podanie podskórne
Podanie podskórne (łac. iniectio subcutanea, ang. subcutaneous injection, skrót SC lub s.c.) to metoda aplikacji leku polegająca na wprowadzeniu go do tkanki podskórnej, czyli warstwy położonej poniżej skóry właściwej a powyżej mięśni.
Ta droga podania charakteryzuje się stosunkowo wolnym wchłanianiem substancji leczniczej, co zapewnia przedłużone działanie leku. Jest odpowiednia dla preparatów, które mogłyby zostać zdegradowane w przewodzie pokarmowym lub przejść efekt pierwszego przejścia przez wątrobę. Najczęściej używane miejsca podań podskórnych to przednia powierzchnia uda, przednia część brzucha, zewnętrzna strona ramienia oraz górna część pleców.
Technika podania podskórnego polega na uchwyceniu fałdu skóry między palcami i wprowadzeniu igły pod kątem 45-90 stopni. Typowo używa się igieł o długości 6-13 mm i rozmiarze 25-30G. Metodą tą podaje się m.in. insulinę, heparyny drobnocząsteczkowe, niektóre szczepionki, analgetyki oraz preparaty biologiczne. Objętość podawanego leku zwykle nie przekracza 1-2 ml, choć przy zastosowaniu specjalnych technik (np. hiluronidazy) można podać większe objętości.
Do najczęstszych powikłań podania podskórnego należą miejscowe reakcje zapalne, krwiaki, ból, a w rzadkich przypadkach reakcje alergiczne. Przeciwwskazania do tej drogi podania obejmują m.in. zaburzenia krzepnięcia, obrzęki oraz zmiany zapalne w miejscu wstrzyknięcia.
Powiązane wpisy
- Leksykon substancji czynnych
Wirus świnki – Dawkowanie i sposób podawania
Wirus świnki, stosowany w szczepionkach skojarzonych Priorix i Priorix-Tetra, pochodzi ze szczepu Jeryl Lynn (RIT 4385) i jest produkowany w hodowli komórek zarodka kurzego. Dawkowanie wirusa wyrażone jest w CCID50, gdzie minimalna zawartość wynosi 10 CCID50 na dawkę 0,5 ml w obu preparatach. Szczepionki te są przeznaczone do profilaktyki świnki, jednak nie zaleca się ich stosowania u niemowląt poniżej 9. miesiąca życia ze względu na brak danych dotyczących bezpieczeństwa i skuteczności. W sytuacjach epidemiologicznych możliwe jest podanie pierwszej dawki po ukończeniu 9. miesiąca życia, z drugą dawką podaną w ciągu 3 miesięcy. U dzieci w wieku 11-12 miesięcy oraz u dorosłych schemat dawkowania obejmuje dwie dawki po 0,5 ml, podawane podskórnie lub domięśniowo, z odstępem między dawkami wynoszącym od 6 tygodni do 3 miesięcy, nie krótszym niż 4 tygodnie.
CCID50, charakterystyka produktu leczniczego, hodowla komórek zarodka kurzego, mięsień naramienny, podanie domięśniowe, podanie podskórne, przednio-boczna część uda, reakcja poszczepienna, rekonstytucja proszku, szczep Jeryl Lynn, szczep RIT 4385, szczepionka MMR, szczepionka monowalentna, szczepionka Priorix, szczepionka Priorix-Tetra, szczepionka skojarzona, trombocytopenia, wirus świnki, zaburzenie krzepnięcia, żywy atenuowany wirus - Leksykon substancji czynnych
Inhibitor C1-esterazy – Przedawkowanie
Inhibitor C1-esterazy, pozyskiwany z ludzkiego osocza, jest stosowany w terapii dziedzicznego obrzęku naczynioruchowego i dostępny w preparatach Berinert o różnych dawkach: 500, 1500, 2000 oraz 3000 j.m. Charakterystyki produktów nie wskazują na zgłoszone przypadki przedawkowania tych preparatów. W badaniach klinicznych wykazano, że podskórne podawanie dawek do 117 j.m./kg masy ciała dwa razy w tygodniu preparatów Berinert 2000 i 3000 było dobrze tolerowane, co sugeruje szeroki margines bezpieczeństwa terapeutycznego. Mimo to, ze względu na pochodzenie białkowe leku, istnieje ryzyko reakcji nadwrażliwości, co wymaga zachowania ostrożności podczas terapii, zwłaszcza u pacjentów z chorobami współistniejącymi lub stosujących inne leki.
badanie kliniczne, bezpieczeństwo terapeutyczne, choroba współistniejąca, dziedziczny obrzęk naczynioruchowy, inhibitor C1-esterazy, jednostki międzynarodowe, leczenie przeciwalergiczne, ludzkie osocze, parametry życiowe, podanie podskórne, reakcja alergiczna, reakcja nadwrażliwości, rekonstytucja leku, układ krążenia, układ oddechowy - Leksykon substancji czynnych
Dializat – Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Solcoseryl, zawierający bezbiałkowy dializat z krwi cieląt (42,5 mg/ml, 85 mg/ampułka 2 ml), wymaga ścisłego przestrzegania zaleceń dotyczących podawania, w tym unikania łączenia w jednym wlewie z innymi lekami oraz stosowania wyłącznie zgodnie z zaleceniami dawkowania. Ze względu na pochodzenie substancji czynnej istnieje ryzyko reakcji alergicznych, dlatego u pacjentów z nieznanym wywiadem alergicznym zaleca się wykonanie próby uczuleniowej poprzez podskórne podanie 0,5 ml produktu i obserwację. Produkt zawiera potas, co wymaga szczególnej ostrożności u pacjentów z hiperkaliemią, niewydolnością nerek, zaburzeniami rytmu serca, zawałem mięśnia sercowego oraz u osób stosujących leki zwiększające stężenie potasu w surowicy.
bezbiałkowy dializat z krwi cieląt, działanie niepożądane, hiperkaliemia, niewydolność nerek, niezgodność farmaceutyczna, pacjent pediatryczny, podanie podskórne, potas, próba uczuleniowa, przewodnictwo w mięśniu sercowym, reakcja alergiczna, roztwór do wstrzykiwań, Solcoseryl, stężenie potasu w surowicy, stężenie potasu we krwi, zaburzenie rytmu serca, zawał mięśnia sercowego, zawartość sodu - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Priorix –
Szczepionka Priorix zawiera żywe atenuowane wirusy odry (szczep Schwarz ≥10 CCID50), świnki (szczep RIT 4385 ≥10 CCID50) oraz różyczki (szczep Wistar RA 27/3 ≥10 CCID50) i jest dostępna w formie proszku do rekonstytucji z rozpuszczalnikiem, tworząc roztwór do wstrzykiwań. Dawkowanie zależy od wieku pacjenta: u osób ≥12 miesięcy zalecana jest jedna dawka 0,5 ml, z drugą dawką podawaną zgodnie z oficjalnymi wytycznymi; u niemowląt 9-12 miesięcy podaje się jedną dawkę 0,5 ml w szczególnych sytuacjach epidemiologicznych, z drugą dawką w drugim roku życia, najlepiej w ciągu 3 miesięcy, zachowując odstęp minimum 4 tygodni. Nie zaleca się stosowania u niemowląt <9 miesięcy ze względu na brak danych dotyczących bezpieczeństwa i skuteczności.
mięsień naramienny, odpowiedź immunologiczna, podanie domięśniowe, podanie podskórne, proszek i rozpuszczalnik, przednio-boczna część uda, szczep RIT 4385, szczep Schwarz, szczep Wistar RA 27/3, szczepionka przeciw odrze, szczepionka przeciw różyczce, szczepionka przeciw śwince, szczepionka skojarzona, trombocytopenia, wirus odry, wirus różyczki, wirus świnki, wybuch epidemii, zaburzenia krzepnięcia - Leksykon substancji czynnych
Teikoplanina – Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
Przedkliniczne badania teikoplaniny wykazały zależny od dawki, przemijający wpływ na funkcję nerek u szczurów i psów po wielokrotnym podaniu pozajelitowym, co wskazuje na potencjalne ryzyko nefrotoksyczności w terapii klinicznej. Badania ototoksyczności na świnkach morskich ujawniły lekkie zaburzenia czynności ślimaka i przedsionka bez uszkodzeń morfologicznych, sugerując niższy potencjał ototoksyczny teikoplaniny w porównaniu do wankomycyny. W zakresie toksyczności rozwojowej, podskórne dawki do 40 mg/kg mc./dobę nie wpływały negatywnie na płodność szczurów, a dawki do 200 mg/kg mc./dobę u szczurów i do 15 mg/kg mc./dobę u królików nie wywoływały wad rozwojowych. Jednak dawki ≥100 mg/kg mc./dobę wiązały się ze wzrostem poronień, a 200 mg/kg mc./dobę ze zwiększoną śmiertelnością noworodków, co wskazuje na istnienie bezpiecznego progu dawkowania.
antybiotyk glikopeptydowy, dawka terapeutyczna, działanie drażniące, działanie kancerogenne, działanie mutagenne, nefrotoksyczność, okres okołoporodowy, podanie domięśniowe, podanie podskórne, podawanie pozajelitowe, poronienie, potencjał genotoksyczny, potencjał ototoksyczny, profil bezpieczeństwa, reakcja nadwrażliwości, rozwój zarodkowo-płodowy, śmiertelność noworodków, teikoplanina, toksyczność po podaniu wielokrotnym, toksyczność zarodkowo-płodowa, wada rozwojowa, wankomycyna, właściwość antygenowa, wpływ na nerki, wpływ na płodność, wpływ na rozrodczość - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Sandostatin 100 mcg/ml
Oktreotyd, substancja czynna produktu Sandostatin w roztworze do wstrzykiwań (50 i 100 µg/ml), charakteryzuje się szybkim i całkowitym wchłanianiem po podaniu podskórnym, osiągając maksymalne stężenie w osoczu w ciągu 30 minut. Objętość dystrybucji wynosi 0,27 l/kg, a całkowity klirens 160 ml/min, z umiarkowanym (65%) wiązaniem z białkami osocza. Eliminacja po podaniu podskórnym przebiega jednofazowo z okresem półtrwania 100 minut, natomiast po podaniu dożylnym jest dwufazowa z fazą szybką (10 minut) i wolną (90 minut). Około 32% dawki wydalane jest niezmienione z moczem, natomiast główną drogą eliminacji jest przewód pokarmowy, gdzie większość leku usuwana jest z kałem.
biodostępność leku, dystrybucja leku, eliminacja dwufazowa, eliminacja leku, eliminacja nerkowa, farmakokinetyka oktreotydu, klirens leku, marskość wątroby, narażenie organizmu, niewydolność nerek, objętość dystrybucji, okres półtrwania leku, oktreotyd, podanie dożylne, podanie podskórne, przewód pokarmowy, roztwór do wstrzykiwań, stężenie oktreotydu, stłuszczenie wątroby, wchłanianie leku, wiązanie z białkami osocza, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Clobetaxon 0,5 mg/g
Dane przedkliniczne dotyczące klobetazolu propionianu, substancji czynnej preparatu Clobetaxon (0,5 mg/g), wskazują na brak potencjału genotoksycznego w testach in vitro na komórkach bakteryjnych. Nie przeprowadzono jednak długotrwałych badań karcynogenności na modelach zwierzęcych, co ogranicza pełną ocenę ryzyka nowotworowego. W badaniach na szczurach podawanie substancji drogą podskórną w dawkach do 50 µg/kg/dobę nie wpływało na zachowania godowe, natomiast obniżenie płodności zaobserwowano jedynie przy najwyższej dawce 50 µg/kg/dobę.
Badania teratogenności wykazały, że klobetazol propionian wywołuje wady rozwojowe twarzoczaszki, takie jak rozszczep wargi i podniebienia, u myszy (≥100 µg/kg/dobę), szczurów (400 µg/kg/dobę) oraz królików (1-10 µg/kg/dobę). Szczególnie wysoka wrażliwość na działanie teratogenne zaobserwowano u królików przy relatywnie niskich dawkach. Wyniki te podkreślają potencjalne ryzyko stosowania preparatu Clobetaxon u kobiet w ciąży, zwłaszcza w kontekście rozwoju płodu. Brak danych dotyczących długoterminowego działania karcynogennego wymaga ostrożności, jednak brak mutagenności w testach genotoksyczności in vitro jest elementem przemawiającym za ograniczonym ryzykiem genetycznym.
- Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Fragmin 12 500 j.m. a.Xa/0,5 ml
Dalteparyna sodowa, będąca heparyną drobnocząsteczkową o działaniu przeciwzakrzepowym, charakteryzuje się wysoką dostępnością biologiczną po podaniu podskórnym (87 ± 6% aktywności anty-Xa u zdrowych ochotników). Farmakokinetyka wykazuje niepełną proporcjonalność dawki do ekspozycji (AUC wzrasta o około 33% przy zwiększeniu dawki z 2 500 do 10 000 j.m.). Objętość dystrybucji wynosi 40-60 ml/kg, co wskazuje na dystrybucję głównie w przestrzeni wewnątrznaczyniowej. Okres półtrwania po dożylnym podaniu wynosi około 2,1-2,3 godziny, natomiast po podaniu podskórnym wydłuża się do 3-5 godzin, co jest związane z opóźnionym wchłanianiem. Klirens osoczowy jest zależny od dawki i wynosi od 15,6 ± 2,4 ml/h/kg (120 j.m./kg) do 24,6 ± 5,4 ml/h/kg (30 j.m./kg). Eliminacja odbywa się głównie przez nerki, jednak mniej niż 5% aktywności anty-Xa jest wydalane z moczem, co sugeruje dezaktywację metabolitów przed wydaleniem. U pacjentów z przewlekłą niewydolnością nerek na hemodializie okres półtrwania wydłuża się do 5,7 ± 2,0 godziny, co wymaga dostosowania dawkowania ze względu na ryzyko kumulacji leku.
aktywność anty-Xa, dalteparyna sodowa, dostępność biologiczna, działanie przeciwzakrzepowe, ekspozycja ogólnoustrojowa, eliminacja nerkowa, farmakokinetyka dalteparyny, faza dystrybucji, hemodializa, heparyna drobnocząsteczkowa, jednostka aktywności anty-Xa, klirens osoczowy, kumulacja leku, model jednokompartmentowy, objętość dystrybucji, okres półtrwania, okres półtrwania w fazie eliminacji, podanie podskórne, pole pod krzywą stężenia, przestrzeń wewnątrznaczyniowa, przewlekła niewydolność nerek, schemat dawkowania, wchłanianie leku - Leksykon substancji czynnych
Formaldehyd – Dawkowanie i sposób podawania
Formaldehyd występuje w śladowych ilościach jako pozostałość procesu wytwarzania w wielu szczepionkach, takich jak Act-HiB, Boostrix Polio, Fluarix Tetra, Infanrix-IPV oraz VaxigripTetra. Dawkowanie tych preparatów jest ściśle określone, np. Act-HiB podaje się w dawkach 0,5 ml według schematów zależnych od wieku (od 3 dawek u niemowląt do pojedynczej dawki u dzieci do 5 lat), natomiast Boostrix Polio i Infanrix-IPV stosuje się w pojedynczej dawce 0,5 ml u dzieci powyżej 3 lat i niemowląt odpowiednio. Szczepionki przeciw grypie Fluarix Tetra i VaxigripTetra podaje się domięśniowo w dawce 0,5 ml, z koniecznością podania drugiej dawki u dzieci poniżej 9 lat, które nie były wcześniej szczepione. Formaldehyd w tych preparatach nie jest składnikiem czynnym, a jedynie pozostałością produkcyjną, co należy uwzględnić podczas oceny ryzyka alergii i działań niepożądanych.
choroba inwazyjna, formaldehyd, Haemophilus influenzae typ b, immunoglobulina przeciwtężcowa, mięsień czworogłowy uda, mięsień naramienny, N-hydroksymetylo imid kwasu bursztynowego, neomycyna, niepożądana reakcja poszczepienna, octoxynol-9, podanie podskórne, polimyksyna, poliomyelitis, polisacharyd otoczkowy, reakcja alergiczna, siarczan gentamycyny, szczepionka przeciwbłonicza, szczepionka przeciwgrypowa, szczepionka przeciwkrztuścowa, szczepionka przeciwtężcowa, test prowokacyjny, toksoid tężcowy - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Gensulin R 100 j.m./ml
Gensulin R to insulina ludzka rozpuszczalna o stężeniu 100 j.m./ml, produkowana metodą rekombinacji DNA z bakterii E.coli, całkowicie zgodna z naturalną insuliną ludzką pod względem składu aminokwasowego. Preparat należy do grupy szybko działających insulin ludzkich (kod ATC: A10AB01) i jest stosowany w terapii cukrzycy. Mechanizm działania insuliny opiera się na regulacji metabolizmu glukozy, co jest kluczowe dla utrzymania homeostazy glikemicznej. Insulina wykazuje także efekty anaboliczne (np. nasilenie syntezy glikogenu, kwasów tłuszczowych, białek oraz wychwytu aminokwasów) oraz antykataboliczne (hamowanie glikogenolizy, glukoneogenezy, ketogenezy, lipolizy i katabolizmu białek) w tkance mięśniowej.
analogi insuliny, ciała ketonowe, cukrzyca, efekt hipoglikemizujący, glikogenoliza, glukoneogeneza, homeostaza glikemiczna, insulina ludzka, katabolizm białek, ketogeneza, krzywa zużycia glukozy, kwasy tłuszczowe, lipoliza, podanie podskórne, rekombinacja DNA, synteza białek, synteza glicerolu, synteza glikogenu, tkanka mięśniowa, wychwyt aminokwasów - Leksykon leków
Skład i postać leku – Azacitidine STADA 25 mg/ml
Azacitidine STADA to liofilizowany proszek do sporządzania zawiesiny do wstrzykiwań o stężeniu 25 mg/ml, zawierający 100 mg azacytydyny na fiolkę. Preparat wymaga rozpuszczenia w 4 ml wody do wstrzykiwań, co po przygotowaniu daje zawiesinę o jednorodnej, mętnej konsystencji bez aglomeratów. Produkt jest cytotoksyczny, dlatego podczas przygotowania i podawania należy stosować standardowe procedury bezpieczeństwa dla leków przeciwnowotworowych. Podanie odbywa się podskórnie, z użyciem igły 25 G, w dawkach obliczanych na podstawie powierzchni ciała pacjenta (mg/m²), np. dawka 75 mg/m² dla pc. 1,8 m² odpowiada 135 mg azacytydyny, co wymaga przygotowania 5,4 ml zawiesiny (2 fiolki). Zawiesinę należy podać w ciągu 30 minut od przygotowania, po uprzednim ponownym wymieszaniu, a dawki przekraczające 4 ml podzielić na dwa miejsca iniekcji, zmieniając lokalizację wstrzyknięć co najmniej o 2,5 cm.
Stabilność chemiczna i fizyczna zawiesiny zależy od temperatury i rodzaju użytej wody do wstrzykiwań: przy użyciu nieschłodzonej wody preparat jest stabilny 60 minut w 25°C oraz do 24 godzin w 2-8°C, natomiast przy użyciu schłodzonej wody (2-8°C) stabilność wynosi do 36 godzin w fiolce i 30 godzin w strzykawce w temperaturze 2-8°C. Nie należy filtrować zawiesiny po sporządzeniu, aby uniknąć utraty substancji czynnej. Produkt nie może być mieszany z innymi lekami poza wodą do wstrzykiwań. Niewykorzystane resztki należy utylizować zgodnie z przepisami dotyczącymi leków cytotoksycznych. Okres ważności nieotwartej fiolki wynosi 2 lata.
azacytydyna, dawka azacytydyny, fiolka z lekiem, lek cytotoksyczny, lek przeciwnowotworowy, mannitol, niezgodność farmaceutyczna, podanie podskórne, powierzchnia ciała pacjenta, produkt cytotoksyczny, proszek liofilizowany, reakcja w miejscu podania, stabilność chemiczna, stwardnienie, woda do wstrzykiwań, wstrzyknięcie podskórne, zasinienie, zawiesina do wstrzykiwań