przedawkowanie witaminy D
Przedawkowanie witaminy D (hiperwitaminoza D) to stan kliniczny wywołany nadmiernym spożyciem witaminy D, prowadzący do hiperkalcemii. Najczęściej występuje po długotrwałym przyjmowaniu wysokich dawek suplementów witaminy D, zwykle przekraczających 10 000 IU dziennie.
Głównym mechanizmem patofizjologicznym jest zwiększone wchłanianie wapnia w jelitach oraz uwalnianie wapnia z kości, co prowadzi do hiperkalcemii. Charakterystyczne objawy to nudności, wymioty, brak apetytu, zaparcia, osłabienie mięśniowe, bóle kostne, zaburzenia świadomości, wielomocz oraz kamica nerkowa.
Diagnostyka opiera się na oznaczeniu stężenia 25(OH)D w surowicy (zwykle >150 ng/ml), hiperkalcemii, hiperkalciurii oraz obniżonego stężenia parathormonu. Leczenie polega na odstawieniu preparatów witaminy D, wprowadzeniu diety niskowej w wapń, odpowiednim nawodnieniu oraz w ciężkich przypadkach podaniu bisfosfonianów lub glikokortykosteroidów.
Niekiedy hiperwitaminoza D może wystąpić w przebiegu chorób granulomatycznych (np. sarkoidozy) wskutek pozanerkowej syntezy 1,25(OH)2D w makrofagach. Przedawkowanie witaminy D trudno osiągnąć poprzez ekspozycję na słońce, gdyż skóra reguluje produkcję witaminy D w odpowiedzi na promieniowanie ultrafioletowe.
Powiązane wpisy
- Leksykon substancji czynnych
Wapń glubionian – Przeciwwskazania stosowania
Preparaty zawierające wapnia glubonian, takie jak Calcium Polfarmex i Calcium Polfarmex o smaku truskawkowym, dostarczają odpowiednio 115 mg i 114 mg jonów wapnia na 5 ml syropu. Przed rozpoczęciem terapii konieczne jest wykluczenie przeciwwskazań, w tym nadwrażliwości na substancje czynne (wapnia glubonian, wapnia laktobionian) oraz pomocnicze (m.in. sacharoza 1,5 g/5 ml, benzoesan sodu 10 mg/5 ml, etanol 7,3 mg/5 ml, glikol propylenowy 7 mg/5 ml). Szczególną uwagę należy zwrócić na pacjentów z nietolerancją fruktozy, chorobą alkoholową oraz ryzykiem reakcji alergicznych. Wskazane jest monitorowanie objawów nadwrażliwości i natychmiastowe przerwanie leczenia w przypadku ich wystąpienia.
benzoesan sodu, ciężka niewydolność nerek, hiperkalcemia, hiperkalciuria, kamica nerkowa, kamień nerkowy, nadczynność przytarczyc, nadwrażliwość na substancję czynną, nefrokalcynoza, niedobór sacharazy-izomaltazy, nietolerancja fruktozy, niewydolność nerek, nowotwór wydzielający PTHrP, objaw alergiczny, preparat wapniowy, przedawkowanie witaminy D, reakcja nadwrażliwości, sarkoidoza, stężenie wapnia w surowicy, wapń glubonian, wapń laktobionian, wydalanie wapnia z moczem, zaawansowana niewydolność nerek, zaburzenie gospodarki wapniowej, zaburzenie gospodarki wapniowo-fosforanowej, zaburzenie rytmu serca, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Calcium-Sandoz Forte 500 mg Ca2+
Preparat Calcium-Sandoz Forte w formie tabletek musujących zawiera 500 mg jonów wapnia (12,5 mmol) na tabletkę i jest przeciwwskazany u pacjentów z nadwrażliwością na składniki aktywne (wapnia laktoglukonian i wapnia węglan) oraz substancje pomocnicze, w tym aspartam (30 mg), sód (68,45 mg, 2,98 mmol), sorbitol, alkohol benzylowy, dwutlenek siarki (E 220, 210 ng) i glukozę (13,08 mg). Przeciwwskazania obejmują stany prowadzące do hiperkalcemii, takie jak pierwotna nadczynność przytarczyc, nowotwory wydzielające PTH, szpiczak mnogi, sarkoidoza z hiperkalcemią, unieruchomienie z hiperkalcemią, przedawkowanie witaminy D oraz zespół mleczno-alkaliczny. Ponadto, preparat jest niewskazany w hiperkalciurii, nefrocalcinosis i kamicy nerkowej, ze względu na ryzyko nasilenia odkładania się złogów wapniowych i pogorszenia funkcji nerek.
antybiotyki tetracyklinowe, aspartam, bisfosfoniany, dwutlenek siarki, fenyloalanina, fenyloketonuria, fluorek sodu, glikozydy nasercowe, hiperkalcemia, hiperkalciuria, hiperwitaminoza D, idiopatyczna hiperkalciuria, kamica nerkowa, lewotyroksyna, nadciśnienie tętnicze oporne, nadczynność przytarczyc, nadczynność tarczycy, nadwrażliwość na substancje czynne, nefrocalcinosis, niewydolność nerek, niewydolność serca, parathormon, pierwotna nadczynność przytarczyc, przedawkowanie witaminy D, przerzuty nowotworowe, przewlekła choroba nerek, sarkoidoza, szpiczak mnogi, tiazydowe leki moczopędne, węglan wapnia, zaburzenia czynności nerek, zespół mleczno-alkaliczny - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Devisol-25 150 mcg/ml
Badania przedkliniczne wykazały, że kalcyfediol wykazuje działanie teratogenne u zwierząt laboratoryjnych przy dawkach 6-12-krotnie przekraczających standardowe dawki terapeutyczne stosowane u ludzi. Patologiczne zmiany w rozwoju płodów były bezpośrednio związane z przedawkowaniem witaminy D. W produkcie DEVISOL-25 kalcyfediol występuje w stężeniu 150 µg/ml, co odpowiada 5 µg w 1 kropli, dlatego istotne jest ścisłe przestrzeganie dawkowania, aby uniknąć ryzyka teratogenności.
- Leksykon leków
Przedawkowanie – Vigantol 500 mcg/ml (20 000 IU/ml)
Przedawkowanie witaminy D3 (cholekalcyferolu) zawartej w preparacie Vigantol stanowi istotne zagrożenie kliniczne, szczególnie przy dawkach 20 000-60 000 IU/dobę u dorosłych przez kilka tygodni lub miesięcy oraz 2000-4000 IU/dobę u dzieci. Próg toksyczności u dorosłych z prawidłową czynnością przytarczyc wynosi 40 000-100 000 IU/dobę przez 1-2 miesiące. Długotrwałe przedawkowanie prowadzi do hiperkalcemii, hiperkalcynurii oraz hiperfosfatemii, skutkując zwapnieniami narządów miąższowych, kamicą nerkową i wapnicą naczyń. Objawy kliniczne są niespecyficzne i obejmują zaburzenia żołądkowo-jelitowe (nudności, wymioty, biegunka, zaparcia), objawy neurologiczne (znużenie, ból głowy, senność), mięśniowo-szkieletowe (ból mięśni i stawów, osłabienie) oraz metaboliczne (azotemia, polidypsja, poliuria, odwodnienie). W ciężkich przypadkach, przy stężeniu wapnia >13 mg/100 ml, mogą wystąpić zaburzenia rytmu serca, niewydolność nerek, psychozy i śpiączka.
25-hydroksykalcyferol, artralgia, azotemia, biegunka, cholekalcyferol, furosemid, glikokortykosteroidy, hemodializa bezwapniowa, hiperkalcemia, hiperkalcemia i hiperkalcynuria, hiperkalcynuria, kalcytonina, kamica nerkowa, mialgia, niewydolność nerek, nudności i wymioty, odwodnienie, oligonuria, osłabienie mięśniowe, podwyższone stężenie fosforu, polidypsja, poliuria, przedawkowanie witaminy D, psychoza, śpiączka, wapnica nerek, witamina D3, wymuszona diureza, zaburzenia czynności serca, zaparcia, zwapnienie narządów miąższowych, związki chelatujące - Leksykon leków
Przedawkowanie – Alfadiol 1 mcg
Przedawkowanie alfakalcydolu (lek Alfadiol) manifestuje się objawami charakterystycznymi dla hiperkalcemii, obejmującymi układ pokarmowy (anoreksja, nudności, wymioty, biegunka), nerwowy (osłabienie, bóle i zawroty głowy), moczowy (wielomocz, białkomocz) oraz skórny (nadmierne pocenie). W przypadku znacznego przedawkowania obserwuje się poważne zaburzenia układu sercowo-naczyniowego (nadciśnienie tętnicze, arytmie), kostnego (bóle kostne, zwapnienia ektopowe) oraz nerkowego (pogorszenie funkcji nerek, zwapnienia). Długotrwałe przedawkowanie prowadzi do uogólnionych zwapnień naczyń i szybkiego pogorszenia wydolności nerek, co wymaga szybkiej diagnostyki i interwencji.
alfakalcydol, anoreksja, badanie elektrokardiograficzne, białkomocz, bisfosfonian, diuretyk pętlowy, furosemid, glikokortykosteroid, gospodarka wapniowo-fosforanowa, hemodializa, hiperkalcemia, kalcyfikacja naczyń, kalcytonina, nadciśnienie tętnicze, nawodnienie, niewydolność nerek, przedawkowanie witaminy D, wielomocz, zaburzenia rytmu serca, zwapnienie ektopowe, zwapnienie naczyń - Leksykon substancji czynnych
Cholekalcyferol – Wpływ na płodność, ciążę i laktację
Cholekalcyferol (witamina D3) w fizjologicznych stężeniach nie wykazuje negatywnego wpływu na płodność u kobiet i mężczyzn. Suplementacja witaminy D3 w dawkach zalecanych (do 4000 IU/dobę w ciąży) jest bezpieczna i korzystna, zwłaszcza w okresie ciąży, gdzie niedobór witaminy D3 wiąże się z ryzykiem hipotrofii wewnątrzmacicznej (SGA) oraz innych powikłań. Podawanie 2000 IU/dobę witaminy D3 w ciąży może obniżać ryzyko śmiertelności płodów i noworodków. Preparaty złożone zawierające wapń i witaminę D3 nie powinny przekraczać 1500 mg wapnia i 600 IU witaminy D3 na dobę. Wysokie dawki witaminy D3, zwłaszcza bez monitorowania stężenia 25(OH)D, mogą prowadzić do hiperkalcemii i poważnych zaburzeń rozwojowych płodu, takich jak opóźnienie rozwoju, nadzastawkowe zwężenie aorty czy retinopatia. Preparaty o dużej mocy witaminy D3 są przeciwwskazane w ciąży i laktacji ze względu na ryzyko teratogenności i toksyczności.
25OHD, cholekalcyferol, działanie teratogenne, hiperkalcemia, hipotrofia wewnątrzmaciczna, karmienie piersią, nadzastawkowe zwężenie aorty, niedobór witaminy D, opóźnienie rozwoju, płodność, preparat złożony, przedawkowanie witaminy D, przenikanie przez łożysko, retinopatia, SGA, suplementacja witaminy D, wady wrodzone, witamina D3, zgon płodowy - Leksykon leków
Wpływ na płodność, ciążę i laktację – Devikap 2000 IU
Suplementacja witaminy D3 (cholekalcyferolu) w dawce 2000 IU/dobę, stosowana w okresie ciąży, wykazuje korzystny wpływ na rozwój płodu, zmniejszając ryzyko hipotrofii wewnątrzmacicznej (SGA) oraz śmiertelności płodów i noworodków, bez zwiększania ryzyka wad wrodzonych czy zgonów. Zalecane dawkowanie powinno być ściśle przestrzegane i dostosowywane indywidualnie przez lekarza, uwzględniając stan kliniczny pacjentki oraz ewentualne choroby współistniejące. W okresie laktacji dawka 2000 IU/dobę zapewnia odpowiedni poziom witaminy D zarówno dla matki, jak i dziecka, przy czym cholekalcyferol i jego metabolity przenikają do mleka kobiecego, jednak nie stwierdzono przypadków przedawkowania u niemowląt karmionych piersią.
- Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Solderol 30000 j.m.
Dawkowanie preparatu Solderol powinno być indywidualnie dostosowane do pacjenta, uwzględniając stopień niedoboru witaminy D oraz aktualne wytyczne krajowe. Tabletki dostępne są w dawkach 800 j.m. i 1000 j.m. przeznaczonych do codziennej suplementacji, a także w dawkach 7000 j.m. i 30000 j.m., które odpowiadają dawkom tygodniowym i miesięcznym. W profilaktyce niedoborów u dorosłych i osób starszych zaleca się dawki 800-1600 j.m./dobę lub równoważne podawanie tygodniowe/miesięczne, natomiast u pacjentów z osteoporozą maksymalna dawka profilaktyczna wynosi 2000 j.m./dobę. W leczeniu niedoboru witaminy D stosuje się dawki początkowe 800-4000 j.m./dobę lub ich odpowiedniki tygodniowe bądź miesięczne. U młodzieży w wieku 12-18 lat zalecana dawka to 800 j.m. dziennie, z możliwością modyfikacji w zależności od ciężkości niedoboru. Preparat nie jest wskazany u dzieci poniżej 12 roku życia. W trakcie terapii należy monitorować stężenie 25(OH)D oraz parametry gospodarki wapniowo-fosforanowej, a także zapewnić odpowiednią suplementację wapnia, zwłaszcza przy niedostatecznej podaży w diecie.
ciężki niedobór witaminy D, dawka początkowa, gospodarka wapniowo-fosforanowa, niedobór witaminy D, osteoporoza, podaż wapnia, przedawkowanie witaminy D, reakcja pacjenta, stężenie 25(OH)D w surowicy, suplementacja wapnia, suplementacja witaminy D, tabletka powlekana, terapia podtrzymująca, zaburzenie czynności wątroby