niepożądane są ściśle powiązane z mechanizmem hamowania krzepnięcia, co jest kluczowe przy podejmowaniu decyzji terapeutycznych u pacjentów z grup ryzyka.
Czytaj więcej w pełnym wpisie: Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Axaltra 2,5 mg
badanie przedkliniczne, choroba autoimmunologiczna, działanie rakotwórcze, efekt immunologiczny, fototoksyczność, genotoksyczność, hamowanie krzepnięcia krwi, immunoglobulina IgA, immunoglobulina IgG, inhibitor czynnika Xa, kaskada krzepnięcia, opóźnione kostnienie, powikłanie krwotoczne, rywaroksaban, toksyczność po podaniu wielokrotnym, toksyczność reprodukcyjna, toksyczność rozwojowa, wada rozwojowa, zaburzenie immunologiczne, zmiana w łożysku -
Skład i postać leku
Axaltra 2,5 mg to tabletki powlekane zawierające 2,5 mg rywaroksabanu jako substancji czynnej. Tabletki mają jasnożółty kolor, są obustronnie wypukłe, o średnicy około 8,6 mm ± 0,2 mm, z wytłoczonym napisem „2.5” na jednej stronie. Każda tabletka zawiera 29 mg laktozy, co jest istotne u pacjentów z nietolerancją tego cukru. Substancje pomocnicze obejmują m.in. sodu laurylosiarczan, poloksamer 188, celulozę mikrokrystaliczną typ 102 i 105, kroskarmelozę sodową, magnezu stearynian oraz krzemionkę koloidalną bezwodną. Otoczka zawiera hypromelozę typ 2910, tytanu dwutlenek (E 171), makrogol 400 oraz żelaza tlenek żółty (E 172). Okres ważności leku wynosi 4 lata, a opakowania dostępne są w różnych wielkościach od 10 do 196 tabletek.
Tabletki Axaltra 2,5 mg mogą być rozgniecione i podane w formie zawiesiny w 50 mL wody przez zgłębnik nosowo-żołądkowy lub żołądkowy, po potwierdzeniu lokalizacji końcówki w żołądku. Należy unikać podawania dystalnie od żołądka, gdyż może to obniżyć wchłanianie rywaroksabanu i zmniejszyć ekspozycję na substancję czynną. Po podaniu nie jest wymagane bezpośrednie żywienie dojelitowe. Produkt jest pakowany w blistry z folii Aluminium/PVC/PE/PVDC i nie stwierdzono niezgodności farmaceutycznych. Niewykorzystane resztki leku należy utylizować zgodnie z lokalnymi przepisami.
Czytaj więcej w pełnym wpisie: Skład i postać leku – Axaltra 2,5 mg
celuloza mikrokrystaliczna, dysfagia, hypromeloza, kroskarmeloza sodowa, krzemionka koloidalna, laktoza, magnezu stearynian, nietolerancja laktozy, niezgodność farmaceutyczna, poloksamer, rywaroksaban, sodu laurylosiarczan, tytanu dwutlenek, wchłanianie rywaroksabanu, zawiesina leku, żelaza tlenek, zgłębnik nosowo-żołądkowy, zgłębnik żołądkowy, żywienie dojelitowe -
Specjalne ostrzeżenia
Axaltra (rywaroksaban 2,5 mg, podawany dwukrotnie na dobę) jest wskazany w leczeniu pacjentów z ostrym zespołem wieńcowym (OZW) oraz chorobą wieńcową i tętnic obwodowych (CAD/PAD) w skojarzeniu z kwasem acetylosalicylowym (ASA) i/lub klopidogrelem/tyklopidyną. Podwójna terapia przeciwpłytkowa z klopidogrelem powinna być stosowana krótkotrwale, a jednoczesne stosowanie prasugrelu lub tikagreloru jest niewskazane. Rywaroksaban wiąże się ze zwiększonym ryzykiem krwawień z błon śluzowych, niedokrwistości oraz wymaga ścisłego monitorowania klinicznego i laboratoryjnego (hemoglobina, hematokryt). W wyjątkowych sytuacjach pomocne może być oznaczenie stężenia rywaroksabanu testem anty-Xa. Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek (klirens kreatyniny < 30 mL/min), u których stężenie leku może wzrosnąć średnio 1,6-krotnie, oraz u osób stosujących jednocześnie silne inhibitory CYP3A4 i glikoproteiny P (np. azole, rytonawir), co może zwiększyć stężenie rywaroksabanu do 2,6-krotności i ryzyko krwawienia.
Produkt jest przeciwwskazany u pacjentów z ciężkimi zaburzeniami krzepnięcia, niekontrolowanym nadciśnieniem tętniczym, aktywnymi chorobami przewodu pokarmowego predysponującymi do krwawień, retinopatią naczyniową, rozstrzeniami oskrzeli z krwawieniem oraz u osób po niedawnej wymianie zastawki aortalnej (TAVR). Nie zaleca się stosowania u pacjentów z zespołem antyfosfolipidowym, szczególnie z potrójnie pozytywnymi markerami. U pacjentów w podeszłym wieku (≥ 75 lat), z niską masą ciała (< 60 kg) oraz z ciężką niewydolnością serca korzyści leczenia należy regularnie oceniać. Ryzyko krwawienia wzrasta także podczas stosowania NLPZ, SSRI, SNRI oraz u pacjentów z chorobą nowotworową, zwłaszcza z lokalizacją w przewodzie pokarmowym lub układzie moczowo-płciowym. Przed planowanymi zabiegami inwazyjnymi Axaltrę należy przerwać co najmniej 12 godzin wcześniej, a po zabiegu wznowić po ustabilizowaniu hemostazy. Podczas znieczulenia przewodowego istnieje ryzyko krwiaka zewnątrzoponowego, dlatego konieczne jest monitorowanie objawów neurologicznych. W przypadku poważnych reakcji skórnych (np. zespół Stevensa-Johnsona) leczenie należy natychmiast przerwać.
Czytaj więcej w pełnym wpisie: Specjalne ostrzeżenia – Axaltra
antagonista witaminy K, antykoagulant toczniowy, brak laktazy, choroba nowotworowa, choroba refluksowa przełyku, choroba tętnic obwodowych, choroba zapalna jelit, hematokryt, inhibitor agregacji płytek, inhibitor CYP3A4, inhibitor glikoproteiny p, inhibitor HIV-proteazy, inhibitor zwrotnego wychwytu serotoniny, inhibitor zwrotnego wychwytu serotoniny i noradrenaliny, klirens kreatyniny, krwawienie z błon śluzowych, krwiak podpajęczynówkowy, krwiak zewnątrzoponowy, kwas acetylosalicylowy, lek przeciwgrzybiczny, nadciśnienie tętnicze, niedokrwistość, niesteroidowy lek przeciwzapalny, nietolerancja galaktozy, niewydolność serca, ostry zespół wieńcowy, pochodne azolowe, proteza zastawki serca, przeciwciało antykardiolipinowe, przemijający napad niedokrwienny, przezcewnikowa wymiana zastawki aorty, retinopatia naczyniowa, rewaskularyzacja kończyny dolnej, rozstrzenie oskrzeli, rywaroksaban, ryzyko krwawienia, terapia przeciwpłytkowa, test anty-Xa, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka, udar krwotoczny, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie krzepnięcia krwi, zapalenie błony śluzowej żołądka, zapalenie przełyku, zespół antyfosfolipidowy, zespół DRESS, zespół Stevensa-Johnsona, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy -
Właściwości farmakodynamiczne
Rywaroksaban jest bezpośrednim, wysoce selektywnym inhibitorem czynnika Xa, stosowanym doustnie w profilaktyce i leczeniu stanów zakrzepowych. Mechanizm jego działania polega na hamowaniu aktywności czynnika Xa, co prowadzi do zahamowania generacji trombiny i powstawania zakrzepów, bez bezpośredniego wpływu na trombinę ani funkcje płytek krwi. Farmakodynamicznie rywaroksaban wykazuje efekt dawkozależny, co potwierdzają badania kliniczne, w których czas protrombinowy (PT) mierzony odczynnikiem Neoplastin koreluje ściśle ze stężeniem leku w osoczu (r=0,98). Wartości PT należy podawać w sekundach, gdyż wskaźnik INR nie jest odpowiedni dla rywaroksabanu. Ponadto, lek wydłuża czas częściowej tromboplastyny po aktywacji (APTT) oraz HepTest, jednak te parametry nie są rekomendowane do rutynowego monitorowania działania farmakodynamicznego w praktyce klinicznej.
W przeciwieństwie do warfaryny, rywaroksaban nie wymaga rutynowego monitorowania parametrów krzepnięcia, co ułatwia stosowanie leku w codziennej praktyce. W sytuacjach klinicznych, gdy konieczne jest określenie stężenia rywaroksabanu, zaleca się użycie skalibrowanego ilościowego testu anty-Xa. Badania nad odwracaniem działania rywaroksabanu wykazały, że podanie koncentratów czynników zespołu protrombiny (PCC) może skrócić czas protrombinowy: trójczynnikowy PCC (czynniki II, IX, X) skraca PT o około 1,0 s, a czteroczynnikowy PCC (czynniki II, VII, IX, X) o około 3,5 s. Mimo to, trójczynnikowy PCC wykazuje szybsze i silniejsze działanie w zakresie odwracania zahamowania endogennej produkcji trombiny. Preparat Axaltra dostępny jest w postaci tabletek powlekanych zawierających 2,5 mg rywaroksabanu oraz 29 mg laktozy, o jasnożółtym kolorze i średnicy około 8,6 mm.
Czytaj więcej w pełnym wpisie: Właściwości farmakodynamiczne – Axaltra 2,5 mg
czas częściowej tromboplastyny po aktywacji, czas protrombinowy, czteroczynnikowy PCC, HepTest, inhibitor czynnika Xa, INR, kaskada krzepnięcia krwi, koncentrat czynników zespołu protrombiny, lek przeciwzakrzepowy, płytki krwi, rywaroksaban, stan zakrzepowy, stężenie substancji czynnej w osoczu, tabletka powlekana, test anty-Xa, trójczynnikowy PCC, wytwarzanie trombiny -
Właściwości farmakokinetyczne
Rywaroksaban, substancja czynna leku Axaltra (tabletki powlekane 2,5 mg), charakteryzuje się szybkim i niemal całkowitym wchłanianiem po podaniu doustnym, z maksymalnym stężeniem w osoczu (Cmax) osiąganym w 2-4 godziny. Biodostępność wynosi 80-100% dla dawki 2,5 mg, niezależnie od przyjmowania z posiłkiem lub na czczo, a farmakokinetyka jest prawie liniowa do dawki 15 mg/dobę. Rywaroksaban wiąże się z białkami osocza w 92-95%, ma umiarkowaną objętość dystrybucji (~50 l) i jest metabolizowany głównie przez CYP3A4, CYP2J2 oraz niezależne od CYP szlaki, z eliminacją przez nerki i kał. Okres półtrwania wynosi 5-9 godzin u młodych osób i 11-13 godzin u osób starszych. U pacjentów z łagodnym zaburzeniem czynności wątroby (Child-Pugh A) zmiany farmakokinetyki są niewielkie (1,2-krotne zwiększenie AUC), natomiast umiarkowane zaburzenie (Child-Pugh B) powoduje istotne zwiększenie ekspozycji (2,3-krotne AUC) i wrażliwości na lek, co stanowi przeciwwskazanie do stosowania u pacjentów z koagulopatią i ryzykiem krwawienia.
Farmakokinetyka rywaroksabanu jest umiarkowanie zmienna (CV 30-40%), a wpływ masy ciała (<50 kg lub >120 kg) oraz rasy na stężenia w osoczu jest minimalny (<25%). U pacjentów z zaburzeniami czynności nerek obserwuje się wzrost ekspozycji na lek: łagodne (klirens kreatyniny 50-80 ml/min) powoduje 1,4-krotne zwiększenie AUC, umiarkowane (30-49 ml/min) 1,5-krotne, a ciężkie (15-29 ml/min) 1,6-krotne, z odpowiednim nasileniem zahamowania czynnika Xa i wydłużenia PT. Rywaroksaban nie jest dializowany ze względu na wysokie wiązanie z białkami osocza, dlatego nie zaleca się stosowania u pacjentów z klirensem kreatyniny <15 ml/min, a u pacjentów z klirensem 15-29 ml/min należy zachować ostrożność. W badaniach PK/PD wykazano zależność stężenia rywaroksabanu od hamowania czynnika Xa i wydłużenia PT, co potwierdza skuteczność i bezpieczeństwo stosowania dawki 2,5 mg dwa razy na dobę u pacjentów z ostrym zespołem wieńcowym. Brak danych dotyczących bezpieczeństwa i skuteczności u dzieci i młodzieży do 18 lat.
Czytaj więcej w pełnym wpisie: Właściwości farmakokinetyczne – Axaltra 2,5 mg
aktywne wydzielanie nerkowe, albumina, Axaltra, białko oporności raka piersi, biodostępność, biotransformacja, choroba wieńcowa/choroba tętnic obwodowych, CYP2J2, CYP3A4, czas częściowej tromboplastyny po aktywacji, czas protrombinowy, czynnik Xa, farmakokinetyka, HepTest, klirens kreatyniny, klirens ogólnoustrojowy, koagulopatia, maksymalne stężenie w osoczu, marskość wątroby, model Emax, model odcięcia liniowego, Neoplastin, objętość dystrybucji, okres półtrwania, ostry zespół wieńcowy, P-glikoproteina, pole pod krzywą, rywaroksaban, stężenie maksymalne