Przeciwwskazania stosowania leku Axaltra. Kiedy i w jakich warunkach odradzić pacjentowi stosowanie tego leku?

Rywaroksaban w postaci tabletek powlekanych o dawce 2,5 mg (Axaltra) jest lekiem przeciwzakrzepowym, którego stosowanie wiąże się z szeregiem ściśle określonych przeciwwskazań. Znajomość tych przeciwwskazań jest kluczowa dla bezpieczeństwa pacjenta i pozwala uniknąć potencjalnie zagrażających życiu powikłań. Poniżej przedstawiono szczegółowe omówienie stanów klinicznych i okoliczności, w których należy bezwzględnie odstąpić od stosowania tego leku.¹

Nadwrażliwość na składniki preparatu

Stosowanie rywaroksabanu jest przeciwwskazane u pacjentów z nadwrażliwością na substancję czynną (rywaroksaban) lub którąkolwiek substancję pomocniczą zawartą w preparacie. Należy zwrócić szczególną uwagę na zawartość laktozy (29 mg w jednej tabletce), co może mieć znaczenie u pacjentów z nietolerancją tego cukru.²

Aktywne krwawienia o znaczeniu klinicznym

Lek Axaltra nie powinien być stosowany u pacjentów z czynnym krwawieniem o znaczeniu klinicznym, niezależnie od lokalizacji tego krwawienia. Ryzyko nasilenia krwawienia lub utraty możliwości jego kontroli stanowi bezwzględne przeciwwskazanie do włączenia leczenia rywaroksabanem.³

Stany i nieprawidłowości związane z wysokim ryzykiem krwawień

Przeciwwskazaniem do stosowania rywaroksabanu są nieprawidłowości i stany stanowiące znaczące ryzyko wystąpienia poważnych krwawień. Do tej grupy należą:⁴

• Czynne lub ostatnio przebyte owrzodzenia w obrębie przewodu pokarmowego
• Nowotwór złośliwy z wysokim ryzykiem krwawienia
• Przebyty ostatnio uraz mózgu lub kręgosłupa
• Przebyty ostatnio zabieg chirurgiczny w obrębie:
  • mózgu
  • kręgosłupa
  • narządu wzroku
• Ostatnio przebyty krwotok wewnątrzczaszkowy
• Stwierdzona lub podejrzewana obecność żylaków przełyku
• Żylno-tętnicze wady rozwojowe
• Tętniak naczyniowy
• Poważne nieprawidłowości w obrębie naczyń wewnątrzrdzeniowych lub śródmózgowych

Jednoczesne stosowanie innych leków przeciwzakrzepowych

Rywaroksaban nie powinien być stosowany jednocześnie z innymi lekami przeciwzakrzepowymi, takimi jak:⁵

• Heparyna niefrakcjonowana (UFH)
• Heparyny drobnocząsteczkowe (np. enoksaparyna, dalteparyna)
• Pochodne heparyny (np. fondaparynuks)
• Doustne leki przeciwzakrzepowe (np. warfaryna, dabigatranu eteksylan, apiksaban)

Od tej zasady istnieją dwa wyjątki:⁶

• Szczególny przypadek zmiany leczenia przeciwzakrzepowego (okres przejściowy między terapiami)
• Sytuacja, gdy heparyna niefrakcjonowana podawana jest w dawkach koniecznych do utrzymania drożności cewnika żył głównych lub tętnic

Przeciwwskazania w specyficznych grupach pacjentów

Pacjenci z ostrym zespołem wieńcowym (OZW)

Przeciwwskazane jest jednoczesne leczenie ostrego zespołu wieńcowego terapią przeciwpłytkową u pacjentów z wcześniejszym udarem lub przemijającym napadem niedokrwiennym (TIA). W tej grupie pacjentów stosowanie rywaroksabanu może prowadzić do zwiększonego ryzyka krwawień wewnątrzczaszkowych.⁷

Pacjenci z chorobą wieńcową/chorobą tętnic obwodowych

U pacjentów z chorobą wieńcową (CAD) lub chorobą tętnic obwodowych (PAD) stosowanie rywaroksabanu w połączeniu z kwasem acetylosalicylowym (ASA) jest przeciwwskazane w następujących przypadkach:⁸

• Po przebytym udarze krwotocznym
• Po przebytym udarze zatokowym
• Po jakimkolwiek udarze mózgu, który wystąpił w ciągu ostatniego miesiąca

Pacjenci z chorobą wątroby

Stosowanie rywaroksabanu jest przeciwwskazane u pacjentów z chorobą wątroby, która wiąże się z koagulopatią i klinicznie istotnym ryzykiem krwawienia. Dotyczy to zwłaszcza pacjentów z marskością wątroby w stadium B i C według klasyfikacji Child-Pugh. U tych pacjentów zaburzenia funkcji wątroby mogą prowadzić do istotnych zaburzeń krzepnięcia, co w połączeniu z działaniem przeciwzakrzepowym rywaroksabanu znacząco zwiększa ryzyko poważnych krwawień.⁹

Ciąża i karmienie piersią

Stosowanie rywaroksabanu jest bezwzględnie przeciwwskazane w okresie ciąży oraz podczas karmienia piersią. Ze względu na potencjalne ryzyko krwawienia u matki oraz możliwość przenikania leku przez łożysko i do mleka matki, stosowanie rywaroksabanu w tych okresach mogłoby stanowić zagrożenie zarówno dla matki, jak i dla dziecka.¹⁰

Podsumowanie kluczowych przeciwwskazań

Zastosowanie praktyczne wiedzy o przeciwwskazaniach

Przed przepisaniem rywaroksabanu należy przeprowadzić dokładny wywiad z pacjentem oraz wykonać odpowiednie badania w celu wykluczenia wymienionych przeciwwskazań. Szczególną uwagę należy zwrócić na:

• Wywiad w kierunku krwawień i zaburzeń krzepnięcia
• Współistniejące choroby układu pokarmowego, zwłaszcza chorobę wrzodową
• Przebyte urazy i zabiegi operacyjne, szczególnie w obrębie OUN
• Funkcję wątroby (badania laboratoryjne)
• Stosowane leki przeciwzakrzepowe i przeciwpłytkowe
• Przebyte incydenty naczyniowo-mózgowe (TIA, udary)
• Możliwość ciąży u kobiet w wieku rozrodczym

Dokładna analiza tych czynników pozwoli na właściwą kwalifikację pacjenta do leczenia rywaroksabanem i uniknięcie potencjalnie poważnych powikłań związanych z jego stosowaniem u pacjentów z przeciwwskazaniami.¹¹