Zespół mielodysplastyczny
Epidemiologia
Zespół mielodysplastyczny (MDS) to heterogenna grupa klonalnych nowotworów hematopoetycznych charakteryzujących się nieskuteczną hematopoezą i cytopeniami, z ryzykiem progresji do ostrej białaczki szpikowej (AML) u 30-40% pacjentów. Zapadalność MDS w USA wynosi około 4-4,9 na 100 000 osób rocznie, jednak rzeczywiste wartości mogą sięgać 5,3-13,1/100 000 z powodu niedodiagnozowania i niedostatecznego zgłaszania. Mediana wieku w chwili rozpoznania to 70-76 lat, a zapadalność rośnie znacząco z wiekiem, osiągając 20,8-36,3/100 000 u osób powyżej 70 lat. Mężczyźni są dwukrotnie bardziej narażeni niż kobiety, z wyjątkiem MDS z delecją 5q, częściej występującego u kobiet. Rasa biała wykazuje wyższy wskaźnik zachorowalności (0,03%) w porównaniu do innych grup etnicznych (0,02%). Chorobowość w USA szacuje się na 60 000-170 000 pacjentów, a globalnie przewiduje się wzrost liczby przypadków z 90 332 w 2018 do 111 861 w 2028 roku (roczny wzrost 2,38%).
- Epidemiologia zespołu mielodysplastycznego
- Zapadalność na MDS
- Czynniki demograficzne
- Chorobowość i przewidywane trendy
- Problemy z rozpoznawaniem i rejestrowaniem przypadków MDS
- MDS a progresja do AML
- Nadzór i monitorowanie MDS
- Znaczenie wczesnego wykrywania i monitorowania
- Nowe metody monitorowania choroby resztkowej
- Nadzór nad populacjami wysokiego ryzyka
- Jakość życia i jej monitorowanie
- Wyzwania w epidemiologii MDS
Epidemiologia zespołu mielodysplastycznego
Zespół mielodysplastyczny (MDS) to heterogenna grupa klonalnych nowotworów komórek macierzystych szpiku kostnego, charakteryzujących się hematopoeza/” title=”nieskuteczna hematopoeza” class=”to-tag” data-termid=”129783″>nieskuteczną hematopoezą, cytopeniami oraz ryzykiem progresji do ostrej białaczki szpikowej. Epidemiologia MDS jest trudna do precyzyjnego określenia ze względu na ewoluujące systemy klasyfikacji, zmienne prezentacje kliniczne oraz problemy z rozpoznawaniem choroby.123
Zapadalność na MDS
Zapadalność na MDS w Stanach Zjednoczonych szacuje się na około 4 przypadki na 100 000 osób rocznie, według danych z bazy Surveillance, Epidemiology, and End Results (SEER).45 Dane z lat 2007-2011 wskazują na wskaźnik zapadalności skorygowany względem wieku wynoszący 4,9 na 100 000 osób rocznie.6 Istnieją jednak dowody sugerujące, że faktyczna zapadalność może być znacznie wyższa, sięgając od 5,3 do nawet 13,1 przypadków na 100 000 osób rocznie, co wynika z niedostatecznego zgłaszania i niedodiagnozowania przypadków.7
Szacunki dotyczące liczby nowych przypadków MDS w Stanach Zjednoczonych wahają się od 10 000 do 30 000-55 000 rocznie.8 Niektóre źródła podają, że rocznie diagnozuje się około 14 000-16 000 nowych przypadków.910 W skali globalnej liczba nowych rozpoznań MDS w ośmiu głównych rynkach (USA, Francja, Niemcy, Włochy, Hiszpania, Wielka Brytania, Japonia i Kanada) wynosiła 90 332 przypadki w 2018 roku i przewiduje się wzrost do 111 861 przypadków do 2028 roku, z rocznym wskaźnikiem wzrostu wynoszącym 2,38%.111213
Czynniki demograficzne
Wiek jest najważniejszym czynnikiem ryzyka rozwoju MDS. Zapadalność na MDS znacząco rośnie wraz z wiekiem, od 0,7 na 100 000 osób w czwartej dekadzie życia do 20,8-36,3 na 100 000 osób po 70. roku życia.14 Istnieje pięciokrotna różnica w ryzyku zachorowania między osobami w wieku 60 i 80 lat.15 Mediana wieku w momencie rozpoznania wynosi około 70-76 lat.161718 Około 86% przypadków MDS jest diagnozowanych u osób powyżej 60. roku życia, a jedynie 6% przypadków rozpoznaje się u osób poniżej 50. roku życia.192021
Płeć jest istotnym czynnikiem w epidemiologii MDS – choroba występuje częściej u mężczyzn niż u kobiet. Wskaźnik zapadalności jest znacząco wyższy u mężczyzn (4,5 na 100 000) niż u kobiet (2,7 na 100 000).22 Mężczyźni są prawie dwukrotnie bardziej narażeni na rozwój MDS niż kobiety.2324 Wyjątkiem jest MDS z delecją 5q, który częściej występuje u kobiet.25
Rasa również odgrywa rolę w epidemiologii MDS. Badania wykazały, że osoby rasy białej mają wyższy wskaźnik zapadalności w porównaniu z innymi grupami rasowymi/etnicznymi.2627 Analiza danych z rejestru SEER wykazała najwyższy wskaźnik zachorowalności wśród osób rasy białej (0,03%), w porównaniu do 0,02% w populacjach osób rasy czarnej, rdzennych Amerykanów/rdzennych mieszkańców Alaski oraz Azjatów/mieszkańców wysp Pacyfiku.28
Chorobowość i przewidywane trendy
Szacunkowa chorobowość MDS (liczba osób żyjących z chorobą) w Stanach Zjednoczonych waha się od 60 000 do 170 000 pacjentów.293031 Szeroki zakres tych szacunków wynika z różnic w diagnostyce, zgłaszaniu przypadków oraz metodologii badań przeprowadzanych w różnych populacjach.32
Pięcioletnia chorobowość MDS w ośmiu głównych rynkach wynosiła 236 076 przypadków w 2018 roku i przewiduje się wzrost do 291 581 przypadków do 2028 roku, z rocznym wskaźnikiem wzrostu wynoszącym 2,35%.3334 Wzrost ten jest częściowo przypisywany umiarkowanie rosnącemu trendowi zapadalności oraz zmianom demograficznym w poszczególnych krajach, w szczególności starzeniu się populacji.35
Z uwagi na obecne trendy demograficzne oczekuje się dalszego wzrostu zachorowalności i chorobowości MDS w najbliższej przyszłości.3637 Szacuje się, że zapadalność na MDS u osób powyżej 65. roku życia wzrasta około 6-krotnie (do 25 na 100 000), co czyni tę grupę pacjentów bardziej narażoną na rozwój choroby.38
Problemy z rozpoznawaniem i rejestrowaniem przypadków MDS
MDS jest często nierozpoznawany i niedodiagnozowany.39 Epidemiologia MDS jest prawdopodobnie niedoszacowana, ponieważ wielu pacjentów z MDS, którzy mają anemię lub cytopenię, nie otrzymuje ostatecznej diagnozy.40 W badaniu wykorzystującym dane z rejestru National MDS wykazano, że u nawet 40% pacjentów ze zdiagnozowanym MDS, choroba została błędnie rozpoznana, co świadczy o ogólnokrajowym problemie z interpretacją epidemiologii MDS.41
Istnieje kilka przyczyn niedoszacowania zapadalności na MDS:4243
- Niedodiagnozowanie przypadków, szczególnie u osób starszych z cytopeniami
- Brak świadomości, że MDS jest nowotworem złośliwym
- Ograniczone raportowanie przez kliniki ambulatoryjne
- Zmieniające się wytyczne dotyczące kodowania przypadków MDS
Dokładniejsze metody aktywnego wyszukiwania przypadków, takie jak strategie wyszukiwania słów kluczowych w elektronicznych raportach patologicznych lub inne nowatorskie metody wychwytywania przypadków, sugerują, że prawdziwa zapadalność na MDS wynosi między 5,3 a 13,1 na 100 000 osób.4546
MDS a progresja do AML
Istotnym aspektem epidemiologicznym MDS jest ryzyko progresji do ostrej białaczki szpikowej (AML). U około 30-40% pacjentów z MDS choroba może przekształcić się w AML.474849 Ryzyko to różni się w zależności od podtypu MDS i kategorii ryzyka.
Pacjenci z wyższym ryzykiem MDS (definiowanym jako pośrednie, wysokie lub bardzo wysokie w skali IPSS-R) stanowią 43% osób z rozpoznaniem MDS i mają większe prawdopodobieństwo progresji do AML.50 Jeśli nie są leczeni, mediana przeżycia wynosi od 9,6 miesiąca do 3 lat od momentu diagnozy.51
Według Międzynarodowego Systemu Prognostycznego Punktacji – Molekularnego (IPSS-M), pacjenci z MDS są klasyfikowani do jednej z sześciu kategorii ryzyka, od bardzo niskiego (2,8% ryzyko transformacji w AML w ciągu 4 lat) do bardzo wysokiego (42,8% ryzyko transformacji w AML w ciągu 4 lat).52
Nadzór i monitorowanie MDS
Znaczenie wczesnego wykrywania i monitorowania
Wczesne wykrywanie i dokładne monitorowanie MDS są kluczowe dla poprawy wyników leczenia. Średnio pacjenci zgłaszają 6-letnie opóźnienie między początkowym stwierdzeniem nieprawidłowych wartości morfologii krwi a rozpoznaniem MDS.53 Identyfikacja pacjentów we wcześniejszym okresie choroby może być szczególnie istotna, ponieważ niektórzy mogą potencjalnie zostać wyleczeni za pomocą allogenicznego przeszczepienia szpiku kostnego.54
W przypadku MDS o niższym ryzyku, lekarze często zalecają aktywne monitorowanie (strategia „obserwuj i czekaj”). Wielu pacjentów pozostaje na aktywnym monitorowaniu przez lata bez konieczności leczenia.55 Podczas każdej wizyty kontrolnej lekarz poszukuje oznak wskazujących, czy MDS postępuje i wymaga leczenia, obserwując zmiany w wynikach badań krwi, takie jak spadek liczby komórek krwi.56
Nowe metody monitorowania choroby resztkowej
Analiza mierzalnej choroby resztkowej (MRD) z wykorzystaniem specyficznych dla pacjenta wariantów genetycznych okazała się wykonalna w monitorowaniu choroby u pacjentów z MDS i może potencjalnie wskazywać na ryzyko nawrotu.57 W badaniu mającym na celu wpłynięcie na przyszłe postępowanie kliniczne w zakresie nadzoru nad MDS po przeszczepieniu komórek krwiotwórczych (HSCT) wykazano, że spersonalizowany nadzór nad MRD przy użyciu cyfrowej PCR (ddPCR) na podstawie sekwencjonowania nowej generacji (NGS) jest możliwą, czułą i solidną metodą o wysokiej zgodności między próbkami.58
Badania wykazały również, że dodatni wynik MRD był związany z krótszym przeżyciem wolnym od nawrotu (RFS) i całkowitym przeżyciem (OS), co podkreśla znaczenie monitorowania MRD w prowadzeniu pacjentów po przeszczepieniu.59
Nadzór nad populacjami wysokiego ryzyka
Rygorystyczny nadzór nad dziećmi z wysokim ryzykiem rozwoju MDS jest szczególnie uzasadniony.60 Zalecenia dotyczące nadzoru uwzględniają nowo zidentyfikowane predyspozycje do nowotworów hematologicznych i geny związane z tymi predyspozycjami, a także większe zrozumienie występowania wariantów zarodkowych zwiększających ryzyko rozwoju MDS i innych nowotworów hematologicznych u dzieci.61
Infekcje są główną przyczyną zgonów w MDS o niższym ryzyku, co podkreśla potrzebę czujnego monitorowania i strategii zapobiegawczych.62 Należy zauważyć, że pacjenci z MDS poddawani allogenicznemu przeszczepieniu krwiotwórczych komórek macierzystych (allo-HSCT) są starsi i mają gorsze wyniki w porównaniu z pacjentami bez MDS.63
Jakość życia i jej monitorowanie
Dla większości pacjentów z MDS głównym celem terapii jest poprawa jakości życia związanej ze zdrowiem (HRQoL).64 Systematyczna ocena HRQoL przed i w trakcie leczenia MDS jest zalecana i obecnie uwzględniana w międzynarodowych wytycznych dotyczących MDS.6566
Włączenie miar raportowanych przez pacjentów do praktyki klinicznej może być wartościowe w przypadku nowotworów hematologicznych, ponieważ mają one duży potencjał umożliwiający lekarzom lepsze monitorowanie obciążenia pacjentów związanego z leczeniem i poprawę wyników HRQoL.67 Wykazano, że pacjenci z MDS doświadczają znacznie obniżonej jakości życia, przy czym zmęczenie i duszność są częstymi, wyniszczającymi objawami fizycznymi.68
W badaniu rzeczywistej praktyki klinicznej MDS był związany z wyniszczającymi zakłóceniami codziennego życia zarówno pacjentów, jak i ich opiekunów. Potrzebne są nowe strategie terapeutyczne, które zapewnią złagodzenie objawów, szczególnie zmęczenia.69
| Grupa wiekowa | Zapadalność na MDS (na 100 000 osób) | Odsetek przypadków MDS |
|---|---|---|
| <40 lat | 0,14 | <5% |
| 40-49 lat | 0,7 | ~1% |
| 50-59 lat | ~2,0 | ~8% |
| 60-69 lat | ~10,0 | ~20% |
| 70-79 lat | 20,8-36,3 | ~40% |
| ≥80 lat | 36,0-63,9 | ~26% |
Wyzwania w epidemiologii MDS
Problemy metodologiczne
Ocena epidemiologiczna MDS pozostaje wyzwaniem ze względu na ewoluujące systemy klasyfikacji.7374 W przeszłości MDS był czasem określany jako preleukemia lub tlący się stan białaczkowy, obecnie jest uważany za formę raka.75 MDS został sklasyfikowany jako nowotwór złośliwy i włączony do rejestrów nowotworów dopiero w 2001 roku.76
Dokładność określania zapadalności i chorobowości MDS ma kluczowe znaczenie dla lepszego zrozumienia obciążenia związanego z MDS i odpowiedniej alokacji zasobów opieki zdrowotnej.77 Jednakże w rejestrze NAACCR/SEER tylko 4% przypadków MDS było zgłaszanych do rejestrów z gabinetów lekarskich, co wskazuje na istotne niedoszacowanie.78
Metody pasywnego wyszukiwania przypadków, takie jak rejestry, mogą rejestrować mniej pacjentów z MDS niż metody aktywnego wyszukiwania, wykorzystujące dane z roszczeń ubezpieczeniowych, patologii, badań cytogenetycznych lub innych zapisów laboratoryjnych.79 Problem ten podkreśla pilną potrzebę głębszego inwestowania w rejestry raka.80
Prognozy i kierunki monitorowania
Biorąc pod uwagę obecne trendy demograficzne, oczekuje się wzrostu zachorowalności na MDS w miarę starzenia się populacji, przy czym globalna zapadalność na MDS powinna nadal rosnąć.81 Jest to istotne wyzwanie dla systemów opieki zdrowotnej, szczególnie że MDS w starszym wieku jest prawdopodobnie najczęstszą złośliwą chorobą hematologiczną.82
Korzystne byłoby przeprowadzenie dalszych badań epidemiologicznych, które nie byłyby ograniczone kodami rozliczeniowymi, w celu walidacji obecnych ustaleń.83 Sugeruje się stosowanie zaawansowanych metod statystycznych, propagowanie zmian w polityce oraz tworzenie programów badawczych opartych na społeczności, które umożliwiają różnym społecznościom udział w badaniach i poprawiają zbieranie danych.84
Różnorodność etniczna w występowaniu MDS sugeruje potrzebę zwiększonej świadomości i edukacji dotyczącej MDS u pacjentów należących do mniejszości. Zaleca się również zwiększenie rozwoju programów przesiewowych i polityk, które pomogą skierować działania na zróżnicowaną populację pacjentów z MDS.85
Znaczenie badań epidemiologicznych w MDS
Badania epidemiologiczne mają na celu określenie zapadalności, chorobowości i czynników ryzyka związanych z MDS. Badania te często obejmują kohorty populacyjne, badania kliniczno-kontrolne i retrospektywne analizy dokumentacji medycznej w celu identyfikacji wzorców demograficznych, narażenia środowiskowego i predyspozycji genetycznych związanych z rozwojem MDS.86
Badania te są istotne, ponieważ mogą pomóc w:87
- Rozwijaniu strategii biznesowych poprzez zrozumienie trendów kształtujących i napędzających globalny rynek MDS
- Ilościowym określeniu populacji pacjentów na globalnym rynku MDS w celu poprawy projektowania produktów, ustalania cen i planów wprowadzania na rynek
- Organizowaniu działań sprzedażowych i marketingowych poprzez identyfikację podtypów nowotworów, które oferują najlepsze możliwości dla terapii MDS
- Zrozumieniu wielkości rynku MDS według biomarkerów, grup ryzyka i mutacji
Duże badania multi-instytucjonalne są niezbędne do oceny zapadalności i czynników ryzyka MDS.89 Ponadto, dokładniejsze dane epidemiologiczne mogą pomóc w oszacowaniu obciążenia związanego z MDS i ujawnieniu niezaspokojonych potrzeb klinicznych.90
Zrozumienie epidemiologii prekursorowych stanów MDS, takich jak klonalna hematopoeza (CH), klonalna hematopoeza o nieokreślonym potencjale (CHIP) i cytopenia o niewyjaśnionej etiologii ze zmienionym genem (CCUS), również wnosi cenny wkład do wiedzy o MDS.9192
Kolejne rozdziały
Zapraszamy do dalszego czytania naszego leksykonu.
Wybierz kolejny rozdział z menu poniżej, aby otworzyć nową podstronę kompedium wiedzy i uzyskać szczegółowe informację o leku, substancji lub chorobie.