inne stany chorobowe związane z nadmiernym wydzielaniem kwasu solnego
Wskazanie

Nadmierne wydzielanie kwasu solnego w żołądku może prowadzić do różnych stanów chorobowych, poza klasyczną chorobą wrzodową i refluksem żołądkowo-przełykowym. Do tych stanów należą m.in. zespół Zollingera-Ellisona (gastrinoma), mastocytoza układowa, hiperplazja komórek G antralnych, a także idiopatyczna hipersekrecja kwasu. W tych stanach dochodzi do zwiększonej produkcji kwasu solnego, co prowadzi do uszkodzenia błony śluzowej górnego odcinka przewodu pokarmowego.

Szczególnie trudnym przypadkiem jest zespół Zollingera-Ellisona, który charakteryzuje się występowaniem guza wydzielającego gastrynę (gastrinoma), najczęściej zlokalizowanego w trzustce lub dwunastnicy. Prowadzi to do drastycznego wzrostu stężenia gastryny w surowicy i nadmiernej stymulacji komórek okładzinowych żołądka do produkcji kwasu solnego. Pacjenci często zgłaszają bóle brzucha, uporczywe biegunki, zgagę oraz owrzodzenia w nietypowych lokalizacjach, które są oporne na standardowe leczenie.

W farmakoterapii stanów z nadmierną sekrecją kwasu kluczową rolę odgrywają inhibitory pompy protonowej (IPP) stosowane w wysokich dawkach. Na polskim rynku dostępne są: Controloc, Nolpaza, Pantoprazol, Prazol (pantoprazol), Losec, Helicid, Gasec, Ortanol (omeprazol), Nexium (esomeprazol), Emanera (esomeprazol) oraz Lanzul, Lanzostad (lansoprazol). W szczególnie opornych przypadkach stosuje się leki z różnych grup IPP jednocześnie lub w połączeniu z antagonistami receptora H2, takimi jak Famotydyna czy Ranigast (ranitydyna).

Największym wyzwaniem w leczeniu pacjentów z nadmierną sekrecją kwasu jest ustalenie przyczyny tego stanu. Diagnostyka różnicowa może być czasochłonna i wymaga zaawansowanych badań, w tym oznaczenia poziomu gastryny na czczo, testów z sekretyny, badań endoskopowych z pobraniem wycinków oraz obrazowania (TK, MRI, scyntygrafia receptorów somatostatynowych). W przypadku zespołu Zollingera-Ellisona konieczna jest wielodyscyplinarna współpraca gastroenterologów, endokrynologów i chirurgów w celu skutecznego leczenia guza będącego źródłem gastryny.

Dodatkową trudnością jest odpowiednie dostosowanie dawki leków hamujących wydzielanie kwasu. Pacjenci z tymi schorzeniami często wymagają znacznie wyższych dawek IPP niż standardowo stosowane, a także monitorowania skuteczności leczenia poprzez regularne pomiary pH żołądka. W przypadkach opornych na farmakoterapię konieczne może być leczenie operacyjne, które jednak nie zawsze jest możliwe ze względu na lokalizację zmian lub współistniejące choroby.

Lista leków z tym wskazaniem

  1. 10.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl