zapobieganie powstawaniu owrzodzenia żołądka i dwunastnicy związanych z przyjmowaniem niesteroidowych leków przeciwzapalnych
Wskazanie

Zapobieganie powstawaniu owrzodzenia żołądka i dwunastnicy związanych z przyjmowaniem niesteroidowych leków przeciwzapalnych (NLPZ) to istotny element ochrony pacjentów przed poważnymi powikłaniami gastroenterologicznymi. NLPZ, takie jak ibuprofen, diklofenak czy naproksen, są powszechnie stosowane w leczeniu bólu, stanów zapalnych i gorączki, jednak ich regularne stosowanie zwiększa ryzyko uszkodzenia błony śluzowej przewodu pokarmowego poprzez hamowanie syntezy prostaglandyn odpowiedzialnych za utrzymanie integralności nabłonka.

Profilaktyka owrzodzeń jest szczególnie ważna u pacjentów z grupy wysokiego ryzyka, do której należą osoby powyżej 65. roku życia, z przebytą chorobą wrzodową, przyjmujące jednocześnie glikokortykosteroidy, leki przeciwzakrzepowe lub inne NLPZ, a także pacjenci z chorobami współistniejącymi. W takich przypadkach lekarz powinien rozważyć zastosowanie odpowiedniej gastroprotekcji już od początku terapii NLPZ.

W profilaktyce uszkodzeń przewodu pokarmowego związanych z NLPZ stosuje się przede wszystkim inhibitory pompy protonowej (IPP). Wśród polskich preparatów wymienić można: Controloc, Nolpaza, Pantopraz, Emanera, Helides (pantoprazol), Loseprazol, Ortanol, Gasec, Heligen (omeprazol), Lansoprazol Genoptim, Lanzul (lansoprazol), Esomeprazol Ranigast, Emanera (esomeprazol) oraz Rabeprazol Genoptim (rabeprazol). Dawkowanie zależy od konkretnego preparatu, ale zazwyczaj stosuje się jedną dawkę dobową.

Alternatywą dla IPP mogą być antagoniści receptora H2, takie jak Famotydyna WZF (famotydyna) czy Ranitydyna Aurovitas (ranitydyna), jednak ich skuteczność w profilaktyce owrzodzeń indukowanych przez NLPZ jest mniejsza niż inhibitorów pompy protonowej. W niektórych przypadkach stosuje się również mizoprostol (Cytotec), który jest analogiem prostaglandyny E1 i zastępuje prostaglandyny, których synteza jest hamowana przez NLPZ.

Największe trudności w zapobieganiu owrzodzeniom związanym z NLPZ obejmują niską świadomość pacjentów odnośnie ryzyka powikłań, niedostateczne stosowanie się do zaleceń lekarskich oraz brak systematycznej oceny czynników ryzyka przed włączeniem NLPZ. Problemem jest również nadużywanie leków z tej grupy dostępnych bez recepty oraz brak odpowiedniej gastroprotekcji u pacjentów samodzielnie stosujących NLPZ. Dodatkowo, długotrwałe stosowanie IPP może prowadzić do rozwoju działań niepożądanych, takich jak zwiększone ryzyko infekcji przewodu pokarmowego, niedobory witamin i minerałów czy zwiększone ryzyko złamań kości.