zespół mielodysplastyczny
Wskazanie

Zespół mielodysplastyczny (MDS) to grupa chorób nowotworowych szpiku kostnego, charakteryzujących się nieprawidłowym wytwarzaniem komórek krwi. W MDS dochodzi do nieefektywnej hematopoezy, co prowadzi do cytopenii w krwi obwodowej (anemia, neutropenia, małopłytkowość) przy jednoczesnej hipercellularności szpiku. Zespoły te występują głównie u osób starszych, a ich częstość wzrasta z wiekiem, ze średnią wieku zachorowania około 70 lat.

Diagnostyka zespołów mielodysplastycznych opiera się na badaniach morfologii krwi, rozmazie krwi obwodowej, badaniu szpiku kostnego (cytologia, histopatologia), badaniach cytogenetycznych oraz molekularnych. Klasyfikacja WHO wyróżnia kilka podtypów MDS, co ma znaczenie rokownicze i terapeutyczne. Do oceny ryzyka transformacji w ostrą białaczkę szpikową stosuje się międzynarodowy system prognostyczny (IPSS-R).

W leczeniu zespołów mielodysplastycznych w Polsce stosuje się różne metody w zależności od podtypu choroby i grupy ryzyka. W leczeniu objawowym stosuje się przetoczenia koncentratów krwinek czerwonych i płytkowych oraz antybiotykoterapię zakażeń. Leki stymulujące erytropoezę (Eprex, Binocrit, Aranesp) stosuje się u pacjentów z anemią. W przypadku MDS z izolowaną delecją 5q stosuje się lenalidomid (Revlimid). Azacytydyna (Vidaza) jest stosowana w grupach pośredniego-2 i wysokiego ryzyka. Decytabina (Dacogen) również jest stosowana w leczeniu MDS.

Największe trudności w leczeniu zespołu mielodysplastycznego wiążą się z opornością na leczenie, częstymi nawrotami choroby oraz ryzykiem transformacji w ostrą białaczkę szpikową. Pacjenci często wymagają licznych przetoczeń składników krwi, co prowadzi do przeładowania żelazem i konieczności stosowania chelatacji żelaza (Exjade, Deferiprone). Jedyną metodą potencjalnie prowadzącą do wyleczenia jest allogeniczny przeszczep komórek macierzystych, jednak ze względu na wiek pacjentów i choroby współistniejące, tylko niewielki odsetek chorych kwalifikuje się do tej procedury.

Leczenie powikłań infekcyjnych wynikających z neutropenii stanowi kolejne wyzwanie. Stosowane są czynniki wzrostu granulocytów (Neupogen, Zarzio, Accofil), jednak ich skuteczność w MDS jest ograniczona. Kolejnym problemem jest jakość życia pacjentów, którzy zmagają się z przewlekłym zmęczeniem, osłabieniem i koniecznością regularnych wizyt w szpitalu w celu monitorowania choroby i leczenia.

Lista leków z tym wskazaniem

  1. 09.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl