owrzodzenie żołądka i dwunastnicy związane z przyjmowaniem niesteroidowych leków przeciwzapalnych
Wskazanie

Owrzodzenie żołądka i dwunastnicy związane z przyjmowaniem niesteroidowych leków przeciwzapalnych (NLPZ) to poważne powikłanie terapii przeciwbólowej i przeciwzapalnej. NLPZ, hamując aktywność enzymów cyklooksygenazy (COX-1 i COX-2), zmniejszają syntezę prostaglandyn, które odpowiadają za ochronę błony śluzowej przewodu pokarmowego. Prowadzi to do zwiększonej podatności na uszkodzenia, co manifestuje się owrzodzeniami, nadżerkami i krwawieniami.

Ryzyko wystąpienia owrzodzeń wzrasta u pacjentów powyżej 65. roku życia, z chorobą wrzodową w wywiadzie, przyjmujących jednocześnie kortykosteroidy lub leki przeciwzakrzepowe, oraz przy stosowaniu wysokich dawek NLPZ lub terapii skojarzonej kilkoma lekami z tej grupy. Najczęściej spotykane NLPZ zwiększające ryzyko owrzodzeń to diklofenak (Diclac, Voltaren), ibuprofen (Nurofen, Ibuprom), ketoprofen (Ketonal, Febrofen) oraz kwas acetylosalicylowy (Polopiryna, Acard).

W leczeniu i profilaktyce owrzodzeń indukowanych przez NLPZ stosuje się głównie inhibitory pompy protonowej (IPP): omeprazol (Polprazol, Gasec, Helicid), pantoprazol (Controloc, Nolpaza, IPP), esomeprazol (Nexium, Emanera) czy rabeprazol (Controloc). Alternatywą są antagoniści receptora H2: ranitydyna (Ranigast) lub famotydyna (Famotydyna). W przypadku wykrycia zakażenia Helicobacter pylori, stosuje się eradykację przy użyciu schematu antybiotykoterapii z IPP.

Największą trudnością w leczeniu pacjentów z owrzodzeniami związanymi z NLPZ jest konieczność kontynuacji terapii przeciwzapalnej przy jednoczesnym zabezpieczeniu przewodu pokarmowego. W przypadkach wysokiego ryzyka powikłań wrzodowych warto rozważyć zastosowanie selektywnych inhibitorów COX-2 (celekoksyb – Celebrex), które rzadziej wywołują owrzodzenia, jednak zwiększają ryzyko sercowo-naczyniowe. Innym wyzwaniem jest niska adherencja pacjentów do zaleceń dotyczących gastroprotekcji oraz niedostateczna świadomość lekarzy odnośnie konieczności profilaktyki u pacjentów z grupy ryzyka.

Skuteczne postępowanie wymaga indywidualnej oceny korzyści i ryzyka terapii NLPZ, wdrożenia odpowiedniej profilaktyki gastroprotekcyjnej oraz regularnego monitorowania pacjenta pod kątem objawów ze strony przewodu pokarmowego, szczególnie krwawień, które mogą przebiegać bezobjawowo, zwłaszcza u osób starszych.

Lista leków z tym wskazaniem

  1. 12.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl