owrzodzenie dwunastnicy wywołane stosowaniem niesteroidowych leków przeciwzapalnych
Wskazanie

Owrzodzenie dwunastnicy wywołane stosowaniem niesteroidowych leków przeciwzapalnych (NLPZ) to uszkodzenie błony śluzowej dwunastnicy powstające jako skutek uboczny przyjmowania leków z grupy NLPZ. Leki te, hamując działanie enzymu cyklooksygenazy (COX), zmniejszają produkcję prostaglandyn odpowiedzialnych za ochronę błony śluzowej przewodu pokarmowego, co prowadzi do zwiększenia wydzielania kwasu żołądkowego i zmniejszenia produkcji śluzu ochronnego.

Owrzodzenia dwunastnicy związane z NLPZ występują najczęściej u pacjentów długotrwale stosujących te leki w chorobach reumatycznych, po urazach ortopedycznych czy w przypadku przewlekłych zespołów bólowych. Szczególnie narażone są osoby starsze, z wywiadem choroby wrzodowej, jednocześnie przyjmujące glikokortykosteroidy lub leki przeciwzakrzepowe, a także pacjenci zakażeni Helicobacter pylori.

W leczeniu owrzodzeń dwunastnicy wywołanych NLPZ stosuje się przede wszystkim inhibitory pompy protonowej (IPP), takie jak: Controloc (pantoprazol), Nexium (esomeprazol), Helicid (omeprazol), Gasec (omeprazol) czy Emanera (esomeprazol). W przypadkach zakażenia H. pylori konieczna jest również eradykacja bakterii z zastosowaniem antybiotyków i IPP. W terapii można również wykorzystać leki z grupy antagonistów receptora H2, jak Ranigast (ranitydyna) czy Famotydyna WZF, jednak ich skuteczność jest niższa niż IPP.

Istotnym elementem postępowania jest modyfikacja farmakoterapii – rozważenie odstawienia NLPZ lub zastąpienia ich lekami o mniejszym potencjale uszkadzania błony śluzowej, np. selektywnymi inhibitorami COX-2 (Aclexa, Celebrex – celekoksyb). U pacjentów wymagających długotrwałego stosowania NLPZ zaleca się profilaktyczne podawanie IPP.

Największą trudnością w leczeniu owrzodzeń dwunastnicy wywołanych NLPZ jest konieczność kontynuacji terapii przeciwzapalnej u wielu pacjentów z chorobami przewlekłymi, co opóźnia gojenie się owrzodzeń. Problemem jest również ryzyko powikłań, takich jak krwawienia i perforacje, które mogą mieć ciężki przebieg, szczególnie u pacjentów przyjmujących jednocześnie leki przeciwzakrzepowe. Wyzwaniem terapeutycznym pozostaje także optymalizacja leczenia u osób starszych, często obciążonych wielochorobowością i przyjmujących liczne leki, co zwiększa ryzyko interakcji lekowych.