choroba wrzodowa żołądka i dwunastnicy wywołana stosowaniem niesteroidowych leków przeciwzapalnych u pacjentów w grupie ryzyka
Wskazanie

Choroba wrzodowa żołądka i dwunastnicy wywołana stosowaniem niesteroidowych leków przeciwzapalnych (NLPZ) to częste powikłanie terapii NLPZ, szczególnie u pacjentów z grupy podwyższonego ryzyka. Do czynników ryzyka należą: wiek powyżej 65 lat, wcześniejsza historia choroby wrzodowej, jednoczesne stosowanie glikokortykosteroidów, antykoagulantów lub innych NLPZ, a także infekcja Helicobacter pylori i poważne choroby współistniejące.

Mechanizm powstawania owrzodzeń związany jest głównie z hamowaniem przez NLPZ aktywności cyklooksygenazy typu 1 (COX-1), co prowadzi do zmniejszenia syntezy prostaglandyn odpowiedzialnych za utrzymanie bariery śluzówkowej przewodu pokarmowego. Objawy kliniczne obejmują ból w nadbrzuszu, nudności, wymioty, a w ciężkich przypadkach krwawienie z przewodu pokarmowego lub perforację.

W profilaktyce i leczeniu choroby wrzodowej wywołanej NLPZ stosuje się inhibitory pompy protonowej (IPP), takie jak: Controloc (pantoprazol), Nolpaza (pantoprazol), Omeprazol Polpharma (omeprazol), Emanera (esomeprazol) czy Nexium (esomeprazol). W przypadku wykrycia H. pylori konieczna jest eradykacja zakażenia, najczęściej za pomocą terapii potrójnej zawierającej IPP i dwa antybiotyki.

Alternatywnie można zastosować leki z grupy selektywnych inhibitorów COX-2 (np. Aclexa, Celebrex – celekoksyb), które cechują się mniejszym ryzykiem powikłań żołądkowo-jelitowych. W szczególnych przypadkach można rozważyć zastosowanie mizoprostolu (Cytotec), analogu prostaglandyny E1, który działa gastroprotekcyjnie.

Największe trudności w leczeniu pacjentów z chorobą wrzodową wywołaną NLPZ związane są z koniecznością kontynuacji terapii NLPZ przy jednoczesnej ochronie przewodu pokarmowego. Wyzwaniem jest także identyfikacja pacjentów z bezobjawowym przebiegiem choroby wrzodowej, co może prowadzić do opóźnienia rozpoznania i wystąpienia groźnych powikłań. Problemem jest również niska adherencja pacjentów do zaleceń dotyczących jednoczesnego stosowania leków gastroprotekcyjnych wraz z NLPZ.

Optymalne postępowanie wymaga indywidualnej oceny ryzyka powikłań żołądkowo-jelitowych, oceny konieczności kontynuacji terapii NLPZ oraz stosowania najniższej skutecznej dawki przez możliwie najkrótszy czas, w połączeniu z odpowiednią gastroprotekcją. Regularne monitorowanie pacjentów, szczególnie z grupy wysokiego ryzyka, pozwala na wczesne wykrycie powikłań i ich odpowiednie leczenie.