Zassida
Proszek do sporządzania zawiesiny do wstrzykiwań lub roztworu do wstrzykiwań, 25 mg/ml
Produkt leczniczy zawiera azacytydynę, substancję czynną o stężeniu 25 mg/ml po przygotowaniu zawiesiny do wstrzykiwań. Jest to liofilizowany proszek, który należy rozpuścić przed użyciem. Stosuje się go u dorosłych pacjentów z zespołami mielodysplastycznymi o pośrednim i wysokim ryzyku, przewlekłą białaczką mielomonocytową oraz ostrą białaczką szpikową. Lek jest przeznaczony dla osób, które nie kwalifikują się do przeszczepienia krwiotwórczych komórek macierzystych.
- Dawkowanie i sposób podawania
- Działania niepożądane
- Interakcje leku
- Profil bezpieczeństwa leku
- Przeciwwskazania
- Przedawkowanie
- Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
- Skład i postać leku
- Specjalne ostrzeżenia
- Właściwości farmakodynamiczne
- Właściwości farmakokinetyczne
- Wpływ na płodność, ciążę i laktację
- Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn
- Wskazania do stosowania
-
Dawkowanie i sposób podawania
Lek Zassida (azacytydyna) w dawce początkowej 75 mg/m² powierzchni ciała podawany jest podskórnie codziennie przez 7 dni w 28-dniowych cyklach, z zaleceniem kontynuacji terapii przez co najmniej 6 cykli lub do progresji choroby. Przed każdym cyklem konieczne jest monitorowanie parametrów hematologicznych (pełna morfologia krwi), czynności wątroby, stężenia kreatyniny oraz dwuwęglanów w surowicy. Toksyczność hematologiczna definiowana jest jako nadir z liczbą płytek ≤ 50,0 × 10⁹/l i/lub ANC ≤ 1 × 10⁹/l. W przypadku toksyczności u pacjentów z prawidłowymi wartościami wyjściowymi (WBC ≥ 3,0 × 10⁹/l, ANC ≥ 1,5 × 10⁹/l, płytki ≥ 75,0 × 10⁹/l) opóźnia się kolejny cykl do regeneracji, a jeśli regeneracja nie nastąpi w ciągu 14 dni, dawkę zmniejsza się o 50%. U pacjentów z obniżonymi wartościami wyjściowymi stosuje się bardziej złożone kryteria opóźnień i modyfikacji dawki, uwzględniające komórkowość szpiku kostnego.
U pacjentów w podeszłym wieku nie ma specyficznych zaleceń dotyczących dawkowania, jednak wskazane jest monitorowanie czynności nerek ze względu na ryzyko ich upośledzenia. Azacytydyna może być stosowana u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek bez początkowej modyfikacji dawki, ale w przypadku niewyjaśnionego spadku stężenia dwuwęglanów poniżej 20 mmol/l lub wzrostu kreatyniny/BUN ≥ 2-krotności wartości wyjściowych i powyżej GGN, dawkę należy zmniejszyć o 50% i opóźnić kolejny cykl. U pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby brak jest formalnych badań, jednak nie zaleca się modyfikacji dawki początkowej, a dalsze decyzje opierają się na wynikach hematologicznych. Lek jest przeciwwskazany u pacjentów z zaawansowanymi nowotworami złośliwymi wątroby oraz nie jest zalecany u dzieci i młodzieży do 17 lat. Podanie odbywa się podskórnie, zmieniając miejsce iniekcji co najmniej o 2,5 cm, unikając miejsc drażliwych lub uszkodzonych.
Czytaj więcej w pełnym wpisie: Dawkowanie i sposób podawania – Zassida 25 mg/ml
azacytydyna, azot mocznikowy, chemioterapeutyk, czynność nerek, dawka początkowa, dwuwęglany w surowicy, działanie niepożądane, komórkowość szpiku, kreatynina w surowicy, lek przeciwwymiotny, morfologia krwi, neutrofile, niewydolność wątroby, nowotwór wątroby, płytki krwi, progresja choroby, regeneracja komórkowa, test czynnościowy wątroby, toksyczność hematologiczna, wstrzyknięcie podskórne -
Działania niepożądane
Azacytydyna, substancja czynna leku Zassida, wykazuje szerokie spektrum działań niepożądanych, szczególnie w terapii zespołów mielodysplastycznych (MDS), przewlekłej białaczki mielomonocytowej (CMML) oraz ostrej białaczki szpikowej (AML) z 20-30% blastów w szpiku. W badaniach klinicznych, w tym AZA PH GL 2003 CL 001 oraz CALGB 9221 i 8921, działania niepożądane wystąpiły u 97% pacjentów. Najczęstsze ciężkie działania obejmowały gorączkę neutropeniczną (8,0%), niedokrwistość (2,3%), małopłytkowość (3,5%) oraz zapalenie płuc (2,5%). Reakcje hematologiczne (71,4%) takie jak neutropenia, leukopenia i małopłytkowość miały zwykle nasilenie 3-4 stopnia, natomiast zdarzenia żołądkowo-jelitowe (60,6%) – nudności i wymioty – występowały głównie z nasileniem 1-2 stopnia. Reakcje w miejscu podania odnotowano u 77,1% pacjentów, przeważnie o łagodnym przebiegu. W populacji pacjentów ≥65 lat z AML (>30% blastów) w badaniu AZA-AML-001, gorączka neutropeniczna wystąpiła u 25%, zapalenie płuc u 20,3%, a gorączka u 10,6%, z dominującymi zdarzeniami żołądkowo-jelitowymi (zaparcia 41,9%, nudności 39,8%, biegunka 36,9%) o nasileniu 1-2 stopnia.
Profil bezpieczeństwa azacytydyny wymaga szczególnej uwagi na działania hematologiczne, które stanowią główne zagrożenie podczas terapii, w tym ryzyko gorączki neutropenicznej i powikłań zakaźnych, takich jak posocznica neutropeniczna (0,8%) i zapalenie płuc (2,5-20,3%). Zaleca się regularne monitorowanie morfologii krwi przed każdym cyklem leczenia oraz ścisłe obserwowanie objawów infekcji, zwłaszcza u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek i wątroby, którzy są bardziej narażeni na toksyczność. Leczenie objawowe działań żołądkowo-jelitowych oraz profilaktyka infekcji są kluczowe dla poprawy tolerancji terapii. Rzadkie, ale poważne działania niepożądane obejmują krwotoki mózgowe (0,5%), krwotoki żołądkowo-jelitowe (0,8%) oraz reakcje nadwrażliwości (0,25%). W miejscu podania mogą wystąpić zmiany zapalne i martwica, co wymaga monitorowania i odpowiedniego postępowania.
Czytaj więcej w pełnym wpisie: Działania niepożądane – Zassida 25 mg/ml
azacytydyna, choroba śródmiąższowa płuc, gorączka neutropeniczna, krwiomocz, krwotok do oka, krwotok mózgowy, krwotok śródczaszkowy, krwotok żołądkowo-jelitowy, leukopenia, małopłytkowość, martwica trzustki, nadciśnienie tętnicze, neutropenia, niedociśnienie tętnicze, niedokrwistość, niewydolność nerek, niewydolność szpiku kostnego, niewydolność wątroby, odwodnienie, ostra białaczka szpikowa, ostra gorączkowa neutrofilowa dermatoza, pancytopenia, plamica, posocznica neutropeniczna, przewlekła białaczka mielomonocytowa, reakcja nadwrażliwości, śpiączka wątrobowa, wybroczyny, wysięk osierdziowy, zapalenie osierdzia, zapalenie płuc, zespół lizy guza, zespół mielodysplastyczny, zgorzelinowe zapalenie skóry -
Profil bezpieczeństwa leku
Azacytydyna (Zassida) jest przeciwwskazana u kobiet karmiących piersią ze względu na potencjalne ciężkie działania niepożądane u dziecka, mimo braku jednoznacznych danych o przenikaniu leku do mleka. U pacjentów prowadzących pojazdy lub obsługujących maszyny zaleca się zachowanie ostrożności z uwagi na zgłaszane zmęczenie. W populacji seniorów nie ma konieczności modyfikacji dawki początkowej, jednak wskazane jest monitorowanie czynności nerek, ze względu na częstsze u nich zaburzenia nerkowe. Brak danych dotyczących interakcji azacytydyny z alkoholem.
U pacjentów z zaburzeniami czynności nerek azacytydyna może być stosowana bez zmiany dawki początkowej, ale wymaga ścisłego monitorowania parametrów nerkowych (np. kreatyniny, BUN, dwuwęglanów) i ewentualnej korekty dawki w przypadku pogorszenia funkcji. Podobnie u pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby, zwłaszcza z ciężką niewydolnością, konieczna jest ostrożność i monitorowanie parametrów laboratoryjnych, choć nie zaleca się rutynowej zmiany dawki początkowej. Azacytydyna jest przeciwwskazana u pacjentów z zaawansowanymi nowotworami złośliwymi wątroby.
Czytaj więcej w pełnym wpisie: Profil bezpieczeństwa leku – Zassida 25 mg/ml
-
Przeciwwskazania
Przed rozpoczęciem terapii azacytydyną (Zassida, 25 mg/ml) konieczna jest szczegółowa ocena przeciwwskazań, w tym nadwrażliwości na substancję czynną lub składniki pomocnicze, zaawansowanych nowotworów złośliwych wątroby oraz stanu karmienia piersią, które stanowią bezwzględne przeciwwskazania. Szczególną uwagę należy zwrócić na ocenę funkcji wątroby i nerek, wykluczenie zaawansowanych zmian nowotworowych w wątrobie oraz wywiad alergiczny. U kobiet w wieku rozrodczym wskazane jest wykonanie testu ciążowego i zapewnienie skutecznej antykoncepcji ze względu na potencjalne ryzyko teratogenności i cytotoksycznego działania leku.
Wskazane jest ostrożne stosowanie azacytydyny u pacjentów z ciężką niewydolnością narządową, znaczną supresją szpiku kostnego (głęboka neutropenia, trombocytopenia, niedokrwistość), niestabilnymi stanami klinicznymi (ciężkie zakażenia, niewydolność wielonarządowa) oraz u osób w podeszłym wieku z licznymi chorobami współistniejącymi. W takich przypadkach należy rozważyć modyfikację dawki, odroczenie leczenia lub alternatywne metody terapii, a także systematyczne monitorowanie parametrów hematologicznych i funkcji narządowych, aby zminimalizować ryzyko poważnych działań niepożądanych i zapewnić optymalną skuteczność leczenia.
Czytaj więcej w pełnym wpisie: Przeciwwskazania – Zassida 25 mg/ml
azacytydyna, badanie histopatologiczne, diagnostyka obrazowa, działanie hepatotoksyczne, karmienie piersią, mechanizm cytotoksyczny, nadwrażliwość na azacytydynę, neutropenia, niedokrwistość, niewydolność narządowa, niewydolność wielonarządowa, nowotwór złośliwy wątroby, pacjent w podeszłym wieku, pancytopenia, reakcja anafilaktyczna, redukcja dawki, supresja szpiku kostnego, teratogenność, trombocytopenia, zaburzenie czynności wątroby -
Przedawkowanie
Przedawkowanie azacytydyny, substancji czynnej leku Zassida (25 mg/ml), stanowi poważne zagrożenie kliniczne, wymagające natychmiastowej interwencji. Udokumentowany przypadek dotyczył pojedynczej dawki dożylnej około 290 mg/m² powierzchni ciała, co odpowiada niemal 4-krotności zalecanej dawki początkowej. Objawy przedawkowania obejmowały głównie dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego, takie jak biegunka, nudności i wymioty, które mogą prowadzić do zaburzeń wodno-elektrolitowych i odwodnienia. Ze względu na brak specyficznego antidotum, postępowanie opiera się na monitorowaniu parametrów hematologicznych i biochemicznych oraz leczeniu objawowym i wspomagającym.
W przypadku podejrzenia przedawkowania azacytydyny zaleca się ścisłą obserwację pacjenta, regularne wykonywanie morfologii krwi z rozmazem w celu oceny mielosupresji, monitorowanie funkcji wątroby i nerek oraz kontrolę elektrolitów surowicy. Leczenie wspomagające powinno obejmować odpowiednie nawodnienie, korektę zaburzeń elektrolitowych, stosowanie leków przeciwwymiotnych i przeciwbiegunkowych w razie potrzeby oraz terapię hematologiczną w przypadku działań niepożądanych. Częstotliwość badań i intensywność terapii należy dostosować do stanu klinicznego pacjenta, mając na uwadze potencjalne ryzyko toksyczności układu krwiotwórczego.
Czytaj więcej w pełnym wpisie: Przedawkowanie – Zassida 25 mg/ml
antidotum, azacytydyna, badanie krwi, dawka dożylna, elektrolity surowicy, funkcja wątroby i nerek, hematologiczne działania niepożądane, leczenie wspomagające, lek przeciwbiegunkowy, lek przeciwwymiotny, mielosupresja, morfologia krwi z rozmazem, objawy przewodu pokarmowego, odwodnienie, parametry hematologiczne, przedawkowanie azacytydyny, układ krwiotwórczy, zaburzenia elektrolitowe, zaburzenia wodno-elektrolitowe, Zassida, zawiesina do wstrzykiwań -
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
Azacytydyna wykazuje wyraźne działanie mutagenne in vitro, indukując mutacje genowe oraz aberracje chromosomowe w komórkach bakteryjnych i ssaczych. W badaniach karcinogenności na modelach zwierzęcych, podawanie dootrzewnowe azacytydyny przez 50-52 tygodnie skutkowało zwiększoną częstością nowotworów układu krwiotwórczego, chłonno-siateczkowego, płuc, sutków oraz skóry u myszy, a także nowotworów jądra u szczurów. Te wyniki wskazują na istotny potencjał rakotwórczy leku w modelach przedklinicznych, co ma kluczowe znaczenie dla oceny ryzyka u pacjentów leczonych azacytydyną.
Badania przedkliniczne wykazały również znaczący wpływ azacytydyny na rozwój płodu i płodność zwierząt doświadczalnych. U myszy obserwowano 44% wzrost resorpcji zarodków po pojedynczym dootrzewnowym podaniu podczas organogenezy oraz liczne wady rozwojowe OUN (egzencefalia, przepuklina mózgowa) i kończyn (mikromelia, syndaktylia, oligodaktylia). U szczurów podanie podczas organogenezy powodowało toksyczność zarodkową i podobne wady rozwojowe. Ponadto, u samców myszy i szczurów azacytydyna obniżała płodność, powodując utratę masy jąder i najądrzy, zmniejszenie liczby plemników oraz zwiększoną liczbę nieprawidłowych i utraconych płodów. Dane te podkreślają konieczność szczegółowego poradnictwa dotyczącego płodności i ryzyka teratogennego przed zastosowaniem azacytydyny u pacjentów w wieku rozrodczym.
Czytaj więcej w pełnym wpisie: Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Zassida 25 mg/ml
aberracja chromosomowa, azacytydyna, bezmózgowie, działanie mutagenne, działanie rakotwórcze, egzencefalia, embriotoksyczność, małoocze, mikrognacja, mikromelia, mutacja genowa, niedorozwój kończyn, nieprawidłowość rozwojowa, nowotwór jądra, nowotwór układu krwiotwórczego, oligodaktylia, organogeneza, przepuklina mózgowa, syndaktylia, toksyczność rozwojowa, wytrzewienie -
Skład i postać leku
Zassida to lek zawierający azacytydynę w postaci proszku do sporządzania zawiesiny do wstrzykiwań o stężeniu 25 mg/ml, dostępny w fiolkach zawierających 100 mg lub 150 mg substancji czynnej. Rekonstytucja polega na dodaniu odpowiednio 4 ml lub 6 ml wody do wstrzykiwań, co po wymieszaniu daje jednorodną, mętną zawiesinę bez aglomeratów. Lek podaje się podskórnie, stosując igłę 25G, w dawkach obliczanych na podstawie powierzchni ciała pacjenta (mg/m²). Przykładowo, dla pacjenta o powierzchni ciała 1,8 m², dawka 75 mg/m² odpowiada 135 mg azacytydyny, co wymaga 5,4 ml zawiesiny z jednej fiolki 150 mg. Miejsca podania należy rotować, unikając obszarów podrażnionych lub uszkodzonych. Zassida jest lekiem cytotoksycznym, dlatego podczas przygotowania i podawania należy stosować procedury bezpieczeństwa charakterystyczne dla leków przeciwnowotworowych.
Stabilność preparatu po rekonstytucji zależy od temperatury i rodzaju użytej wody do wstrzykiwań: przy użyciu nieschłodzonej wody zawiesina jest stabilna chemicznie i fizycznie przez 45 minut w 25°C oraz 8 godzin w 2°C-8°C, natomiast po zastosowaniu schłodzonej wody (2°C-8°C) stabilność wzrasta do 32 godzin w 2°C-8°C. Produkt nie powinien być filtrowany ani mieszany z innymi lekami poza wodą do wstrzykiwań. Po przygotowaniu zawiesinę należy przechowywać zgodnie z zaleceniami, a wszelkie pozostałości leku usuwać zgodnie z przepisami dotyczącymi leków cytotoksycznych. W przypadku kontaktu ze skórą lub błonami śluzowymi konieczne jest natychmiastowe przemycie wodą z mydłem lub samą wodą.
Czytaj więcej w pełnym wpisie: Skład i postać leku – Zassida 25 mg/ml
azacytydyna, dawka indywidualna, fiolka z proszkiem, guma bromobutylowa, lek cytotoksyczny, lek przeciwnowotworowy, liofilizowany proszek, mannitol, niezgodność farmaceutyczna, podanie podskórne, postać farmaceutyczna, powierzchnia ciała, proszek do sporządzania zawiesiny, reakcja w miejscu podania, rekonstytucja, stabilność użytkowa, strzykawka z igłą, substancja czynna, substancja pomocnicza, woda do wstrzykiwań, wstrzyknięcie podskórne, zawiesina do wstrzykiwań -
Specjalne ostrzeżenia
Podczas terapii azacytydyną (produkt Zassida) obserwuje się istotne ryzyko hematologicznych działań niepożądanych, takich jak niedokrwistość, neutropenia i małopłytkowość, szczególnie nasilone w trakcie dwóch pierwszych cykli leczenia. Zaleca się wykonywanie pełnej morfologii krwi przed każdym cyklem oraz w razie potrzeby w trakcie terapii, aby monitorować odpowiedź i toksyczność. Modyfikacja dawkowania powinna być oparta na wartościach nadiru i odpowiedzi hematologicznej. Szczególną uwagę należy zwrócić na objawy gorączki oraz krwawienia, które mogą wskazywać na powikłania hematologiczne. U pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby, zwłaszcza z obniżonym stężeniem albuminy w surowicy poniżej 30 g/l, istnieje ryzyko postępującej śpiączki wątrobowej i zgonów, co stanowi przeciwwskazanie do stosowania azacytydyny u chorych z zaawansowanymi nowotworami wątroby.
W trakcie leczenia azacytydyną, zwłaszcza w połączeniu z innymi chemioterapeutykami, odnotowano zaburzenia czynności nerek, w tym niewydolność nerek i nerkową kwasicę cewkową (definiowaną jako stężenie dwuwęglanów w surowicy < 20 mmol/l, zasadowy odczyn moczu oraz hipokaliemia z potasem < 3 mmol/l). Monitorowanie obejmuje testy czynnościowe wątroby, stężenie kreatyniny i dwuwęglanów w surowicy oraz pełną morfologię krwi przed każdym cyklem. Pacjenci z chorobami układu sercowo-naczyniowego lub płuc w wywiadzie wymagają szczególnej ostrożności ze względu na zwiększone ryzyko powikłań sercowych. Należy również zwracać uwagę na ryzyko martwiczego zapalenia powięzi oraz zespołu różnicowania, które mogą prowadzić do zgonu i wymagają natychmiastowej interwencji, w tym przerwania leczenia i zastosowania wysokich dawek kortykosteroidów. Pacjenci z dużym rozmiarem guza powinni być monitorowani pod kątem zespołu rozpadu guza, z uwzględnieniem odpowiednich środków profilaktycznych.
Czytaj więcej w pełnym wpisie: Specjalne ostrzeżenia – Zassida
azacytydyna, bezmocz, hipokaliemia, kortykosteroid, małopłytkowość, martwicze zapalenie powięzi, morfologia krwi, naciek płucny, nadir, nerkowa kwasica cewkowa, neutropenia, niedociśnienie, niedokrwistość, niewydolność oddechowa, obrzęk obwodowy, obrzęk płuc, przerzuty nowotworowe, przewlekła białaczka szpikowa, skąpomocz, śpiączka wątrobowa, testy wątrobowe, toksyczność hematologiczna, wysięk opłucnowy, wysięk osierdziowy, zastoinowa niewydolność serca, zespół kwasu retinowego, zespół różnicowania, zespół rozpadu guza -
Właściwości farmakodynamiczne
Azacytydyna, dostępna w postaci proszku do sporządzania zawiesiny do wstrzykiwań (100 mg lub 150 mg na fiolkę, 25 mg/ml po przygotowaniu), jest lekiem przeciwnowotworowym z grupy analogów pirymidyn (ATC: L01BC07). Mechanizm działania obejmuje cytotoksyczność wobec proliferujących komórek krwiotwórczych oraz hipometylację DNA, co prowadzi do reaktywacji genów supresorowych nowotworu. W badaniu fazy 3 (AZA PH GL 2003 CL 001) u dorosłych pacjentów z MDS o pośrednim-2 i wysokim ryzyku, azacytydyna podawana podskórnie w dawce 75 mg/m² przez 7 dni w 28-dniowych cyklach wydłużyła medianę przeżycia do 24,46 miesiąca w porównaniu do 15,02 miesiąca w grupie kontrolnej (HR=0,58; p=0,0001). Dwuletni wskaźnik przeżycia wyniósł 50,8% vs. 26,2% (p<0,0001). Leczenie zmniejszyło częstość cytopenii, zapotrzebowanie na przetoczenia krwi oraz poprawiło odpowiedź hematologiczną (49% vs. 29%, p<0,0001). W badaniu AZA-AML-001 u pacjentów ≥65 lat z AML (>30% blastów) azacytydyna wykazała medianę przeżycia 10,4 miesiąca vs. 6,5 miesiąca w grupie kontrolnej (HR=0,85; p=0,1009), z istotnym statystycznie wynikiem w modelu Coxa (HR=0,80; p=0,0355). Odpowiedź ogólna (CR+CRi) wyniosła 27,8% vs. 25,1% (p=0,5384). Terapia poprawiła jakość życia i zmniejszyła zależność od przetoczeń krwi.
W badaniach pediatrycznych azacytydyna była stosowana u dzieci z zaawansowanym MDS i JMML oraz u młodych pacjentów z nawrotem molekularnym AML. W badaniu AZA-JMML-001 u 18 dzieci z JMML, podawanie azacytydyny dożylnie w dawce 75 mg/m² przez 7 dni w 28-dniowych cyklach doprowadziło do klinicznej odpowiedzi u 61% pacjentów (50% potwierdzonych odpowiedzi, w tym 3 cCR i 6 cPR). U 43,8% pacjentów zaobserwowano utrzymującą się poprawę liczby płytek krwi. W badaniu AZA-AML-004 u 7 dzieci z nawrotem molekularnym AML, azacytydyna w dawce 100 mg/m² przez 7 dni wykazała stabilizację lub poprawę molekularną u 4 pacjentów, a 6 z nich poddano przeszczepieniu HSCT. Ze względu na ograniczoną liczebność prób, skuteczność u pacjentów pediatrycznych wymaga dalszych badań. Ogólnie, azacytydyna wykazuje korzystny profil skuteczności i bezpieczeństwa w leczeniu MDS i AML u dorosłych oraz obiecujące wyniki w terapii JMML u dzieci, z istotnym wpływem na przeżywalność, odpowiedź hematologiczną oraz zmniejszenie zapotrzebowania na transfuzje.
Czytaj więcej w pełnym wpisie: Właściwości farmakodynamiczne – Zassida 25 mg/ml
analog pirymidyn, azacytydyna, blasty w szpiku, chemioterapia indukcyjna, cykl komórkowy, cytarabina, cytotoksyczność, działanie przeciwnowotworowe, hipometylacja DNA, leczenie wspomagające, lek przeciwnowotworowy, metylotransferaza DNA, minimalna choroba resztkowa, młodzieńcza białaczka mielomonocytowa, morfologia krwi obwodowej, niedokrwistość oporna na leczenie, nieprawidłowość cytogenetyczna, odpowiedź cytogenetyczna, ostra białaczka szpikowa, przeszczepienie krwiotwórczych komórek macierzystych, przetoczenie czerwonych krwinek, przetoczenie płytek krwi, przewlekła białaczka mielomonocytowa, remisja całkowita, remisja częściowa, substancja czynna, szpik kostny, zespół mielodysplastyczny -
Właściwości farmakokinetyczne
Azacytydyna, podawana podskórnie w dawce 75 mg/m², charakteryzuje się szybkim wchłanianiem z osiągnięciem maksymalnego stężenia w osoczu (Cmax) około 750 ± 403 ng/ml po 0,5 godziny, a jej dostępność biologiczna wynosi około 89% w porównaniu do podania dożylnego. Po dożylnym podaniu tej samej dawki Cmax wynosi 2750-2841 ng/ml, a czas do osiągnięcia Cmax to około 5 minut. Objętość dystrybucji u dorosłych wynosi 76 ± 26 litrów, a okres półtrwania (t½) to około 24 minuty. Klirens układowy po podaniu dożylnym wynosi 147 ± 47 l/h, a eliminacja odbywa się głównie przez nerki (wydalanie z moczem 50% po podaniu podskórnym i 85% po dożylnym), z minimalnym wydalaniem z kałem (<1%). Farmakokinetyka u dzieci z MDS, JMML i AML jest zbliżona do dorosłych, z umiarkowaną do wysoką zmiennością międzyosobniczą parametrów takich jak Cmax i AUC.
Metabolizm azacytydyny odbywa się głównie przez spontaniczną hydrolizę i deaminację z udziałem deaminazy cytydynowej, bez udziału izoenzymów cytochromu P450 (CYP), co minimalizuje ryzyko interakcji farmakokinetycznych z innymi lekami metabolizowanymi przez CYP. Azacytydyna nie indukuje ani nie hamuje aktywności głównych izoenzymów CYP w stężeniach klinicznych. Niewydolność nerek powoduje umiarkowany wzrost ekspozycji na lek (AUC i Cmax wzrost o 11-66% w zależności od stopnia niewydolności), jednak nie wymaga początkowej modyfikacji dawki, pod warunkiem monitorowania toksyczności. Brak jest danych dotyczących wpływu niewydolności wątroby, płci, wieku i rasy na farmakokinetykę azacytydyny, a wpływ polimorfizmów deaminazy cytydynowej pozostaje nieokreślony.
Czytaj więcej w pełnym wpisie: Właściwości farmakokinetyczne – Zassida 25 mg/ml
azacytydyna, całkowita remisja, ciężka niewydolność nerek, cytochrom P450, dawka wielokrotna, deaminaza cytydynowa, dostępność biologiczna, hydroliza spontaniczna, klirens, łagodna niewydolność nerek, maksymalne stężenie w osoczu, młodzieńcza białaczka mielomonocytowa, niewydolność wątroby, objętość dystrybucji, okres półtrwania, ostra białaczka szpikowa, podanie dożylne, podanie podskórne, pole pod krzywą stężenia, polimorfizm genetyczny, sulfotransferaza, transferaza glutationowa, UDP-glukuronozylotransferaza, umiarkowana niewydolność nerek, wydalanie nerkowe, zespół mielodysplastyczny -
Wpływ na płodność, ciążę i laktację
Azacytydyna (Zassida) wykazuje istotny wpływ na funkcje rozrodcze, przebieg ciąży oraz laktację, co wymaga szczególnej uwagi w trakcie terapii. Kobiety w wieku rozrodczym oraz mężczyźni muszą stosować skuteczną antykoncepcję przez cały okres leczenia oraz przez minimum 3 miesiące po jego zakończeniu, ze względu na ryzyko mutagennego działania leku i jego metabolitów na komórki rozrodcze. Stosowanie azacytydyny w ciąży, zwłaszcza w pierwszym trymestrze, jest przeciwwskazane z powodu potencjalnej teratogenności i toksyczności potwierdzonej w badaniach na modelach zwierzęcych (myszy). Decyzja o terapii u ciężarnych powinna być podejmowana indywidualnie, po ocenie stosunku korzyści do ryzyka. Karmienie piersią jest przeciwwskazane podczas leczenia, gdyż brak jest danych potwierdzających bezpieczeństwo leku dla noworodków, a potencjalne ryzyko działań niepożądanych jest wysokie.
Wpływ azacytydyny na płodność u ludzi nie jest jednoznacznie określony, jednak badania na zwierzętach wskazują na możliwe upośledzenie funkcji rozrodczych u samców. W związku z tym mężczyznom zaleca się unikanie zapłodnienia partnerki podczas terapii oraz przez co najmniej 3 miesiące po jej zakończeniu, a także rozważenie kriokonserwacji nasienia przed rozpoczęciem leczenia. Lekarz prowadzący powinien kompleksowo informować pacjentów o konieczności stosowania antykoncepcji, przeciwwskazaniach do stosowania azacytydyny w ciąży i laktacji oraz potencjalnym ryzyku dla płodności, dostosowując decyzje terapeutyczne do indywidualnej sytuacji klinicznej pacjenta. Takie podejście minimalizuje ryzyko powikłań reprodukcyjnych i zapewnia optymalną opiekę onkologiczną.
Czytaj więcej w pełnym wpisie: Wpływ na płodność, ciążę i laktację – Zassida 25 mg/ml
azacytydyna, badanie przedkliniczne, choroba nowotworowa, działanie niepożądane, karmienie piersią, komórki rozrodcze, kriokonserwacja nasienia, lek przeciwnowotworowy, mechanizm działania leku, metody antykoncepcji, model zwierzęcy, organogeneza, pierwszy trymestr ciąży, przenikanie do mleka kobiecego, terapia azacytydyną, toksyczność, upośledzenie płodności -
Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn
Azacytydyna (Zassida, 25 mg/ml) wykazuje niewielki lub umiarkowany wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn, głównie poprzez wywoływanie zmęczenia, które może obniżać koncentrację, wydłużać czas reakcji oraz zmniejszać precyzję ruchów. Zmęczenie to stanowi istotny czynnik ryzyka w kontekście bezpieczeństwa psychomotorycznego pacjentów, dlatego producent zaleca zachowanie szczególnej ostrożności podczas prowadzenia pojazdów mechanicznych i obsługi maszyn. Lekarz powinien poinformować pacjenta o możliwym wpływie leku na zdolności psychomotoryczne oraz o konieczności samooceny nasilenia zmęczenia przed podjęciem decyzji o prowadzeniu pojazdu, a także odnotować tę informację w dokumentacji medycznej.
Indywidualizacja zaleceń dotyczących prowadzenia pojazdów podczas terapii azacytydyną jest kluczowa i powinna uwzględniać nasilenie zmęczenia, współistniejące choroby oraz stosowanie innych leków o działaniu sedatywnym. W przypadku niewielkiego zmęczenia zaleca się zachowanie ostrożności, przy umiarkowanym – ograniczenie prowadzenia pojazdów do niezbędnego minimum, a przy znacznym nasileniu zmęczenia – całkowite powstrzymanie się od prowadzenia pojazdów. Regularna ocena nasilenia zmęczenia przez lekarza jest niezbędna do modyfikacji zaleceń i zapewnienia bezpieczeństwa pacjenta oraz innych uczestników ruchu drogowego, co jest również wymogiem prawnym i elementem dobrej praktyki klinicznej.
Czytaj więcej w pełnym wpisie: Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn – Zassida 25 mg/ml
-
Wskazania do stosowania
Zassida (azacytydyna) w stężeniu 25 mg/ml jest wskazana do leczenia dorosłych pacjentów z hematologicznymi nowotworami układu krwiotwórczego, którzy nie kwalifikują się do przeszczepienia krwiotwórczych komórek macierzystych (HSCT). Wskazania obejmują zespoły mielodysplastyczne (MDS) o ryzyku pośrednim-2 i wysokim według IPSS, przewlekłą białaczkę mielomonocytową (CMML) z 10-29% blastów w szpiku bez choroby mieloproliferacyjnej, ostrą białaczkę szpikową (AML) z 20-30% blastów i wieloliniową dysplazją oraz AML z ponad 30% blastów w szpiku, zgodnie z klasyfikacją WHO. Lek dostępny jest w formie proszku do sporządzania zawiesiny do wstrzykiwań, zawierającego 100 mg lub 150 mg azacytydyny, co po rekonstytucji daje stężenie 25 mg/ml.
Decyzja o zastosowaniu Zassidy powinna być podejmowana przez hematologów na podstawie kompleksowej oceny klinicznej, laboratoryjnej i histopatologicznej pacjenta. Lek ten może poprawić parametry hematologiczne, zmniejszyć zależność od transfuzji krwi oraz w niektórych przypadkach wydłużyć przeżycie. Kryteria wykluczające kwalifikację do HSCT obejmują m.in. zaawansowany wiek, choroby współistniejące, brak dawcy, zły stan ogólny lub preferencje pacjenta. Zassida stanowi istotną opcję terapeutyczną w leczeniu zaawansowanych chorób mielodysplastycznych i białaczkowych u pacjentów niekwalifikujących się do przeszczepienia.
Czytaj więcej w pełnym wpisie: Wskazania do stosowania – Zassida 25 mg/ml
azacytydyna, blasty szpiku kostnego, choroba mieloproliferacyjna, choroba nowotworowa układu krwiotwórczego, dysplazja wieloliniowa, hematopoeza, klasyfikacja WHO, Międzynarodowy Punktowy System Rokowniczy, nowotwór układu krwiotwórczego, ostra białaczka szpikowa, proszek liofilizowany, przeszczepienie krwiotwórczych komórek macierzystych, przewlekła białaczka mielomonocytowa, transformacja nowotworowa, Zassida, zawiesina do wstrzykiwań, zespół mielodysplastyczny