Dawkowanie i sposób podawania
Formaldehyd

Formaldehyd występuje w śladowych ilościach jako pozostałość procesu wytwarzania w wielu szczepionkach, takich jak Act-HiB, Boostrix Polio, Fluarix Tetra, Infanrix-IPV oraz VaxigripTetra. Dawkowanie tych preparatów jest ściśle określone, np. Act-HiB podaje się w dawkach 0,5 ml według schematów zależnych od wieku (od 3 dawek u niemowląt do pojedynczej dawki u dzieci do 5 lat), natomiast Boostrix Polio i Infanrix-IPV stosuje się w pojedynczej dawce 0,5 ml u dzieci powyżej 3 lat i niemowląt odpowiednio. Szczepionki przeciw grypie Fluarix Tetra i VaxigripTetra podaje się domięśniowo w dawce 0,5 ml, z koniecznością podania drugiej dawki u dzieci poniżej 9 lat, które nie były wcześniej szczepione. Formaldehyd w tych preparatach nie jest składnikiem czynnym, a jedynie pozostałością produkcyjną, co należy uwzględnić podczas oceny ryzyka alergii i działań niepożądanych.

Dawkowanie i sposób podawania formaldehydu

Formaldehyd jest substancją pomocniczą, która może występować w śladowych ilościach w różnych szczepionkach i produktach diagnostycznych. Stanowi on element procesu wytwarzania, a nie substancję czynną podawaną celowo w określonej dawce terapeutycznej. Poniżej przedstawiono szczegółowe informacje dotyczące obecności formaldehydu w poszczególnych produktach leczniczych oraz zasady ich dawkowania.123

Dawkowanie w szczepionce Act-HiB

Act-HiB jest szczepionką zawierającą 10 mikrogramów polisacharydu otoczkowego Haemophilus influenzae typ b skoniugowanego z 18-30 mikrogramów toksoidu tężcowego w jednej dawce (0,5 ml). Szczepionka może zawierać śladowe ilości formaldehydu jako pozostałość procesu wytwarzania.4

Schemat dawkowania szczepionki Act-HiB:

  • Do 6. miesiąca życia: 3 kolejne dawki po 0,5 ml podawane w odstępie 1 lub 2 miesięcy oraz dawka uzupełniająca (czwarta dawka) rok po trzeciej dawce5
  • Między 6. a 12. miesiącem życia: 2 dawki po 0,5 ml podawane w odstępie 1 miesiąca oraz dawka uzupełniająca (0,5 ml) w 18. miesiącu życia6
  • Od 1. do 5. roku życia: 1 dawka po 0,5 ml7

Sposób podawania: Domięśniowo (preferowane) lub głęboko podskórnie. Zaleca się podanie w środkową część przednio-bocznej powierzchni mięśnia czworogłowego uda u niemowląt i małych dzieci i w okolicę mięśnia naramiennego u starszych dzieci. Nie podawać donaczyniowo.8

Dawkowanie w szczepionce Boostrix Polio

Boostrix Polio to szczepionka przeciw błonicy, tężcowi, krztuścowi i poliomyelitis, która może zawierać śladowe ilości formaldehydu, neomycyny i polimyksyny, używanych w procesie wytwarzania.9

Dawkowanie: Zaleca się podanie pojedynczej dawki (0,5 ml) szczepionki. Boostrix Polio można stosować u osób w wieku od lat 3.10

Szczególne przypadki stosowania:

  • Może być podawany kobietom ciężarnym w drugim i trzecim trymestrze ciąży, zgodnie z oficjalnymi zaleceniami11
  • Może być stosowany jako część cyklu szczepień u młodzieży i osób dorosłych o nieznanej historii szczepień – zaleca się podanie dwóch dodatkowych dawek szczepionki zawierającej antygeny błonicy i tężca po 1 i 6 miesiącach od podania pierwszej dawki12
  • Może być stosowany w ramach postępowania z ranami niosącymi ryzyko zachorowania na tężec, z równoczesnym podaniem immunoglobuliny przeciwtężcowej zgodnie z oficjalnymi zaleceniami13

Sposób podawania: Szczepionka Boostrix Polio powinna być podawana głęboko domięśniowo, najlepiej w okolice mięśnia naramiennego.14

Dawkowanie w szczepionce Fluarix Tetra

Fluarix Tetra to szczepionka przeciw grypie, która może zawierać śladowe ilości formaldehydu, gentamycyny siarczanu oraz innych substancji pomocniczych używanych w procesie wytwarzania.15

Dawkowanie:

  • Dorośli: 0,5 ml16
  • Dzieci od ukończenia 6. miesiąca życia: 0,5 ml17
  • Dzieciom w wieku poniżej 9 lat, które nie były uprzednio szczepione przeciw grypie, należy podać drugą dawkę po upływie co najmniej 4 tygodni od podania pierwszej dawki18

Sposób podawania: Szczepionkę podaje się domięśniowo.19

Dawkowanie w szczepionce Infanrix-IPV

Infanrix-IPV to szczepionka przeciw błonicy, tężcowi, krztuścowi i poliomyelitis, która może zawierać śladowe ilości formaldehydu, neomycyny i polimyksyny używanych w procesie wytwarzania.20

Dawkowanie: Należy podać pojedynczą dawkę (0,5 ml) szczepionki.21

Sposób podawania: Infanrix-IPV powinien być podawany domięśniowo w mięsień naramienny, ale u bardzo małych dzieci szczepionkę można podawać w przednio-boczną część uda. Nie podawać donaczyniowo.22

Dawkowanie w szczepionce VaxigripTetra

VaxigripTetra to szczepionka przeciw grypie, która może zawierać pozostałości formaldehydu, neomycyny i octoxynolu-9, stosowanych podczas procesu wytwarzania.23

Dawkowanie:

  • Dorośli: jedna dawka 0,5 ml24
  • Dzieci od ukończenia 6. miesiąca życia do ukończenia 17. roku życia: jedna dawka 0,5 ml25
  • Dzieciom w wieku poniżej 9 lat, które uprzednio nie były szczepione, należy podać drugą dawkę 0,5 ml po co najmniej 4 tygodniach26

Sposób podawania: Szczepionkę podaje się jako wstrzyknięcie domięśniowe lub podskórne. Preferowanymi miejscami podania domięśniowego są przednio-boczna część uda (lub mięsień naramienny, jeśli masa mięśniowa jest odpowiednia) u dzieci od ukończenia 6. miesiąca życia do ukończenia 35. miesiąca życia, lub mięsień naramienny u dzieci od 36. miesiąca życia i u dorosłych.27

Dawkowanie w produkcie TRUE Test 36

TRUE Test 36 jest plasterem do testów prowokacyjnych, który zawiera formaldehyd jako jedną z substancji testujących. W przeciwieństwie do szczepionek, formaldehyd w tym przypadku jest aktywną substancją testującą, a nie tylko pozostałością procesu produkcji.28

Dawka formaldehydu w produkcie TRUE Test 36: Zgodnie z charakterystyką produktu, płatek testowy nr 21 zawiera 180 mikrogramów formaldehydu na cm² (co odpowiada 146 mikrogramom na płatek). Należy zauważyć, że aktualnie preparat zawiera N-hydroksymetylo imid kwasu bursztynowego.29

Sposób podawania TRUE Test 36:

  1. Otworzyć opakowanie i wyjąć panel30
  2. Zdjąć folię chroniącą powierzchnię panelu. Wykonać to ostrożnie, by nie dotknąć testujących substancji31
  3. Nakleić plaster na górną część pleców pacjenta lub jeżeli jest wskazane na zewnętrzną cześć ramienia32
  4. Plaster powinien pozostawać na skórze przez 48 godzin33
  5. Po tym okresie test jest usuwany. Reakcje należy ocenić po 30 minutach po usunięciu plastra i ponownie po 1-2 dniach34
  6. Formaldehyd może powodować reakcje, które ujawniają się dopiero po 4-5 dniach po aplikacji testu. Należy zweryfikować opóźnioną reakcję podczas dodatkowej wizyty u lekarza w 5-7 dniu35

TRUE Test 36 jest zalecany do stosowania wyłącznie u dorosłych, ponieważ nie określono bezpieczeństwa stosowania i skuteczności TRUE Testu 36 u dzieci.36

Szczegółowa tabela dawkowania formaldehydu w produktach leczniczych

Nazwa produktu Postać Zawartość formaldehydu Grupa wiekowa Dawkowanie Droga podania
Act-HiB Proszek i rozpuszczalnik do sporządzania roztworu do wstrzykiwań Śladowe ilości (pozostałość procesu wytwarzania)
  • Od 0 do 6. miesiąca życia
  • Od 6. do 12. miesiąca życia
  • Od 1. do 5. roku życia
  • 3 dawki po 0,5 ml + dawka uzupełniająca
  • 2 dawki po 0,5 ml + dawka uzupełniająca
  • 1 dawka 0,5 ml
Domięśniowo (preferowane) lub głęboko podskórnie
Boostrix Polio Zawiesina do wstrzykiwań w ampułko-strzykawce Śladowe ilości (pozostałość procesu wytwarzania) Od 3. roku życia Pojedyncza dawka 0,5 ml Głęboko domięśniowo, najlepiej w okolice mięśnia naramiennego
Fluarix Tetra Zawiesina do wstrzykiwań w ampułko-strzykawce Śladowe ilości (pozostałość procesu wytwarzania)
  • Dorośli
  • Dzieci od ukończenia 6. miesiąca życia
  • 0,5 ml
  • 0,5 ml (druga dawka dla dzieci <9 lat, które nie były wcześniej szczepione)
Domięśniowo
Infanrix-IPV Zawiesina do wstrzykiwań w ampułkostrzykawce Śladowe ilości (pozostałość procesu wytwarzania) Dzieci (brak dokładnych danych o grupie wiekowej) Pojedyncza dawka 0,5 ml Domięśniowo w mięsień naramienny (u małych dzieci w przednio-boczną część uda)
VaxigripTetra Zawiesina do wstrzykiwań w ampułko-strzykawce Śladowe ilości (pozostałość procesu wytwarzania)
  • Dorośli
  • Dzieci od ukończenia 6. miesiąca życia do ukończenia 17. roku życia
  • 0,5 ml
  • 0,5 ml (druga dawka dla dzieci <9 lat, które nie były wcześniej szczepione)
Domięśniowo lub podskórnie
TRUE Test 36 Plaster do prób prowokacyjnych 180 mikrogramów/cm² (146 mikrogramów/płatek)* Wyłącznie dorośli Aplikacja na 48 godzin, ocena po 30 min od usunięcia oraz po 1-2 dniach. Weryfikacja opóźnionej reakcji w 5-7 dniu Aplikacja na skórę (górna część pleców lub zewnętrzna część ramienia)

* Aktualnie preparat zawiera N-hydroksymetylo imid kwasu bursztynowego37

Zalecenia do uwzględnienia podczas wywiadu medycznego

Podczas wywiadu medycznego przed podaniem produktów zawierających formaldehyd, należy zwrócić szczególną uwagę na następujące aspekty:

Wywiad alergiczny

Konieczne jest zebranie dokładnego wywiadu dotyczącego reakcji alergicznych, szczególnie na formaldehyd, który może występować w wielu produktach codziennego użytku. W przypadku podejrzenia alergii na formaldehyd, można rozważyć wykonanie testu diagnostycznego TRUE Test 36, który zawiera formaldehyd jako jedną z substancji testujących.38

Wywiad szczepionkowy

Konieczne jest zebranie dokładnego wywiadu dotyczącego wcześniejszych szczepień oraz ewentualnych niepożądanych reakcji poszczepiennych. Jest to szczególnie istotne w przypadku dzieci poniżej 9 lat, dla których schemat dawkowania szczepionek przeciw grypie (Fluarix Tetra, VaxigripTetra) zależy od historii wcześniejszych szczepień.3940

Postępowanie z ranami

W przypadku ran niosących ryzyko zachorowania na tężec, szczepionka Boostrix Polio może być podana osobom, które otrzymały wcześniej cykl szczepienia podstawowego toksoidem tężcowym. Konieczne jest równoległe podanie immunoglobuliny przeciwtężcowej, zgodnie z oficjalnymi zaleceniami.41

Ciąża

W przypadku kobiet ciężarnych, szczepionka Boostrix Polio może być podawana w drugim i trzecim trymestrze ciąży, zgodnie z oficjalnymi zaleceniami.42

Kontakt z chorym na inwazyjną chorobę wywołaną przez Haemophilus influenzae typ b

W przypadku kontaktu z pacjentem z inwazyjną chorobą wywołaną przez Haemophilus influenzae typ b (np. rodzeństwo lub inne dzieci, które miały kontakt z chorym) należy zastosować szczepienie Act-HiB zgodnie ze schematem dla wieku dziecka, które miało kontakt, zgodnie z oficjalnymi zaleceniami. Osoba chorująca (ang. index case) musi także być zaszczepiona.43

Kolejne rozdziały

Zapraszamy do dalszego czytania naszego leksykonu.

Wybierz kolejny rozdział z menu poniżej, aby otworzyć nową podstronę kompedium wiedzy i uzyskać szczegółowe informację o leku, substancji lub chorobie.

  1. 10.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl