zespół Zollingera-Ellisona
Wskazanie

Zespół Zollingera-Ellisona (ZES) to rzadka choroba, charakteryzująca się występowaniem guza (gastrinoma) wydzielającego duże ilości gastryny, co prowadzi do nadmiernej produkcji kwasu żołądkowego. Nadprodukcja kwasu powoduje rozwój wrzodów trawiennych, biegunki i innych objawów ze strony przewodu pokarmowego. ZES może występować sporadycznie lub jako część zespołu mnogiej gruczolakowatości wewnątrzwydzielniczej typu 1 (MEN1).

Diagnostyka zespołu Zollingera-Ellisona obejmuje badania laboratoryjne (podwyższony poziom gastryny w surowicy), badania obrazowe (tomografia komputerowa, rezonans magnetyczny, USG endoskopowe, scyntygrafia receptorów somatostatynowych) oraz gastroskopię. Kluczowe znaczenie ma wczesne rozpoznanie, gdyż nieleczony ZES może prowadzić do poważnych powikłań, w tym perforacji wrzodów i krwawień z przewodu pokarmowego.

W leczeniu farmakologicznym ZES stosuje się inhibitory pompy protonowej (IPP) w dużych dawkach. Na polskim rynku dostępne są preparaty takie jak: Controloc, Nolpaza, Pantoprazol, Omeprazol, Polprazol, Losec, Helicid, Esomeprazol, Nexium. Zwykle konieczne jest stosowanie większych dawek niż w standardowym leczeniu choroby wrzodowej. Niekiedy stosuje się także analogi somatostatyny (Sandostatin, Somatuline Autogel) w celu hamowania wydzielania gastryny.

Leczenie chirurgiczne jest preferowaną metodą terapii, gdy możliwe jest zlokalizowanie i usunięcie guza. W przypadku gastrinoma złośliwego stosuje się dodatkowo chemioterapię oraz leki ukierunkowane molekularnie, takie jak Sutent (sunitynib) czy Afinitor (ewerolimus).

Największe trudności w leczeniu zespołu Zollingera-Ellisona wiążą się z opóźnionym rozpoznaniem, trudnościami w lokalizacji guza oraz wysokim odsetkiem nowotworów złośliwych. Problemem jest również kontrola objawów u pacjentów z agresywnym przebiegiem choroby, gdzie standardowe dawki IPP mogą być niewystarczające. U pacjentów z MEN1 wyzwaniem jest konieczność kompleksowego leczenia wszystkich składowych zespołu. Długoterminowe leczenie wymaga regularnego monitorowania skuteczności terapii oraz wczesnego wykrywania ewentualnych przerzutów.

Lista leków z tym wskazaniem

  1. 25.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl