hipokalcemia
Hipokalcemia to stan obniżonego stężenia wapnia całkowitego w surowicy krwi poniżej 8,5 mg/dl (2,12 mmol/l) lub wapnia zjonizowanego poniżej 4,6 mg/dl (1,15 mmol/l). Jest to częste zaburzenie elektrolitowe, które może występować bezobjawowo lub manifestować się poważnymi objawami klinicznymi.
Przyczyny hipokalcemii są zróżnicowane i obejmują: niedoczynność przytarczyc (pierwotną lub pozabiegową), niedobór witaminy D, niewydolność nerek, zespół głodnych kości, ostre zapalenie trzustki, sepsa, oraz działanie niektórych leków (np. bisfosfoniany, cytrynian, EDTA). Szczególną uwagę należy zwrócić na hipokalcemię w kontekście zabiegów tyreoidektomii i parathyreoidektomii.
Objawy kliniczne hipokalcemii zależą od szybkości spadku stężenia wapnia i jego wartości. Do typowych należą: parestezje, tężyczka, skurcze mięśni, objaw Chvostka, objaw Trousseau, drgawki, zaburzenia rytmu serca i wydłużenie odstępu QT. W ciężkiej hipokalcemii mogą wystąpić zagrażające życiu zaburzenia rytmu serca i skurcz krtani.
Diagnostyka obejmuje oznaczenie stężenia wapnia całkowitego i zjonizowanego, fosforanów, magnezu, PTH, witaminy D oraz ocenę funkcji nerek. Leczenie zależy od nasilenia objawów – w stanach ostrych stosuje się dożylne preparaty wapnia (chlorek lub glukonian), w przewlekłych – doustną suplementację wapnia i witaminy D. Kluczowe jest również leczenie przyczynowe.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Skurcze mięśni nóg – Etiologia i przyczyny
Skurcze mięśni nóg, najczęściej łydkowych, to mimowolne, bolesne skurcze trwające od sekund do minut, o etiologii idiopatycznej lub wtórnej. Patomechanizm idiopatycznych skurczów obejmuje nadpobudliwość neuronów ruchowych, nieprawidłową aktywność nerwową podczas snu, zmęczenie mięśni oraz ograniczenie perfuzji mięśni. Czynniki ryzyka to odwodnienie, zaburzenia elektrolitowe (np. hipokaliemia, hipomagnezemia, hipokalcemia), przeciążenie mięśni, długotrwałe utrzymywanie pozycji, wiek >50 lat oraz pozycja stopy w zgięciu podeszwowym podczas snu. Skurcze mogą być manifestacją chorób naczyniowych (miażdżyca, PAD, niewydolność żylna), neurologicznych (Parkinson, ALS, neuropatie, stenoza kanału kręgowego, stwardnienie rozsiane), metabolicznych (cukrzyca typu 2, choroby tarczycy, choroba Addisona), nerek, wątroby, a także stanów takich jak ciąża, POChP, alkoholizm czy niedokrwistość. Leki wywołujące skurcze to m.in. diuretyki, statyny, blokery kanału wapniowego, donepezil, tolkapon, raloksyfen, leki stosowane w astmie, doustne środki antykoncepcyjne oraz dożylny siarczan żelaza.
bezdech senny, bloker kanału wapniowego, choroba Parkinsona, choroba tętnic obwodowych, chromanie przestankowe, diuretyk, hiperkaliemia, hipoglikemia, hipokalcemia, hipokaliemia, hipomagnezemia, hiponatremia, marskość wątroby, neuropatia cukrzycowa, neuropatia obwodowa, niedokrwistość, niewydolność żylna, płaskostopie, przewlekła choroba nerek, przewlekła obturacyjna choroba płuc, skurcz idiopatyczny, skurcz mięśnia nogi, statyna, stenoza kanału kręgowego, stwardnienie rozsiane, stwardnienie zanikowe boczne, transmisja efaptyczna, zaburzenie elektrolitowe, zgięcie podeszwowe - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Calcium Folinate Kabi
Calcium Folinate Kabi (10 mg/ml, roztwór do wstrzykiwań/infuzji) zawierający wapnia folinian jest wskazany wyłącznie do podawania domięśniowego i dożylnego, z bezwzględnym przeciwwskazaniem do podawania dokanałowego ze względu na ryzyko zgonów po przedawkowaniu metotreksatu. Folinian wapnia stosuje się wyłącznie w skojarzeniu z metotreksatem lub 5-fluorouracylem pod ścisłą kontrolą specjalisty chemioterapii. Należy monitorować pacjentów z padaczką leczonych fenobarbitalem, fenytoiną, prymidonem lub pochodnymi kwasu bursztynowego ze względu na ryzyko zwiększenia częstości napadów wskutek obniżenia stężenia leków przeciwpadaczkowych. Folinian wapnia może maskować objawy niedokrwistości złośliwej i innych niedoborów witaminy B12, a makrocytemia indukowana cytostatykami (np. hydroksykarbamid, cytarabina) nie powinna być leczona kwasem folinowym.
5-fluorouracyl, biegunka, chemioterapia przeciwnowotworowa, folinian wapnia, hipokalcemia, inhibitor syntezy DNA, kwas folinowy, leukopenia, makrocytemia, metotreksat, napad padaczkowy, nefrotoksyczność, niedokrwistość złośliwa, niewydolność nerek, objawy toksyczności, podanie dokanałowe, podanie domięśniowe i dożylne, podeszły wiek, wiązanie z albuminami, zapalenie błon śluzowych, zły stan ogólny - Leksykon substancji czynnych
Worykonazol – Dawkowanie i sposób podawania
Worykonazol, lek przeciwgrzybiczy z grupy triazoli, stosowany jest w leczeniu inwazyjnych zakażeń grzybiczych z uwzględnieniem indywidualnego dawkowania zależnego od wieku, masy ciała, drogi podania oraz wskazań klinicznych. Dawka nasycająca u dorosłych i młodzieży o masie ciała ≥40 kg wynosi 6 mg/kg mc. co 12 godzin dożylnie lub 400 mg co 12 godzin doustnie, a dawka podtrzymująca to 4 mg/kg mc. dwa razy na dobę dożylnie lub 200 mg dwa razy na dobę doustnie. U pacjentów <40 kg odpowiednio 200 mg i 100 mg doustnie. U dzieci (2–<12 lat) i młodzieży o małej masie ciała dawka dożylna nasycająca to 9 mg/kg mc. co 12 godzin, a podtrzymująca 8 mg/kg mc. dwa razy na dobę. Worykonazol charakteryzuje się wysoką biodostępnością doustną (96%), co umożliwia przejście z formy dożylnej na doustną po poprawie klinicznej. Podawanie dożylne nie powinno przekraczać szybkości 3 mg/kg mc./godz. przez 1–3 godziny. Monitorowanie elektrolitów (K+, Mg2+, Ca2+) jest niezbędne ze względu na ryzyko hipokaliemii, hipomagnezemii i hipokalcemii. Czas leczenia powinien być jak najkrótszy, a w przypadku terapii dłuższej niż 180 dni wymagana jest ocena stosunku korzyści do ryzyka. W przypadku niewydolności nerek (klirens kreatyniny <50 ml/min) preferowana jest forma doustna ze względu na kumulację hydroksypropylobetadeksu w postaci dożylnej.
aminotransferaza alaninowa, aminotransferaza asparaginianowa, choroba przeszczep przeciwko gospodarzowi, dawka nasycająca, dawka podtrzymująca, efawirenz, farmakokinetyczna analiza populacyjna, fenytoina, fosfataza zasadowa, hemodializa, hipokalcemia, hipokaliemia, hipomagnezemia, hydroksypropylobetadeks, immunosupresja, klasyfikacja Child-Pugh, klirens kreatyniny, kreatynina w surowicy, marskość wątroby, neutropenia, niedobór odporności, proszek do sporządzania roztworu, ryfabutyna, tabletka powlekana, uszkodzenie wątroby, worykonazol, zaburzenie elektrolitowe, zakażenie grzybicze inwazyjne, żółtaczka - Leksykon leków
Działania niepożądane – Sagalix 40 mg
Preparat Sagalix zawiera omeprazol w dawkach 10 mg, 20 mg oraz 40 mg i może wywoływać działania niepożądane o różnym nasileniu, niezależnie od dawki. Najczęściej (1-10%) obserwuje się bóle głowy, bóle brzucha, zaparcia, biegunkę, wzdęcia oraz nudności i wymioty. Rzadziej występują poważne zaburzenia hematologiczne, takie jak leukopenia, trombocytopenia, agranulocytoza i pancytopenia, które mogą wymagać natychmiastowej interwencji. Reakcje nadwrażliwości, w tym obrzęk naczynioruchowy i wstrząs anafilaktyczny, są rzadkie, ale stanowią zagrożenie życia. Omeprazol może także powodować zaburzenia elektrolitowe, w tym hiponatremię (rzadko) oraz hipomagnezemię z możliwą hipokalcemią i hipokaliemią (częstość nieustalona). W zakresie układu nerwowego i psychicznego obserwuje się bóle głowy (często), bezsenność (niezbyt często), a także rzadkie przypadki pobudzenia, dezorientacji, depresji, agresji i omamów.
agranulocytoza, encefalopatia, ginekomastia, hipokalcemia, hipokaliemia, hipomagnezemia, hiponatremia, kandydoza przewodu pokarmowego, leukopenia, mikroskopowe zapalenie jelita grubego, nadżerkowe zapalenie przełyku, niewydolność wątroby, obrzęk naczynioruchowy, omeprazol, pancytopenia, parestezja, polip dna żołądka, reakcja anafilaktyczna, rumień wielopostaciowy, skurcz oskrzeli, śródmiąższowe zapalenie nerek, toczeń rumieniowaty, toksyczna rozpływna martwica naskórka, trombocytopenia, wstrząs anafilaktyczny, zapalenie wątroby, zespół Stevensa-Johnsona, złamanie kości biodrowej - Leksykon leków
Przedawkowanie – Ibandronat Polpharma 150 mg
Przedawkowanie preparatu Ibandronat Polpharma, zawierającego 150 mg kwasu ibandronowego w postaci sodu ibandronianu jednowodnego, wiąże się z ryzykiem poważnych powikłań, głównie ze strony górnego odcinka przewodu pokarmowego oraz zaburzeń gospodarki wapniowej. Typowe objawy obejmują niestrawność, dyspepsję, zapalenie przełyku, zapalenie żołądka, owrzodzenia oraz hipokalcemii, która może manifestować się mrowieniem, skurczami mięśni, tężyczką, zaburzeniami rytmu serca i drgawkami. Mechanizm toksycznego działania opiera się na bezpośrednim drażniącym wpływie kwasu ibandronowego na błonę śluzową przewodu pokarmowego oraz nasilonym hamowaniu resorpcji kostnej i wchłaniania wapnia, co prowadzi do obniżenia stężenia wapnia w surowicy. Szczególnie narażeni są pacjenci, którzy przyjęli wielokrotne dawki jednocześnie lub mają współistniejące schorzenia przewodu pokarmowego bądź zaburzenia gospodarki wapniowo-fosforanowej.
badanie endoskopowe, bisfosfonian, drgawki, dyspepsja, elektrolity, gospodarka wapniowo-fosforanowa, hipokalcemia, klirens kreatyniny, kwas ibandronowy, lek zobojętniający sok żołądkowy, niestrawność, owrzodzenie żołądka, parametry życiowe, podrażnienie przełyku, preparat wapnia, resorpcja kostna, tężyczka, zaburzenie rytmu serca, zapalenie przełyku, zapalenie żołądka - Leksykon chorób i schorzeń
Niedoczynność przytarczyc – Rokowania, prognozy i postęp choroby
Niedoczynność przytarczyc jest częstym powikłaniem pooperacyjnym po zabiegach na tarczycy, z ryzykiem trwałej niedoczynności wynoszącym około 2,3%. Niezależne predyktory przejściowej niedoczynności przytarczyc obejmują niedoczynność tarczycy przed operacją (OR=3,230, 95% CI: 1,368-7,624, P=0,007), dyssekcję centralnego przedziału szyi (OR=2,196, 95% CI: 1,133-4,257, P=0,02) oraz obecność przytarczyc w preparacie operacyjnym (OR=5,547, 95% CI: 3,065-10,036, P<0,0001). Przejściowa hipokalcemia pooperacyjna jest częstsza u kobiet (OR=2,689, 95% CI: 1,049-6,895, P=0,039) i również związana z dyssekcją CCND oraz obecnością przytarczyc w preparacie. Niski poziom parathormonu (PTH) w pierwszej dobie po operacji koreluje z wysokim ryzykiem trwałej niedoczynności, a autotransplantacja przytarczyc wykazuje działanie ochronne. Wśród pacjentów z trwałą niedoczynnością 85% jest odpowiednio kontrolowanych, jednak 15% doświadcza słabej kontroli choroby, często z utrzymującą się objawową hipokalcemią pomimo terapii.
allotransplantacja przytarczyc, autotransplantacja przytarczyc, badanie histopatologiczne, choroby współistniejące, drgawki, funkcja nerek, gruczoł przytarczyczny, hipokalcemia, kamica nerkowa, niedoczynność przytarczyc, niedoczynność tarczycy, objawowa hipokalcemia, parathormon, pooperacyjna niedoczynność przytarczyc, poziom wapnia, skurcz krtani, zaćma, złogi wapnia, zwapnienie mózgu