wrzód dwunastnicy związany z leczeniem NLPZ u pacjentów z grupy ryzyka
Wskazanie

Wrzód dwunastnicy związany z leczeniem NLPZ (niesteroidowych leków przeciwzapalnych) to poważne powikłanie gastroenterologiczne, występujące najczęściej u pacjentów długotrwale stosujących leki z tej grupy. Szczególnie narażeni są pacjenci z grupy ryzyka, czyli osoby powyżej 65 roku życia, z historią choroby wrzodowej, stosujący jednocześnie glikokortykosteroidy lub leki przeciwzakrzepowe, oraz pacjenci zakażeni Helicobacter pylori.

Mechanizm powstawania wrzodów związanych z NLPZ polega głównie na hamowaniu syntezy prostaglandyn, które pełnią funkcję ochronną w błonie śluzowej dwunastnicy. Prowadzi to do osłabienia bariery śluzówkowej, zwiększenia sekrecji kwasu solnego i zaburzenia mikrokrążenia, co finalnie może skutkować powstaniem owrzodzenia.

W leczeniu i profilaktyce wrzodów dwunastnicy związanych z NLPZ stosuje się przede wszystkim inhibitory pompy protonowej (IPP). W Polsce dostępne są preparaty takie jak Controloc (pantoprazol), Helicid, Gasec, Ortanol (omeprazol), Nexium (esomeprazol) czy Lansoprazole (lansoprazol). Alternatywnie stosowane mogą być również blokery receptora H2, jak Famotydyna (Famogast, Famidyna) czy antagoniści receptora H2 jak Ranitydyna (Ranigast).

W przypadku wykrycia zakażenia Helicobacter pylori niezbędna jest terapia eradykacyjna, składająca się z IPP oraz dwóch antybiotyków (najczęściej amoksycylina i klarytromycyna lub metronidazol). W Polsce stosowane są preparaty złożone jak Helicid HP czy Pylera.

Największe trudności w leczeniu pacjentów z wrzodami dwunastnicy związanymi z NLPZ obejmują konieczność kontynuacji leczenia przeciwzapalnego (szczególnie u pacjentów z chorobami reumatologicznymi), wysokie ryzyko nawrotów po zakończeniu leczenia oraz ryzyko poważnych powikłań jak krwawienie czy perforacja. Wyzwaniem jest również niska świadomość pacjentów dotycząca możliwych powikłań stosowania NLPZ oraz niska adherencja do zaleceń profilaktycznych. U pacjentów wymagających długotrwałego stosowania NLPZ warto rozważyć zamianę na preparaty selektywne COX-2 (np. Celecoxib – Celebrex) w połączeniu z IPP, które wiążą się z mniejszym ryzykiem powikłań żołądkowo-jelitowych.