kapsułka
Kapsułka w terminologii medycznej odnosi się do różnych struktur anatomicznych oraz form farmaceutycznych. W anatomii, kapsułki to błony łącznotkankowe otaczające i chroniące narządy wewnętrzne, takie jak kapsułka stawowa, torebka nerkowa (kapsułka Bowmana), czy kapsułka wątrobowa (torebka Glissona). Struktury te zapewniają ochronę, stabilizację i wsparcie dla narządów.
W farmacji kapsułka to postać leku składająca się z osłonki (najczęściej żelatynowej) wypełnionej substancją leczniczą. Wyróżniamy kapsułki twarde (składające się z dwóch części) oraz miękkie (jednolite). Ta forma podania leku zapewnia precyzyjne dawkowanie, maskuje nieprzyjemny smak substancji czynnej oraz umożliwia kontrolowane uwalnianie leku w określonych częściach przewodu pokarmowego.
W nowoczesnej diagnostyce stosuje się również kapsułki endoskopowe – miniaturowe urządzenia wyposażone w kamerę, które po połknięciu przez pacjenta przesuwają się przez przewód pokarmowy, rejestrując obrazy. Ta nieinwazyjna metoda diagnostyczna jest szczególnie cenna w ocenie zmian w jelicie cienkim, trudno dostępnym dla konwencjonalnej endoskopii. Kapsułki endoskopowe znajdują zastosowanie w diagnostyce krwawień z przewodu pokarmowego, chorób zapalnych jelit czy w poszukiwaniu zmian nowotworowych.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Ursopol 150 mg
Ursopol (kwas ursodeoksycholowy) powinien być dawkowany indywidualnie, z uwzględnieniem masy ciała pacjenta oraz wskazań klinicznych. W kamicy żółciowej zalecana dawka wynosi 8-10 mg/kg/dobę (u pacjentów otyłych do 15 mg/kg/dobę), podawana w 2-3 dawkach podzielonych, co dla pacjenta 75 kg odpowiada 2 kapsułkom po 150 mg lub 1 kapsułce 300 mg dwa razy dziennie. W pierwotnej żółciowej marskości wątroby stosuje się dawkę 13-15 mg/kg/dobę (np. 7 kapsułek po 150 mg u pacjenta 75 kg w 3 dawkach). W innych chorobach wątroby i dróg żółciowych dawka wynosi 10-20 mg/kg/dobę w 3 dawkach, a w wewnątrzwątrobowej cholestazie ciężarnych 10-16 mg/kg/dobę w 2-3 dawkach. W zapaleniu błony śluzowej żołądka spowodowanym zarzucaniem żółci stosuje się 3 kapsułki po 150 mg dwa razy dziennie lub 1 kapsułkę 300 mg trzy razy dziennie. U dzieci z mukowiscydozą dawka początkowa to 20 mg/kg/dobę, z możliwością zwiększenia do 30 mg/kg/dobę, podawana w 2-3 dawkach.
badanie radiologiczne, badanie ultrasonograficzne, biodostępność, choroby wątroby i dróg żółciowych, dawka podzielona, kamica żółciowa, kapsułka, kwas ursodeoksycholowy, mukowiscydoza, ocena kliniczna, pierwotna żółciowa marskość wątroby, przebieg kliniczny, rozpuszczenie kamieni, wewnątrzwątrobowa cholestaza ciężarnych, wskazanie terapeutyczne, wywiad medyczny, zaburzenia czynności wątroby, zapalenie błony śluzowej żołądka, zarzucanie żółci - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Klertis 25 mg
Lek Klertis zawiera sunitynib w postaci cyklaminianu i jest dostępny w kapsułkach twardych o dawkach 12,5 mg, 25 mg oraz 50 mg. Jedynym bezwzględnym przeciwwskazaniem do jego stosowania jest nadwrażliwość na substancję czynną lub na którąkolwiek substancję pomocniczą zawartą w preparacie. Nadwrażliwość może manifestować się od łagodnych reakcji skórnych po ciężkie reakcje anafilaktyczne, co wymaga szczególnej uwagi podczas kwalifikacji pacjenta do terapii. Przeciwwskazania są identyczne dla wszystkich dostępnych dawek i postaci leku, co podkreśla konieczność dokładnego wywiadu alergologicznego przed rozpoczęciem leczenia.
- Leksykon substancji czynnych
Lactobacillus acidophilus – Dawkowanie i sposób podawania
Lactobacillus acidophilus, szczególnie szczep La-5, jest kluczowym składnikiem preparatu Trilac, który zawiera 1,6 x 10⁹ CFU bakterii kwasu mlekowego na kapsułkę, z czego 37,5% stanowi ten szczep. Zalecane dawkowanie w fazie intensywnej wynosi 1-2 kapsułki trzy razy dziennie przez okres od 2 tygodni do miesiąca, natomiast w fazie podtrzymującej dawka redukowana jest do 2 kapsułek na dobę, z czasem trwania dostosowanym indywidualnie. Preparat należy podawać doustnie, najlepiej z dużą ilością płynu, podczas posiłku lub na godzinę przed nim, co optymalizuje przeżywalność i kolonizację bakterii w przewodzie pokarmowym. Trilac zawiera również inne szczepy probiotyczne, takie jak Lactobacillus delbrueckii subsp. bulgaricus (Lb-Y27) oraz Bifidobacterium animalis subsp. lactis (Bb-12), co może wpływać na jego działanie synergistyczne. Podczas wywiadu medycznego i ustalania schematu dawkowania należy uwzględnić formę farmaceutyczną (kapsułki twarde z proszkiem o barwie jasnobeżowej do łososiowej), zdolność pacjenta do połykania kapsułek oraz historię stosowania probiotyków i ewentualne reakcje niepożądane. Istotne jest monitorowanie odpowiedzi klinicznej, nasilenia objawów oraz interakcji z innymi lekami, zwłaszcza antybiotykami, które mogą obniżać skuteczność probiotyków. Dawkowanie może wymagać modyfikacji w zależności od indywidualnych potrzeb pacjenta oraz współistniejących schorzeń, co podkreśla konieczność indywidualizacji terapii probiotycznej z udziałem Lactobacillus acidophilus.
bakteria probiotyczna, bakterie kwasu mlekowego, bifidobacterium animalis lactis, faza intensywna leczenia, faza podtrzymująca, kapsułka, kapsułka twarda, kolonizacja jelita, kwas żołądkowy, Lactobacillus acidophilus, Lactobacillus acidophilus La-5, lactobacillus delbrueckii bulgaricus, postać farmaceutyczna, przewód pokarmowy, przeżywalność bakterii probiotycznych, reakcja niepożądana, stosowanie antybiotyków, szczep lactobacillus acidophilus, wskazania kliniczne, wywiad medyczny - Leksykon leków
Skład i postać leku – Elvanse 70 mg
Produkt leczniczy Elvanse dostępny jest w formie kapsułek twardych o dawkach 20 mg, 30 mg, 40 mg, 50 mg, 60 mg oraz 70 mg, zawierających lisdeksamfetaminę dimezylan jako substancję czynną. Lisdeksamfetamina ulega w organizmie konwersji do deksamfetaminy, która wykazuje działanie psychostymulujące. Każda dawka kapsułki odpowiada określonej ilości deksamfetaminy: od 5,9 mg w kapsułce 20 mg do 20,8 mg w kapsułce 70 mg. Kapsułki różnią się kolorystyką i oznaczeniami, co ułatwia ich identyfikację kliniczną. Substancje pomocnicze obejmują celulozę mikrokrystaliczną, kroskarmelozę sodową oraz magnezu stearynian, a osłonka kapsułki zawiera żelatynę oraz barwniki takie jak tytanu dwutlenek (E 171), erytrozyna (E 127) i błękit brylantowy FCF (E 133), dostosowane do poszczególnych dawek.
błękit brylantowy FCF, celuloza mikrokrystaliczna, deksamfetamina, działanie psychostymulujące, erytrozyna, kapsułka, kapsułka twarda, kroskarmeloza sodowa, lisdeksamfetaminy dimezylan, magnezu stearynian, polietylen wysokiej gęstości, postać farmaceutyczna, produkt leczniczy, środek rozluźniający, substancja aktywna, substancja czynna, substancja pomocnicza, substancja psychoaktywna, szelak, tytanu dwutlenek, żelaza tlenek - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Excedrin Sprint 500 mg
Lek Panadol Sprint w postaci tabletek powlekanych zawiera 500 mg paracetamolu i jest przeznaczony do podania doustnego. U dorosłych i młodzieży powyżej 12 lat (masa ciała >50 kg) zaleca się dawkę 1-2 tabletki (500-1000 mg) co najmniej co 4 godziny, maksymalnie 4 dawki na dobę, co odpowiada 4000 mg paracetamolu. U dzieci w wieku 6-11 lat dawka wynosi ½-1 tabletka (250-500 mg), podawana do 4 razy na dobę, z maksymalną dawką dobową 60 mg/kg masy ciała, podzieloną na dawki po 15 mg/kg. Produkt nie jest zalecany dla dzieci poniżej 6 lat. Tabletki mają linię podziału umożliwiającą precyzyjne dawkowanie, co jest istotne w pediatrii.
- Leksykon substancji czynnych
Mentol – Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn
Mentol, jako składnik aktywny wielu preparatów leczniczych, występuje w różnych postaciach farmaceutycznych, w tym maściach, kremach, żelach, płynach doustnych, tabletkach do ssania oraz preparatach do płukania gardła. Analiza charakterystyk produktów wskazuje, że preparaty miejscowe zawierające mentol (np. Bengay 150 mg + 100 mg/g, Dip Hot 128 mg + 59,1 mg + 19,7 mg + 14,7 mg/g, Dip Rilif 50 mg + 30 mg/g) nie wpływają na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn. Wyjątkiem jest maść Aroma-Activ, dla której brak jest danych dotyczących tego wpływu. W przypadku preparatów doustnych zawierających mentol, zwłaszcza tych z dodatkiem etanolu (Amol, Argol Essenza Balsamica), istnieje ryzyko wpływu na ośrodkowy układ nerwowy, co skutkuje zaleceniem powstrzymania się od prowadzenia pojazdów i obsługi maszyn po ich zastosowaniu. Preparat Validol (60 mg mieszaniny mentolu i izowalerianianu mentylu) może wywierać niewielki wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów.
bezpieczeństwo terapii, charakterystyka produktu leczniczego, droga podania, działanie niepożądane, etanol, kapsułka, kapsułka miękka, krem, krople doustne, maść, mentol, ośrodkowy układ nerwowy, płyn doustny, płyn na skórę, podanie doustne, postać farmaceutyczna, preparat do płukania gardła, preparat do stosowania zewnętrznego, preparat złożony, produkt leczniczy, roztwór do płukania gardła, tabletka do ssania, zawiesina na skórę, żel - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Vitaminum E Medana
Produkt Vitaminum E Medana zawiera 400 mg all-rac-α-tokoferylu octanu w kapsułce elastycznej, co stanowi wysoką dawkę witaminy E. W trakcie terapii należy zachować szczególną ostrożność u pacjentów przyjmujących doustne leki przeciwzakrzepowe, estrogeny oraz suplementy witaminy K, ze względu na potencjalne interakcje farmakologiczne. Szczególnie istotne jest monitorowanie parametrów krzepnięcia, takich jak czas protrombinowy (PT) oraz współczynnik INR, zwłaszcza u pacjentów z niedoborem witaminy K oraz u tych stosujących antagonistów witaminy K (np. warfarynę), gdyż witamina E może nasilać efekt przeciwzakrzepowy i zwiększać ryzyko krwawień.
all-rac-α-tokoferylu octan, antagonista witaminy K, czas protrombinowy, doustny lek przeciwzakrzepowy, duża dawka witaminy E, efekt przeciwzakrzepowy, estrogen, INR, kapsułka, leczenie przeciwzakrzepowe, niedobór witaminy K, parametr krzepnięcia, warfaryna, witamina K, współczynnik czasu protrombinowego, zaburzenie krzepnięcia, zewnątrzpochodny układ krzepnięcia - Leksykon substancji czynnych
Fenylefryna – Dawkowanie i sposób podawania
Fenylefryna, sympatykomimetyk stosowany głównie w leczeniu objawów przeziębienia i grypy, wymaga precyzyjnego dawkowania zależnego od postaci farmaceutycznej, wieku pacjenta oraz wskazań terapeutycznych. U dorosłych i młodzieży powyżej 12 lat dawki różnią się w zależności od formy leku: kapsułki zawierające 10-12,2 mg fenylefryny podaje się co 4-6 godzin, maksymalnie 4 kapsułki (48,8 mg/dobę), tabletki z 5-6,1 mg fenylefryny co 8 godzin, maksymalnie 6 tabletek (do 36,6 mg/dobę), a proszki do roztworu doustnego zawierające 10-12,2 mg co 4-6 godzin, maksymalnie 4-6 saszetek (do 60 mg/dobę). Dla dzieci 6-12 lat dostępne są preparaty z 5 mg fenylefryny, dawkowane do 4 saszetek na dobę, z uwzględnieniem ograniczeń dotyczących maksymalnej dawki paracetamolu (60 mg/kg/24h). W przypadku podawania pozajelitowego dawki wynoszą 2-5 mg podskórnie/domięśniowo lub 25-50 µg/min dożylnie, z możliwością modyfikacji w zależności od odpowiedzi klinicznej.
aerozol do nosa, choroby układu sercowo-naczyniowego, ciśnienie krwi, cukrzyca, dawkowanie pozajelitowe, działanie sympatykomimetyczne, fenylefryna, fenylefryny chlorowodorek, ibuprofen, infuzja dożylna, kapsułka, nadciśnienie tętnicze, nadczynność tarczycy, niewydolność nerek, niewydolność wątroby, paracetamol, podanie donosowe, preparat przeciw przeziębieniu, przedawkowanie, przesączanie kłębuszkowe, roztwór doustny, tabletka, wstrzyknięcie domięśniowe, wstrzyknięcie podskórne - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Viregyt-K 100 mg
Viregyt-K zawiera chlorowodorek amantadyny w dawce 100 mg i jest stosowany w leczeniu choroby Parkinsona oraz zakażeń wirusem grypy A. U dorosłych pacjentów początkowa dawka wynosi 100 mg na dobę przez pierwszy tydzień, następnie zwiększana do 100 mg dwa razy na dobę, z maksymalną dawką dobową 400 mg. U osób powyżej 65 roku życia oraz u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek dawkę należy odpowiednio zmniejszyć, uwzględniając klirens kreatyniny: przy klirensie <15 mL/min lek jest przeciwwskazany, przy 15-35 mL/min zaleca się 100 mg co 2-3 dni, a powyżej 35 mL/min 100 mg codziennie. Dawkowanie powinno być dostosowane indywidualnie, z uwzględnieniem obserwacji klinicznych i stopniowym zwiększaniem dawki co najmniej co tydzień. W przypadku leczenia grypy A zaleca się 100 mg na dobę przez 4-5 dni, najlepiej rozpoczęte w ciągu 48 godzin od wystąpienia objawów.
amantadyna, chlorowodorek amantadyny, choroba Parkinsona, działanie niepożądane, gorączka, kapsułka, klirens kreatyniny, klirens nerkowy, leczenie przeciwparkinsonowskie, lek cholinolityczny, lewodopa, objawy podmiotowe i przedmiotowe, półokres eliminacji leku, stężenie leku w osoczu, wirus grypy A, zaburzenie czynności nerek, zapalenie oskrzeli - Leksykon leków
Skład i postać leku – Pregabalin Stada 150 mg
Pregabalin Stada jest dostępny w formie kapsułek twardych o dawkach 25 mg, 50 mg, 75 mg, 150 mg, 225 mg oraz 300 mg, zawierających odpowiednio 25 mg do 300 mg pregabaliny jako substancji czynnej. Każda kapsułka zawiera także laktozę jednowodną w ilościach od 8,25 mg do 70 mg, pełniącą funkcję wypełniacza. Inne substancje pomocnicze to skrobia żelowana kukurydziana oraz talk, które wspomagają uwalnianie i proces produkcji leku. Otoczka kapsułek różni się w zależności od dawki i zawiera m.in. żelatynę, dwutlenek tytanu (E 171) oraz barwniki takie jak tlenki żelaza (E 172). Kapsułki różnią się także rozmiarem (od 14 mm do 22 mm) i kolorem, co ułatwia identyfikację dawki.
blister z folii, dawka jednostkowa, dwutlenek tytanu, glikol propylenowy, kapsułka, kapsułka twarda, laktoza jednowodna, pregabalina, skrobia żelowana kukurydziana, środek poślizgowy, środek wypełniający i rozsadzający, substancja czynna, substancja pomocnicza, szelak, talk, tlenek żelaza czarny, tlenek żelaza czerwony, żelatyna - Leksykon substancji czynnych
Racekadotryl – Dawkowanie i sposób podawania
Racekadotryl jest inhibitorem enkefalinazy stosowanym w terapii ostrej biegunki, z dawkowaniem dostosowanym do wieku, masy ciała oraz formy farmaceutycznej. U dorosłych zaleca się podawanie kapsułek 100 mg doustnie, początkowo jednorazowo, a następnie 100 mg trzy razy na dobę przed posiłkami, maksymalnie do 7 dni lub do uzyskania dwóch prawidłowych stolców. U dzieci dawkowanie jest uzależnione od masy ciała: 1,5 mg/kg na dawkę, trzy razy dziennie, z podziałem na konkretne dawki (10 mg dla masy <9 kg, 20 mg dla 9-13 kg, 30 mg dla 13-27 kg, 60 mg dla >27 kg) i odpowiednie formy leku (granulat do zawiesiny). Terapia u dzieci zwykle trwa do 5 dni, nie przekraczając 7 dni, z koniecznością kontynuacji do momentu oddania dwóch normalnych stolców.
badanie kliniczne, granulat do sporządzania zawiesiny doustnej, kapsułka, kapsułka twarda, masa ciała, nawodnienie doustne, nawodnienie pacjenta, normalny stolec, ostra biegunka, płyn nawadniający doustny, podawanie leku, postać farmaceutyczna, racekadotryl, zaburzenia czynności nerek, zaburzenia czynności wątroby - Leksykon leków
Skład i postać leku – Solpadeine 500 mg + 8 mg + 30 mg
Produkt leczniczy Solpadeine dostępny jest w formie kapsułek zawierających trzy substancje czynne: 500 mg paracetamolu, 8 mg fosforanu kodeiny oraz 30 mg kofeiny. Takie połączenie składników aktywnych zapewnia wielokierunkowe działanie przeciwbólowe oraz poprawę samopoczucia pacjenta. Kapsułki zawierają również substancje pomocnicze, takie jak magnezu stearynian i skrobia kukurydziana, a ich otoczka składa się z dwóch części: dolna zawiera tytanu dwutlenek i żelatynę, natomiast górna – barwniki erytrozynę (E127), błękit patentowy V (E131), żółcień chinolinową (E104) oraz tytanu dwutlenek (E171). Szczególną uwagę należy zwrócić na obecność barwników o znanym działaniu, które mogą mieć znaczenie kliniczne u niektórych pacjentów.
błękit patentowy V, blister Al/PVC, dwutlenek tytanu, działanie przeciwbólowe, erytrozyna, fosforan kodeiny, kapsułka, kofeina, niezgodność farmaceutyczna, okres ważności, paracetamol, postać farmaceutyczna, skrobia kukurydziana, stabilność fizykochemiczna, stearynian magnezu, substancja pomocnicza o znanym działaniu, żelatyna, żółcień chinolinowa - Leksykon leków
Skład i postać leku – Sunitinib Glenmark 25 mg
Sunitinib Glenmark jest dostępny w postaci twardych kapsułek doustnych o trzech dawkach: 12,5 mg, 25 mg oraz 50 mg substancji czynnej – sunitynibu. Każda kapsułka zawiera granulki o barwie od żółtej do pomarańczowej, a ich rozmiary i kolorystyka osłonek różnią się w zależności od dawki: kapsułki 12,5 mg mają rozmiar 4 (długość około 14,3 mm) z pomarańczowym wieczkiem i korpusem, kapsułki 25 mg rozmiar 3 (ok. 15,9 mm) z karmelowym wieczkiem i pomarańczowym korpusem, natomiast kapsułki 50 mg rozmiar 1 (ok. 19,4 mm) z karmelowym wieczkiem i korpusem. Oznakowanie białym tuszem zawiera odpowiednio napisy „12.5 mg”, „25 mg” lub „50 mg”. Substancje pomocnicze obejmują m.in. celulozę mikrokrystaliczną, mannitol, kroskarmelozę sodową, povidonę K30 oraz stearynian magnezu, a skład osłonek kapsułek zawiera różne barwniki (tlenki żelaza i dwutlenek tytanu) oraz żelatynę.
blister jednodawkowy, celuloza mikrokrystaliczna, dwutlenek tytanu, glikol propylenowy, kapsułka, kapsułka twarda, kroskarmeloza sodowa, mannitol, niezgodność farmaceutyczna, podanie doustne, powidon, produkt leczniczy, środek rozsadzający, stearynian magnezu, substancja pomocnicza, sunitinib, sunitynib, szelak, tlenek żelaza czarny, tlenek żelaza czerwony, tlenek żelaza żółty, żelatyna - Leksykon leków
Skład i postać leku – Metopirone 250 mg
Produkt leczniczy Metopirone dostępny jest w formie miękkich kapsułek zawierających 250 mg metyraponu jako substancji czynnej, stosowany w terapii zaburzeń hormonalnych związanych z kortyzolem. Kapsułki mają podłużny kształt o wymiarach 18,5 mm długości i 7,5 mm średnicy, są nieprzezroczyste, białe lub żółtawobiałe, z nadrukiem „HRA” wykonanym czerwonym tuszem zawierającym kwas karminowy (E120) oraz inne składniki stabilizujące i regulujące pH. Substancje pomocnicze obejmują m.in. etylowanilinę, żelatynę, glicerol, makrogole 400 i 4000, konserwanty E215 (0,71 mg) i E217 (0,35 mg), tytanu dwutlenek (E171) oraz wodę oczyszczoną, które wpływają na właściwości fizykochemiczne i stabilność preparatu. Obecność parahydroksybenzoesanów wymaga uwagi u pacjentów z alergiami na konserwanty.
dwutlenek tytanu, kapsułka, kapsułka miękka, kortyzol, Metopirone, metyrapon, niezgodność farmaceutyczna, okres ważności leku, parahydroksybenzoesan etylu, parahydroksybenzoesan propylu, polietylen wysokiej gęstości, reakcja alergiczna, regulator pH, substancja aromatyzująca, substancja błonotwórcza, substancja czynna, substancja pomocnicza