owrzodzenie żołądka wywołane stosowaniem niesteroidowych leków przeciwzapalnych
Wskazanie

Owrzodzenie żołądka wywołane stosowaniem niesteroidowych leków przeciwzapalnych (NLPZ) to powikłanie gastrologiczne występujące u pacjentów regularnie przyjmujących leki z tej grupy. NLPZ, działając poprzez blokowanie enzymów cyklooksygenazy (COX), zmniejszają produkcję prostaglandyn, które chronią błonę śluzową żołądka. Efektem jest osłabienie naturalnych mechanizmów obronnych, co prowadzi do uszkodzenia śluzówki i powstawania owrzodzeń.

Objawy kliniczne mogą obejmować ból w nadbrzuszu, uczucie pełności, nudności, wymioty, a w poważniejszych przypadkach krwawienie z przewodu pokarmowego manifestujące się smołowatymi stolcami lub krwawymi wymiotami. Czynnikami zwiększającymi ryzyko wystąpienia owrzodzeń są: wiek powyżej 65 lat, wcześniejsza choroba wrzodowa, jednoczesne stosowanie kortykosteroidów, leków przeciwzakrzepowych oraz wysoka dawka lub długotrwałe stosowanie NLPZ.

W leczeniu stosuje się przede wszystkim inhibitory pompy protonowej (IPP), które skutecznie hamują wydzielanie kwasu solnego. Na polskim rynku dostępne są: Controloc, Nolpaza, Pantoprazol (pantoprazol), Nexium, Emanera (esomeprazol), Gasec, Helicid (omeprazol), Dexilant (dekslansoprazol) oraz Lansoprazol. W przypadkach infekcji Helicobacter pylori konieczne jest włączenie terapii eradykacyjnej z zastosowaniem antybiotyków.

Alternatywnie można stosować leki z grupy H2-blokerów, takie jak Ranigast, Ranitydyna (ranitydyna) czy Famotydyna WZF (famotydyna), choć są one mniej skuteczne niż IPP. Sukralfat (Venter) tworzy ochronną warstwę na powierzchni owrzodzenia, wspierając gojenie. U pacjentów wymagających długotrwałego stosowania NLPZ zaleca się preparaty łączące NLPZ z IPP (np. Axotret) lub stosowanie selektywnych inhibitorów COX-2 (Celebrex, Aclexa).

Największe trudności w leczeniu owrzodzeń wywołanych przez NLPZ obejmują konieczność kontynuacji terapii NLPZ u pacjentów z chorobami zapalnymi lub bólem przewlekłym, co utrudnia gojenie się owrzodzeń. Problemem jest również niska świadomość pacjentów odnośnie ryzyka związanego z samodzielnym stosowaniem NLPZ dostępnych bez recepty. Dodatkowo, u osób starszych często występuje polipragmazja, a interakcje między lekami mogą zwiększać ryzyko powikłań. Wyzwaniem klinicznym pozostaje również zrównoważenie korzyści przeciwzapalnych i przeciwbólowych NLPZ z ryzykiem poważnych powikłań gastrologicznych, szczególnie u pacjentów z wysokim ryzykiem sercowo-naczyniowym.