substancje powierzchniowo czynne

Substancje powierzchniowo czynne (surfaktanty) to związki chemiczne posiadające właściwości zmniejszania napięcia powierzchniowego na granicy faz. W medycynie mają szczególne znaczenie kliniczne, zwłaszcza w kontekście fizjologii układu oddechowego.

Surfaktant płucny, produkowany przez pneumocyty typu II w pęcherzykach płucnych, składa się głównie z fosfolipidów (zwłaszcza fosfatydylocholiny) oraz specyficznych białek surfaktantowych (SP-A, SP-B, SP-C i SP-D). Jego podstawową funkcją jest obniżanie napięcia powierzchniowego w pęcherzykach płucnych, co zapobiega ich zapadaniu się podczas wydechu, zmniejsza pracę oddechową i zapewnia prawidłową wymianę gazową.

Niedobór surfaktantu jest główną przyczyną zespołu zaburzeń oddychania u wcześniaków (RDS), gdzie stosuje się egzogenne preparaty surfaktantowe jako terapię ratującą życie. W medycynie klinicznej surfaktanty znalazły również zastosowanie w leczeniu ostrej niewydolności oddechowej u dorosłych, zespole aspiracji smółki oraz w profilaktyce RDS u noworodków z grupy wysokiego ryzyka.

Poza kontekstem płucnym, substancje powierzchniowo czynne wykorzystywane są w formulacjach farmaceutycznych jako emulgatory, solubilizatory i środki zwiększające biodostępność leków słabo rozpuszczalnych w wodzie. Odgrywają także istotną rolę w składzie środków dezynfekcyjnych, gdzie ułatwiają penetrację substancji czynnych do mikroorganizmów.

Powiązane wpisy

Leksykon leków
Interakcje leku – Bactroban 20 mg/g

Mupirocyna w postaci maści (Bactroban, 20 mg/g) wykazuje korzystny profil interakcji farmakologicznych, nie stwierdzono istotnych interakcji z lekami stosowanymi miejscowo ani ogólnoustrojowo. Mechanizm działania mupirocyny polegający na hamowaniu bakteryjnej syntetazy izoleucylo-tRNA oraz ograniczona absorpcja ogólnoustrojowa minimalizują ryzyko interakcji. Nie wykazano wpływu alkoholu etylowego (zarówno spożywczego, jak i miejscowego) na skuteczność terapii, choć miejscowe stosowanie alkoholu może teoretycznie zaburzać barierę skórną i mikroflorę, co nie jest jednak klasyfikowane jako interakcja farmakologiczna. Zaleca się unikanie jednoczesnej aplikacji innych preparatów miejscowych na tę samą powierzchnię skóry, aby nie ograniczać dostępu mupirocyny do zmiany chorobowej.
absorpcja ogólnoustrojowa, aktywność przeciwbakteryjna, alkohol etylowy, aplikacja miejscowa leku, bariera ochronna skóry, działania niepożądane, glikol polietylenowy, interakcje farmakologiczne, interakcje lekowe, mechanizm działania, mikroflora skóry, przenikanie przez skórę, środki przeciwbakteryjne, substancje powierzchniowo czynne, zakażenia skórne
Leksykon leków
Interakcje leku – Rywanol 0,1% 0,1%

Etakrydyny mleczan jednowodny, substancja czynna produktu Rywanol 0,1%, stosowany miejscowo na skórę, charakteryzuje się ograniczonymi danymi dotyczącymi interakcji lekowych. Brak jest badań klinicznych precyzujących potencjalne interakcje z innymi lekami. Zaleca się unikanie jednoczesnego stosowania Rywanolu 0,1% z innymi preparatami miejscowymi ze względu na ryzyko zmniejszenia skuteczności terapeutycznej, zwiększenia miejscowych działań niepożądanych oraz zmiany właściwości fizykochemicznych roztworu. Szczególną ostrożność należy zachować przy łączeniu z mydłami, detergentami, środkami utleniającymi (np. nadtlenek wodoru), innymi antyseptykami oraz preparatami zawierającymi substancje powierzchniowo czynne, które mogą wpływać na aktywność przeciwbakteryjną i przenikanie etakrydyny przez skórę.
aktywność przeciwbakteryjna, aplikacja miejscowa na skórę, bariera skórna, działanie antagonistyczne, działanie odkażające, działanie przeciwbakteryjne, działanie synergistyczne, etakrydyna mleczan jednowodny, nadtlenek wodoru, płyn na skórę, reakcja niepożądana, rywanol, schemat stosowania, środki antyseptyczne, substancje powierzchniowo czynne, substancje utleniające, właściwości antyseptyczne
Leksykon substancji czynnych
Nadtlenek wodoru – Interakcje

Nadtlenek wodoru (Hydrogenii peroxidum) wykazuje silne właściwości utleniające, co determinuje jego potencjalne interakcje z innymi substancjami leczniczymi, zwłaszcza przy stosowaniu miejscowym. Zaleca się unikanie jednoczesnej aplikacji nadtlenku wodoru z innymi preparatami na tę samą powierzchnię skóry ze względu na ryzyko zmniejszenia skuteczności obu produktów lub wystąpienia działań niepożądanych. Szczególną uwagę należy zwrócić na interakcje z anionowymi substancjami powierzchniowo czynnymi, które mogą dezaktywować chloroheksydynę w preparatach złożonych, takich jak Skinsept mucosa i Spitaderm. Mechanizm polega na neutralizacji ładunku kationowych cząsteczek chloroheksydyny przez anionowe surfaktanty, co prowadzi do powstania nieaktywnych kompleksów i istotnego obniżenia działania przeciwdrobnoustrojowego. W przypadku alkoholi (etanol 10,4 g/100 g w Skinsept mucosa, izopropanol 70 g/100 g w Spitaderm) obserwuje się synergistyczne działanie przeciwdrobnoustrojowe, jednak z potencjalnym nasileniem działania drażniącego na skórę i błony śluzowe.
anionowe substancje powierzchniowo czynne, błona śluzowa, chloroheksydyna, działanie drażniące, działanie odtłuszczające, działanie przeciwdrobnoustrojowe, działanie synergistyczne, etanol, interakcja z alkoholem, izopropanol, nadtlenek wodoru, Peroxygel, preparaty jodowe, Skinsept mucosa, Spitaderm, substancje powierzchniowo czynne, właściwości utleniające

substancje powierzchniowo czynne

Powiązane wpisy

Interakcje leku – Bactroban 20 mg/g

Interakcje leku – Rywanol 0,1% 0,1%

Nadtlenek wodoru – Interakcje