nadwrażliwość skórna
Nadwrażliwość skórna to stan, w którym skóra wykazuje wzmożoną reaktywność na bodźce zewnętrzne, które u większości osób nie powodują zauważalnych reakcji. Charakteryzuje się uczuciem pieczenia, mrowienia, swędzenia, zaczerwienieniem oraz dyskomfortem po ekspozycji na różne czynniki fizykochemiczne lub środowiskowe.
Etiologia nadwrażliwości skórnej jest złożona i obejmuje zaburzenia bariery naskórkowej, nadmierną aktywność receptorów czuciowych, predyspozycje genetyczne oraz czynniki środowiskowe. W patofizjologii istotną rolę odgrywa dysfunkcja warstwy rogowej naskórka, prowadząca do zwiększonej przepuszczalności i nasilonej penetracji substancji drażniących.
Diagnostyka nadwrażliwości skórnej opiera się głównie na wywiadzie klinicznym, testach prowokacyjnych (np. test stinging, test zaskórnikowy) oraz ocenie stanu bariery naskórkowej. W różnicowaniu należy uwzględnić choroby alergiczne skóry, dermatozy zapalne oraz zaburzenia psychodermatologiczne.
Leczenie nadwrażliwości skórnej koncentruje się na eliminacji czynników prowokujących, odbudowie bariery naskórkowej oraz łagodzeniu objawów. Zaleca się stosowanie preparatów emolientowych, dermokosmeceutyków z substancjami przeciwzapalnymi oraz racjonalną pielęgnację z ograniczeniem potencjalnie drażniących substancji kosmetycznych.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Ketotifen WZF 1 mg
Przedkliniczne badania bezpieczeństwa ketotifenu (wodorofumaranu) wykazały, że LD50 po podaniu doustnym u myszy, szczurów i królików przekracza 300 mg/kg masy ciała, natomiast po podaniu dożylnym wynosi od 5 do 20 mg/kg. W badaniach na szczurach LD50 doustne ustalono na 161 mg/kg. Objawy toksyczności obejmowały duszność, pobudzenie ruchowe, skurcze oraz senność, pojawiające się nagle i ustępujące w ciągu kilku godzin bez efektów kumulacji. Testy genotoksyczności in vitro i in vivo, w tym testy mutacji punktowych, aberracji chromosomowych, uszkodzenia DNA oraz analizy cytogenetyczne, nie wykazały działania mutagennego ani klastogennego ketotifenu i jego metabolitów. Badania karcynogenności na szczurach (71 mg/kg/dobę przez 24 miesiące) i myszach (do 88 mg/kg przez 74 tygodnie) potwierdziły brak potencjału rakotwórczego nawet przy dawkach wielokrotnie przekraczających terapeutyczne.
aberracja chromosomowa, aktywność klastogenna, analiza cytogenetyczna, duszność, działanie embriotoksyczne, działanie genotoksyczne, działanie mutagenne, działanie rakotwórcze, działanie teratogenne, działanie toksyczne, działanie uczulające, LD50, mutacja punktowa, nadwrażliwość skórna, płodność samca, pobudzenie ruchowe, potencjał genotoksyczny, potencjał karcynogenny, potencjał mutagenny, przedawkowanie leku, senność, skurcz, spermatogeneza, szpik kostny, test mikrojąderkowy, toksyczność matczyna, toksyczność ostra, uszkodzenie DNA, wodorofumaran - Leksykon substancji czynnych
Olejek eteryczny z kwiatów cynamonowca – Działania niepożądane
Olejek eteryczny z kwiatów cynamonowca (Cinnamomum verum J.Presl) stanowi 0,7% mieszanki surowców zielarskich w produkcie leczniczym Melisana Klosterfrau, gdzie olejki eteryczne występują w stężeniu 62 mg/100 ml w roztworze etanolu 66,8% (V/V). Działania niepożądane związane z tym olejkiem oraz pozostałymi składnikami preparatu klasyfikowane są według częstości występowania: bardzo często (≥1/10), często (≥1/100 do <1/10), niezbyt często (≥1/1000 do <1/100), rzadko (≥1/10 000 do <1/1000), bardzo rzadko (<1/10 000) oraz częstość nieznana. Przy doustnym stosowaniu obserwuje się często dolegliwości żołądkowe (nudności, zgaga) i zmęczenie, niezbyt często zawroty głowy, a rzadko uczucie ciepła. Reakcje nadwrażliwości, takie jak świąd skóry i drętwienie kończyn, występują rzadko. Aldehyd cynamonowy, składnik olejku, może powodować podrażnienie skóry.
aldehyd cynamonowy, Cinnamomum verum, Departament Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych, destylacja z alkoholem, dolegliwości żołądkowe, drętwienie kończyn, działanie niepożądane, ekspozycja na słońce, fotowrażliwość, nadwrażliwość skórna, nudności, olejek eteryczny z kwiatów cynamonowca, pieczenie skóry, podrażnienie skóry, promieniowanie UV, reakcja nadwrażliwości, roztwór etanolu, stosowanie miejscowe, świąd, wysuszenie skóry, zaburzenia czucia, zaburzenia równowagi, zaczerwienienie miejscowe, zawroty głowy - Leksykon leków
Działania niepożądane – Excedrin Extra 500 mg + 65 mg
Lek Excedrin Extra zawiera paracetamol (500 mg) oraz kofeinę (65 mg), których jednoczesne stosowanie wiąże się z ryzykiem działań niepożądanych o różnej częstości występowania. Paracetamol może wywoływać bardzo rzadkie reakcje, takie jak trombocytopenia, reakcje anafilaktyczne, ciężkie reakcje skórne (np. zespół Stevensa-Johnsona, toksyczna nekroliza naskórka), skurcz oskrzeli u pacjentów z nadwrażliwością na NLPZ oraz zaburzenia czynności wątroby. Kofeina natomiast może powodować działania o nieznanej częstości, takie jak zawroty głowy, ból głowy, kołatanie serca, bezsenność, niepokój ruchowy, lęk, rozdrażnienie oraz zaburzenia żołądkowo-jelitowe. Szczególną uwagę należy zwrócić na sumaryczną dawkę kofeiny pochodzącą zarówno z leku, jak i diety, co może nasilać objawy niepożądane kofeiny.
bezsenność, ból głowy, enzym wątrobowy, Excedrin Extra, hepatotoksyczność, kofeina, kołatanie serca, kwas acetylosalicylowy, lęk, nadwrażliwość skórna, nekroliza naskórka, nerwowość, niepokój ruchowy, niesteroidowy lek przeciwzapalny, niewydolność narządu, obrzęk naczynioruchowy, osutka krostkowa, paracetamol, reakcja anafilaktyczna, rozdrażnienie, rumień wielopostaciowy, skurcz oskrzeli, trombocytopenia, zaburzenie czynności wątroby, zaburzenie żołądkowo-jelitowe, zawroty głowy, zespół Lyella, zespół Stevensa-Johnsona - Leksykon substancji czynnych
Skrzyp – Działania niepożądane
Skrzyp polny (Equisetum arvense L.) jest składnikiem wielu preparatów leczniczych, których działania niepożądane występują rzadko, z częstością od ≥1/10 000 do <1/1 000. Najczęściej obserwowane są reakcje alergiczne ze strony układu immunologicznego, takie jak wysypka, pokrzywka oraz alergiczne zapalenie błony śluzowej nosa i świąd, szczególnie u osób uczulonych na rośliny z rodziny astrowatych (Asteraceae). Ze strony przewodu pokarmowego zgłaszane są nudności, wymioty, ból brzucha, zgaga oraz biegunka, również o rzadkiej lub nieznanej częstości występowania. Preparaty takie jak Imupret N, Nefrobonisol i Urosan fix wykazują te działania niepożądane, przy czym dolegliwości żołądkowe związane z nadkwaśnością mogą wystąpić u osób nadwrażliwych na związki goryczowe zawarte w preparatach.
alergiczne zapalenie błony śluzowej nosa, biegunka, ból brzucha, dolegliwości żołądkowe, farmakowigilancja, nadkwaśność, nadwrażliwość skórna, nudności, pokrzywka, produkt leczniczy, reakcja alergiczna, rośliny astrowate, skrzyp polny, świąd, wymioty, wysypka, wywiad alergologiczny, zaburzenia przewodu pokarmowego, zaburzenia układu immunologicznego, zgaga, związek goryczowy - Leksykon leków
Przedawkowanie – Alantan-Plus (20 mg + 50 mg)/g
Przedawkowanie kremu Alantan Plus, zawierającego 20 mg alantoiny i 50 mg deksopantenolu na gram produktu, jest rzadko opisywane w literaturze medycznej, a przypadki kliniczne są nieudokumentowane przy stosowaniu zgodnym z zaleceniami. W sytuacji przypadkowego połknięcia preparatu zaleca się leczenie objawowe z monitorowaniem parametrów życiowych oraz oceną ilości połkniętego kremu w celu oszacowania dawki substancji czynnych. Należy również uwzględnić możliwość wystąpienia reakcji alergicznych, zwłaszcza u pacjentów z historią uczuleń, ze względu na obecność substancji pomocniczych takich jak lanolina, alkohol cetostearylowy oraz parahydroksybenzoesany (E 214, E 216, E 218).
alantoina, alkohol cetostearylowy, deksopantenol, działanie niepożądane miejscowe, lanolina, leczenie objawowe, nadwrażliwość skórna, objawy żołądkowo-jelitowe, ośrodek toksykologiczny, parahydroksybenzoesan etylu, parahydroksybenzoesan metylu, parahydroksybenzoesan propylu, parametry życiowe, przedawkowanie leku, reakcja alergiczna, substancja pomocnicza - Leksykon leków
Działania niepożądane – Excedrin Sprint 500 mg
Lek Panadol Sprint zawiera 500 mg paracetamolu i cechuje się bardzo korzystnym profilem bezpieczeństwa przy stosowaniu zgodnie z zaleceniami. Działania niepożądane występują niezwykle rzadko, z częstością <1/10 000, jednak mogą obejmować poważne reakcje, takie jak trombocytopenia manifestująca się zwiększoną skłonnością do krwawień, reakcje anafilaktyczne, ciężkie reakcje nadwrażliwości skórnej (ostra uogólniona osutka krostkowa, zespół Stevensa-Johnsona, toksyczna nekroliza naskórka) oraz zaburzenia czynności wątroby objawiające się podwyższonymi enzymami wątrobowymi, żółtaczką i bólami brzucha. Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z nadwrażliwością na kwas acetylosalicylowy i NLPZ, u których może wystąpić skurcz oskrzeli z dusznością i świszczącym oddechem.
enzym wątrobowy, kwas acetylosalicylowy, nadwrażliwość skórna, niesteroidowy lek przeciwzapalny, obrzęk krtani, obrzęk naczynioruchowy, ostra uogólniona osutka krostkowa, paracetamol, pęcherzowy rumień wielopostaciowy, płytka krwi, reakcja anafilaktyczna, skurcz oskrzeli, toksyczna nekroliza naskórka, trombocytopenia, trudność w oddychaniu, zaburzenie czynności wątroby, zespół Lyella, zespół Stevensa-Johnsona, żółtaczka - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Medispirant stepspray (10 mg + 10 mg + 20 mg)/g
Przeprowadzone badania przedkliniczne produktu leczniczego Medispirant stepspray w dawce 10 mg mentolu, 10 mg kwasu salicylowego oraz 20 mg metenaminy na gram płynu na skórę wykazały brak działania drażniącego i alergizującego. Testy aplikacyjne potwierdziły, że preparat nie wywołuje miejscowych reakcji niepożądanych takich jak rumień, obrzęk czy świąd, zarówno w miejscu aplikacji, jak i w odległych lokalizacjach skóry. Produkt w postaci roztworu etanolowego charakteryzuje się korzystnym profilem bezpieczeństwa, nie powodując efektów ogólnoustrojowych związanych z absorpcją składników aktywnych przez skórę.
absorpcja przez skórę, działanie alergizujące, działanie drażniące, efekty ogólnoustrojowe, kwas salicylowy, mentol, metenaminę, nadwrażliwość skórna, obrzęk skóry, płyn na skórę, potencjał alergizujący, profil bezpieczeństwa, reakcja niepożądana, roztwór etanolowy, rumień, substancja pomocnicza, świąd skóry - Leksykon leków
Działania niepożądane – Panadol dla dzieci 2,4 % (W/V)
Panadol dla dzieci w postaci zawiesiny doustnej zawiera paracetamol w dawce 120 mg/5 ml i jest generalnie bezpieczny, jednak może wywoływać bardzo rzadkie działania niepożądane (<1/10 000). Do najważniejszych należą trombocytopenia, reakcje anafilaktyczne, reakcje nadwrażliwości skórnej (wysypka, obrzęk naczynioruchowy), a także ciężkie reakcje skórne, takie jak ostra uogólniona osutka krostkowa, zespół Stevensa-Johnsona oraz toksyczna nekroliza naskórka (zespół Lyella). U pacjentów z nadwrażliwością na NLPZ może wystąpić skurcz oskrzeli objawiający się świszczącym oddechem i dusznością. Rzadko obserwuje się także zaburzenia czynności wątroby, w tym podwyższenie enzymów wątrobowych i objawy uszkodzenia hepatocytów.
działanie przeczyszczające, enzym wątrobowy, kwas acetylosalicylowy, małopłytkowość, maltitol, metylu parahydroksybenzoesan, nadwrażliwość skórna, niesteroidowy lek przeciwzapalny, niewydolność wątroby, obrzęk naczynioruchowy, ostra uogólniona osutka krostkowa, paracetamol, propylu parahydroksybenzoesan, reakcja anafilaktyczna, rumień wielopostaciowy, skurcz oskrzeli, sorbitol, toksyczna nekroliza naskórka, trombocytopenia, uszkodzenie hepatocytów, wybroczyny skórne, zaburzenie czynności wątroby, zespół Lyella, zespół Stevensa-Johnsona, żółtaczka - Leksykon leków
Działania niepożądane – Solpadeine 500 mg + 8 mg + 30 mg
Produkt leczniczy Solpadeine w kapsułkach zawiera paracetamol (500 mg), fosforan kodeiny (8 mg) oraz kofeinę (30 mg). Stosowanie preparatu wiąże się z ryzykiem działań niepożądanych, które występują z różną częstością, od bardzo rzadkich (<1/10 000) do częstości nieznanej. Paracetamol może powodować bardzo rzadkie zaburzenia hematologiczne (trombocytopenia), immunologiczne (anafilaksja, alergie), oddechowe (skurcz oskrzeli u pacjentów uczulonych na NLPZ), wątrobowe (zaburzenia czynności wątroby), skórne (wysypki, zespół Stevensa-Johnsona, toksyczna nekroliza naskórka) oraz nerkowe (sterylny ropomocz). Kofeina może wywoływać zaburzenia układu nerwowego, takie jak nerwowość i zawroty głowy, a jej łączne stosowanie z innymi źródłami kofeiny może nasilać objawy bezsenności, lęku, bólu głowy i kołatania serca.
anafilaksja, cholecystektomia, działanie niepożądane, kodeina, kołatanie serca, nadwrażliwość skórna, obrzęk naczynioruchowy, osutka krostkowa, paracetamol, pokrzywka, ropomocz, skurcz oskrzeli, Solpadeine, toksyczna nekroliza naskórka, trombocytopenia, uczulenie na aspirynę, układ chłonny, układ nerwowy, uzależnienie lekowe, zaburzenia czynności wątroby, zapalenie skóry polekowe, zapalenie trzustki, zatrzymanie moczu, zawroty głowy, zespół Stevensa-Johnsona