martwica komórek wątrobowych

Martwica komórek wątrobowych (hepatocytów) to proces patologiczny, w którym dochodzi do nieodwracalnego uszkodzenia i śmierci komórek wątroby. Proces ten może być wywołany różnymi czynnikami, w tym toksycznymi (np. alkohol, leki, toksyny), infekcyjnymi (wirusy zapalenia wątroby), metabolicznymi, autoimmunologicznymi oraz niedokrwieniem.

Klinicznie martwica hepatocytów objawia się podwyższonymi wartościami enzymów wątrobowych (ALT, AST) w surowicy krwi, które są markerami uszkodzenia komórek wątrobowych. W ciężkich przypadkach może prowadzić do ostrej niewydolności wątroby, charakteryzującej się żółtaczką, koagulopatią, encefalopatią i niewydolnością wielonarządową.

W badaniu histopatologicznym martwica komórek wątrobowych może przybierać różne formy: martwicę kaskadową, zrazikową, mostkową lub masywną. Rozległość i wzorzec martwicy mają znaczenie prognostyczne i mogą wskazywać na konkretną etiologię. Leczenie jest ukierunkowane na wyeliminowanie czynnika wywołującego oraz wsparcie funkcji wątroby podczas regeneracji, która jest możliwa dzięki wyjątkowym zdolnościom regeneracyjnym tego narządu.

Powiązane wpisy

Leksykon leków
Działania niepożądane – Fluxazol 200 mg

Flukonazol, dostępny w kapsułkach o dawkach 50 mg, 100 mg, 150 mg i 200 mg, jest lekiem przeciwgrzybiczym o szerokim spektrum działań niepożądanych. Najczęściej obserwowane (≥1/10) to ból głowy, ból brzucha, biegunka, nudności, wymioty oraz wysypka skórna. Często występuje wzrost aktywności enzymów wątrobowych (aminotransferaza alaninowa, aminotransferaza asparaginianowa, fosfataza alkaliczna), co wskazuje na potencjalny wpływ na funkcję wątroby. Wśród poważnych działań niepożądanych, choć o nieznanej częstości, wymienia się niewydolność wątroby, martwicę komórek wątrobowych, zapalenie wątroby, ciężkie reakcje skórne (martwica toksyczno-rozpływna naskórka, zespół Stevensa-Johnsona, ostra uogólniona osutka krostkowa) oraz zaburzenia rytmu serca typu torsade de pointes i wydłużenie odstępu QT. W obrębie układu krwiotwórczego flukonazol może powodować niedokrwistość (często) i agranulocytozę (niezbyt często), co wymaga monitorowania parametrów morfologii krwi.
agranulocytoza, aminotransferaza alaninowa, aminotransferaza asparaginianowa, bezsenność, ból brzucha, drgawki, enzym wątrobowy, fosfataza alkaliczna, funkcja wątroby, kandydoza narządów płciowych, lek przeciwgrzybiczy, martwica komórek wątrobowych, martwica toksyczno-rozpływna naskórka, morfologia krwi, niedokrwistość, niewydolność wątroby, obrzęk naczynioruchowy, obrzęk twarzy, ostra uogólniona osutka krostkowa, parestezja, torsade de pointes, układ krwiotwórczy, uszkodzenie komórek wątroby, wydłużenie odstępu QT, wysypka skórna, zapalenie wątroby, zawroty głowy, zawroty głowy pochodzenia obwodowego, zespół DRESS, zespół Stevensa-Johnsona, złuszczające zapalenie skóry, zmniejszenie łaknienia
Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Imatinib Zentiva 100 mg

W badaniach przedklinicznych imatynib wykazał toksyczność wielonarządową, ze szczególnym wpływem na wątrobę, nerki oraz układ hematologiczny u szczurów, psów, małp i królików. Zmiany hematologiczne były łagodne do umiarkowanych, a wątroba u psów wykazywała ciężkie uszkodzenia po 2-tygodniowym podaniu leku, objawiające się wzrostem enzymów wątrobowych i martwicą komórek. U małp obserwowano uszkodzenia nerek z mineralizacją i zwyrodnieniem cewek nerkowych oraz wzrost stężenia BUN i kreatyniny. Długotrwałe podawanie imatynibu wiązało się ze zwiększoną częstością zakażeń oportunistycznych. Poziom NOAEL ustalono na 15 mg/kg u małp, co odpowiada około 1/3 maksymalnej dawki u ludzi (800 mg) przeliczonej na powierzchnię ciała. Imatynib nie wykazał jednoznacznej genotoksyczności in vivo, jednak w testach in vitro wykazano działanie klastogenne oraz mutagenne dla niektórych produktów pośrednich procesu produkcji.
aberracja chromosomowa, aminotransferaza, azot mocznikowy, badanie rakotwórczości, brodawczak gruczołu, cewka nerkowa, chłoniak mysi, dawka NOEL, działanie klastogenne, genotoksyczność, hepatotoksyczność, kardiomiopatia, martwica komórek wątrobowych, mineralizacja, nefrotoksyczność, niewydolność serca, NOAEL, organogeneza, pęcherz moczowy, profil bezpieczeństwa imatynibu, przepuklina mózgowa, przewlekła choroba nerek, spermatogeneza, szpik kostny, teratogenność, test Amesa, toksyczność po podaniu, uszkodzenie nerek, zwyrodnienie cewek nerkowych
Leksykon substancji czynnych
Dekstrometorfan – Interakcje

Dekstrometorfan wykazuje istotne klinicznie interakcje farmakokinetyczne i farmakodynamiczne, szczególnie z inhibitorami monoaminooksydazy (IMAO), selektywnymi inhibitorami wychwytu zwrotnego serotoniny (SSRI) oraz silnymi inhibitorami enzymu CYP2D6, takimi jak fluoksetyna, paroksetyna czy chinidyna. Jednoczesne stosowanie tych leków może prowadzić do zespołu serotoninowego, objawiającego się m.in. gorączką, drżeniem mięśni, nadciśnieniem i zaburzeniami świadomości, a także do znacznego wzrostu stężenia dekstrometorfanu w osoczu (nawet 20-krotnie przy chinidynie), co zwiększa ryzyko działań niepożądanych ze strony ośrodkowego układu nerwowego, takich jak pobudzenie, dezorientacja, drżenia, bezsenność, biegunka i depresja oddechowa. Wskazane jest unikanie jednoczesnego stosowania dekstrometorfanu z IMAO oraz ostrożność i monitorowanie pacjenta przy łączeniu z SSRI i inhibitorami CYP2D6, z możliwością konieczności redukcji dawki dekstrometorfanu. Ponadto, dekstrometorfan nasila depresyjne działanie alkoholu na OUN, co może skutkować nasileniem sedacji, zaburzeniami koordynacji i ryzykiem depresji oddechowej, dlatego spożywanie alkoholu podczas terapii jest przeciwwskazane.
amiodaron, bezpieczeństwo farmakoterapii, bromowodorek, bupropion, chinidyna, cynakalcet, cytochrom P-450, depresja oddechowa, działania niepożądane, działanie przeciwkaszlowe, działanie sedatywne, flekainid, fluoksetyna, haloperydol, inhibitor MAO, inhibitory CYP2D6, inhibitory monoaminooksydazy, izawukonazol, izoniazyd, leki wykrztuśne, linezolid, martwica komórek wątrobowych, metabolizm pierwszego przejścia, metadon, metoprolol, moklobemid, mukowiscydoza, niesteroidowe leki przeciwzapalne, niewydolność wątroby, ośrodkowy układ nerwowy, paroksetyna, perfenazyna, propafenon, rasagilina, rozstrzenia oskrzeli, selegilina, selektywne inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny, sertralina, terbinafina, tiorydazyna, zaburzenia koordynacji psychoruchowej, zespół serotoninowy
Leksykon leków
Interakcje leku – Febrisan (750 mg + 60 mg + 10 mg)/5 g

Produkt leczniczy Febrisan, zawierający paracetamol (750 mg), kwas askorbinowy (60 mg) oraz fenylefrynę chlorowodorek (10 mg) w dawce 5 g proszku musującego, wykazuje liczne interakcje farmakologiczne. Paracetamol może nasilać działanie doustnych antykoagulantów z grupy kumaryn (np. warfaryny, fenprokumonu), zwiększając ryzyko krwawień, co wymaga ścisłego monitorowania parametrów krzepnięcia. Leki indukujące enzymy wątrobowe (ryfampicyna, karbamazepina, fenytoina, fenobarbital) zwiększają produkcję toksycznych metabolitów paracetamolu, podnosząc ryzyko hepatotoksyczności. Metoklopramid i inne leki przeciwwymiotne mogą przyspieszać wchłanianie paracetamolu, potencjalnie zwiększając jego stężenie w osoczu. Cholestyramina natomiast zmniejsza wchłanianie paracetamolu, dlatego zaleca się zachowanie co najmniej 1-godzinnego odstępu między podaniem tych leków. Fenylefryna, jako sympatykomimetyk, wchodzi w interakcje z inhibitorami monoaminooksydazy (MAO), co może prowadzić do niebezpiecznego wzrostu ciśnienia tętniczego i jest przeciwwskazane w terapii skojarzonej.
antykoagulant, cholestyramina, ciśnienie tętnicze, enzym wątrobowy, fenobarbital, fenprokumon, fenylefryna, fenytoina, inhibitor MAO, inhibitor monoaminooksydazy, karbamazepina, kumaryna, kwas askorbowy, lek przeciwpadaczkowy, lek przeciwwymiotny, lek przeciwzakrzepowy, martwica hepatocytów, martwica komórek wątrobowych, metabolit paracetamolu, metabolizm wątrobowy, metoklopramid, N-acetylo-p-benzochinoimina, niewydolność wątroby, opróżnianie żołądka, paracetamol, przełom nadciśnieniowy, ryfampicyna, uszkodzenie wątroby, warfaryna, witamina C
Leksykon leków
Interakcje leku – Gripex Hot Intense 1000 mg + 50 mg + 12,2 mg

Produkt leczniczy Gripex Hot Intense zawiera 1000 mg paracetamolu, 50 mg kofeiny oraz 12,2 mg chlorowodorku fenylefryny i wykazuje liczne interakcje farmakodynamiczne i farmakokinetyczne. Paracetamol wchodzi w interakcje z inhibitorami MAO (ryzyko stanu pobudzenia i hipertermii), zydowudyną (nasilenie toksyczności szpiku), doustnymi lekami przeciwcukrzycowymi (wzrost działania hipoglikemizującego), lekami przeciwzakrzepowymi (wzrost ryzyka krwawień, konieczne monitorowanie INR) oraz induktorami enzymów wątrobowych (ryzyko hepatotoksyczności). Metoklopramid przyspiesza wchłanianie paracetamolu, natomiast leki cholinolityczne je opóźniają. Cholestyramina zmniejsza biodostępność paracetamolu, dlatego zaleca się zachowanie co najmniej 1-godzinnego odstępu w podawaniu. Probenecyd wydłuża okres półtrwania paracetamolu, co może wymagać dostosowania dawki. Szczególną ostrożność należy zachować przy jednoczesnym stosowaniu flukloksacyliny ze względu na ryzyko kwasicy metabolicznej z dużą luką anionową.
cholestyramina, cytochrom P450, działanie hipoglikemizujące, flukloksacylina, hepatotoksyczność paracetamolu, induktor enzymu wątrobowego, inhibitor monoaminooksydazy, kumaryna, kwasica metaboliczna z dużą luką anionową, lek cholinolityczny, lek przeciwcukrzycowy doustny, lek przeciwpadaczkowy, lek przeciwzakrzepowy, martwica komórek wątrobowych, metoklopramid, morfologia krwi, N-acetylo-p-benzochinoimina, niewydolność wątroby, parametry koagulologiczne, probenecyd, ryfampicyna, sympatykomimetyk, toksyczność szpiku kostnego, warfaryna, zydowudyna
Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Ursofalk 250 mg

Przedkliniczne badania bezpieczeństwa kwasu ursodeoksycholowego (UDCA) wykazały brak toksyczności ostrej przy jednorazowym podaniu dużych dawek, co potwierdza wysoki profil bezpieczeństwa substancji. Długoterminowe badania na małpach ujawniły hepatotoksyczność manifestującą się zmianami czynnościowymi (zmiany aktywności enzymów wątrobowych) oraz morfologicznymi (proliferacja przewodów żółciowych, ogniskowe zapalenie wrotne, martwica hepatocytów), jednak efekt ten jest prawdopodobnie związany z obecnością kwasu litocholowego, metabolitu UDCA, który u małp nie ulega detoksykacji, w przeciwieństwie do ludzi. Badania na gryzoniach nie wykazały działania karcinogennego ani mutagennego, a testy genotoksyczności in vitro i in vivo dały wyniki negatywne, co wskazuje na brak potencjału mutagennego UDCA.
badanie in vitro, badanie in vivo, działanie embriotoksyczne, działanie rakotwórcze, enzymy wątrobowe, genotoksyczność, hepatotoksyczność, kwas litocholowy, kwas ursodeoksycholowy, martwica komórek wątrobowych, metabolit kwasu ursodeoksycholowego, mutacja genetyczna, okres okołoporodowy, proliferacja przewodów żółciowych, rozwój płodowy, toksyczność ostra, toksyczność przewlekła, uszkodzenie chromosomów, zapalenie wrotne
Leksykon leków
Działania niepożądane – Fluconazole Polfarmex 100 mg

Fluconazole Polfarmex, dostępny w dawkach 50 mg, 100 mg, 150 mg i 200 mg, zawiera flukonazol, lek przeciwgrzybiczy o szerokim spektrum działania. Najczęściej obserwowane działania niepożądane (≥1/10) to ból głowy, ból brzucha, biegunka, nudności, wymioty oraz podwyższenie aktywności enzymów wątrobowych (aminotransferazy alaninowej, aminotransferazy asparaginianowej, fosfatazy alkalicznej) i wysypka. Rzadziej występują poważniejsze zaburzenia hematologiczne, takie jak agranulocytoza, leukopenia, trombocytopenia i neutropenia, a także anafilaksja, wymagająca natychmiastowej interwencji. Flukonazol może również powodować zaburzenia metaboliczne (hipercholesterolemia, hipertriglicerydemia, hipokaliemia), objawy ze strony układu nerwowego (drgawki, parestezje, zawroty głowy, zmiany smaku, drżenie) oraz poważne zaburzenia rytmu serca, w tym torsade de pointes i wydłużenie odstępu QT.
agranulocytoza, aminotransferaza alaninowa, aminotransferaza asparaginianowa, anafilaksja, bezsenność, biegunka, bilirubina, cholestaza, enzymy wątrobowe, flukonazol, fosfataza alkaliczna, hipercholesterolemia, hipertriglicerydemia, hipokaliemia, kandydoza narządów płciowych, lek przeciwgrzybiczy, leukopenia, martwica komórek wątrobowych, martwica toksyczno-rozpływna naskórka, neutropenia, niedokrwistość, niewydolność wątroby, nudności, obrzęk naczynioruchowy, ostra uogólniona osutka krostkowa, osutka krostkowa, parestezje, pokrzywka, torsade de pointes, trombocytopenia, wydłużenie odstępu QT, zaburzenia rytmu serca, zespół Stevensa-Johnsona, złuszczające zapalenie skóry, żółtaczka
Leksykon leków
Przedawkowanie – Fervex malinowy (500 mg + 200 mg + 25 mg)/sasz.

Przedawkowanie leku Fervex o smaku malinowym, zawierającego paracetamol (500 mg), kwas askorbinowy (200 mg) oraz maleinian feniraminy (25 mg), niesie ryzyko poważnych powikłań zdrowotnych, zwłaszcza ze względu na toksyczność paracetamolu i feniraminy. Feniramina w nadmiernych dawkach może wywołać ciężkie objawy neurologiczne, takie jak drgawki (szczególnie u dzieci), zaburzenia świadomości oraz śpiączkę. Zatrucie paracetamolem przebiega dwufazowo: w fazie wczesnej (kilka do kilkunastu godzin po przedawkowaniu) występują nudności, wymioty, nadmierne pocenie, senność i osłabienie, które ustępują mimo postępującego uszkodzenia wątroby. W fazie późnej (12-48 godzin po zatruciu) pojawiają się objawy uszkodzenia wątroby, takie jak ból w nadbrzuszu, powrót nudności, żółtaczka oraz zmiany w badaniach laboratoryjnych (wzrost aminotransferaz, dehydrogenazy mleczanowej, bilirubiny i obniżenie protrombiny). Dawki toksyczne to >10 g paracetamolu u dorosłych oraz >150 mg/kg masy ciała u dzieci, co może prowadzić do martwicy hepatocytów, niewydolności wątroby, kwasicy metabolicznej, encefalopatii, śpiączki i zgonu.
aminotransferazy, bilirubina, dehydrogenaza mleczanowa, drgawki, encefalopatia, kwas askorbowy, kwasica metaboliczna, maleinian feniraminy, martwica komórek wątrobowych, metionina, N-acetylocysteina, niewydolność wątroby, oddział intensywnej terapii, paracetamol, protrombina, przedawkowanie paracetamolu, śpiączka, węgiel aktywowany, zaburzenia świadomości, żółtaczka
Leksykon substancji czynnych
Maleinian feniraminy – Przedawkowanie

Maleinian feniraminy, będący składnikiem preparatów takich jak Fervex D, Fervex Junior, Fervex o smaku malinowym oraz Fluxin, to lek przeciwhistaminowy pierwszej generacji o silnym działaniu neurotoksycznym w przypadku przedawkowania. Objawy zatrucia obejmują drgawki toniczno-kloniczne, szczególnie u dzieci, zaburzenia świadomości od splątania do śpiączki, które mogą wystąpić u wszystkich grup wiekowych. Preparaty te zawierają również paracetamol i kwas askorbinowy, co powoduje złożony obraz kliniczny zatrucia, łączący neurotoksyczność feniraminy z hepatotoksycznością paracetamolu. Dawki paracetamolu przekraczające 10 g u dorosłych lub 150 mg/kg masy ciała u dzieci prowadzą do nieodwracalnej martwicy hepatocytów, niewydolności wątroby i poważnych powikłań, takich jak kwasica metaboliczna, encefalopatia i śpiączka. Kwas askorbinowy w dawkach >1 g/dobę może wywołać hemolizę u pacjentów z niedoborem dehydrogenazy G6PD oraz zaburzenia żołądkowo-jelitowe.
białkomocz, choroba wątroby, dehydrogenaza mleczanowa, drgawki, działanie neurotoksyczne, działanie toksyczne, encefalopatia, hemoliza, hepatotoksyczność paracetamolu, krwiomocz, kwas askorbowy, kwasica metaboliczna, lek przeciwhistaminowy pierwszej generacji, maleinian feniraminy, martwica komórek wątrobowych, metionina, N-acetylocysteina, napad drgawkowy toniczno-kloniczny, niedobór dehydrogenazy glukozo-6-fosforanowej, niewydolność wątroby, obrzęk mózgu, ostra martwica kanalików nerkowych, ostra niewydolność nerek, paracetamol, preparat przeciwprzeziębieniowy, śpiączka, stężenie bilirubiny, stężenie protrombiny, uszkodzenie wątroby, węgiel aktywowany, zaburzenie neurologiczne, zaburzenie rytmu serca, zaburzenie świadomości, zapalenie trzustki, żółtaczka, zwiększenie aktywności aminotransferaz
Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Paracetamol Hasco o smaku pomarańczowym 120 mg/5 ml

Paracetamol zawarty w preparacie Paracetamol Hasco (zawiesina doustna 120 mg/5 ml o smaku pomarańczowym) charakteryzuje się niemal całkowitym wchłanianiem z przewodu pokarmowego, osiągając maksymalne stężenie w osoczu w ciągu 30-60 minut po podaniu. Substancja ulega szerokiej dystrybucji, z ograniczoną penetracją do tkanki tłuszczowej, przenika przez barierę łożyskową oraz do mleka kobiecego. Okres półtrwania wynosi 2-3 godziny u dorosłych i 1,5-2 godziny u dzieci, a stopień wiązania z białkami osocza wzrasta wraz ze stężeniem leku. Metabolizm zachodzi głównie w wątrobie, z dominującym sprzęganiem z kwasem glukuronowym (60%) i siarczanami (35%), a także oksydacją prowadzącą do powstania hepatotoksycznego metabolitu N-acetylo-p-benzochinoiminy, który w warunkach fizjologicznych jest neutralizowany przez glutation.
bariera łożyskowa, bierna dyfuzja, droga nerkowa, dystrybucja w organizmie, działanie przeciwbólowe, działanie przeciwgorączkowe, glukuronid, glutation, hepatotoksyczność, kwas merkapturowy, martwica komórek wątrobowych, mleko kobiece, N-acetylo-p-benzochinoimina, okres półtrwania, oksydacja, ostra niewydolność wątroby, paracetamol, siarczan, sprzęganie z kwasem glukuronowym, sprzęganie z siarczanami, stężenie substancji czynnej, uszkodzenie hepatocytów, wchłanianie z przewodu pokarmowego, wiązanie z białkami krwi, właściwości farmakokinetyczne
Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Meaxin 400 mg

Imatynib wykazuje toksyczność wielonarządową potwierdzoną w badaniach przedklinicznych na szczurach, psach, małpach i królikach. Najważniejsze narządy docelowe to układ krwiotwórczy (zmiany hematologiczne łagodne do umiarkowanych), wątroba (zwiększona aktywność aminotransferaz, zmniejszenie stężeń cholesterolu, triglicerydów, białka całkowitego i albumin; u psów ciężkie uszkodzenia wątroby), nerki (ogniskowa mineralizacja i nefroza cewek nerkowych u małp przy dawce NOAEL 15 mg/kg), oraz układ rozrodczy samców (zmniejszenie masy jąder i najądrzy, obniżenie ruchliwości plemników przy dawce ≥20 mg/kg). Imatynib wykazuje działanie teratogenne u szczurów przy dawkach ≥100 mg/kg, objawiające się m.in. brakiem kości czaszki i przepukliną mózgową, natomiast dawka NOEL dla teratogenności wynosi 30 mg/kg. W badaniach genotoksyczności imatynib był negatywny w większości testów in vitro i in vivo, z wyjątkiem działania klastogennego w komórkach jajnika chomika chińskiego. Ponadto, dwa z 27 produktów pośrednich procesu produkcji wykazały mutagenność w teście Amesa i na komórkach chłoniaka mysiego.
aberracja chromosomowa, aminotransferaza, azot mocznikowy, badanie przedkliniczne, badanie rakotwórczości, brodawczak gruczołu, działanie klastogenne, działanie mutagenne, działanie teratogenne, genotoksyczność, gruczolak nerki, gruczolakorak jelita cienkiego, guz złośliwy, hiperplazja przewodów żółciowych, kardiomiopatia, martwica komórek wątrobowych, nefroza cewek nerkowych, niewydolność serca, ogniskowa mineralizacja, organogeneza, przepuklina mózgowa, przerost mięśnia sercowego, przewlekła choroba nerek, rozrost nabłonka przejściowego, rozstrzeń jam serca, rozwój przed-pourodzeniowy, spermatogeneza, szpik kostny, test Amesa, test mikrojądrowy, toksyczność wielokrotna, uszkodzenie nerek, uszkodzenie wątroby, utrata płodu, wpływ na płodność, zakażenie oportunistyczne, zmiana hematologiczna