Mięta pieprzowa
Mentha piperita L., znana jako mięta pieprzowa, jest rośliną leczniczą stosowaną głównie w zaburzeniach trawienia, takich jak niestrawność, wzdęcia oraz brak łaknienia. Wykazuje działanie rozkurczające i łagodzi dolegliwości związane z zaburzeniami funkcji przewodu pokarmowego, w tym objawy takie jak uczucie pełności i zgaga. Preparaty zawierające miętę pieprzową używane są także w łagodzeniu stanów napięcia nerwowego i poprawiają trawienie. Mięta pieprzowa jest powszechnie stosowana w postaci naparów, nalewek, kropli czy kapsułek.
- Leki z tą substancją
- Dawkowanie i sposób podawania
- Działania niepożądane
- Interakcje
- Przeciwwskazania stosowania
- Przedawkowanie
- Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
- Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
- Właściwości farmakodynamiczne
- Właściwości farmakokinetyczne
- Wpływ na płodność, ciążę i laktację
- Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn
- Wskazania do stosowania
-
Dawkowanie i sposób podawania
Mięta pieprzowa (Mentha piperita L.) jest szeroko stosowana w różnych postaciach farmaceutycznych, takich jak zioła do zaparzania, saszetki, krople doustne, kapsułki, tabletki oraz roztwory do płukania jamy ustnej. Dawkowanie jest zróżnicowane w zależności od wieku pacjenta, formy preparatu oraz wskazań terapeutycznych. U dorosłych zaleca się np. stosowanie liścia mięty w dawce 4,5-9 g na dobę (np. 1 łyżka liści (2 g) zaparzona w 250 ml wody, 3 razy dziennie), natomiast u dzieci w wieku 4-12 lat dawka dobowa wynosi 3-5 g. Preparaty takie jak Mięta Fix mają maksymalną dawkę dobową 8 g liścia mięty dla dorosłych i 6 g dla dzieci i młodzieży. Krople doustne, np. Cholitol, stosuje się u dorosłych w dawce 25 kropli 3 razy dziennie, a u młodzieży 14-18 lat 15 kropli 3 razy dziennie. Kapsułki Persen forte i Vamelan podaje się w dawce do 6 kapsułek na dobę, z zaleceniem stosowania 2 kapsułek przed snem w przypadku zaburzeń snu. Preparaty do płukania jamy ustnej, takie jak Dentosept, stosuje się w stężeniu 15% u dorosłych i 4% u dzieci powyżej 6 lat, do 3 razy na dobę.
Czas stosowania preparatów z miętą pieprzową zależy od postaci i wskazań: większość ziół do zaparzania (np. Mięta Fix) nie powinna być stosowana dłużej niż 2 tygodnie bez konsultacji lekarskiej, natomiast Iberogast nie ma ograniczeń czasowych, choć po 7 dniach braku poprawy wskazana jest konsultacja. Preparaty takie jak Hepatosan fix wymagają konsultacji po 2-3 dniach stosowania, a Normosan i Normosan fix nie powinny być stosowane dłużej niż 1 tydzień. W przypadku preparatów uspokajających (Persen forte, Vamelan) efekt terapeutyczny obserwuje się po 2-4 tygodniach. Zaleca się stosowanie świeżo przygotowanych naparów oraz przestrzeganie ograniczeń wiekowych (najczęściej nie stosować u dzieci poniżej 4-6 lat). W przypadku utrzymujących się lub nasilających dolegliwości konieczna jest konsultacja z lekarzem. Dawkowanie i sposób podawania należy indywidualizować, uwzględniając formę farmaceutyczną oraz stan kliniczny pacjenta.
Czytaj więcej w pełnym wpisie: Mięta pieprzowa – Dawkowanie i sposób podawania
Cholitol, Dentosept, działanie przeczyszczające, Gastrosan fix, hepatosan fix, Iberogast, krople żołądkowe, Krople żołądkowe forte, Krople żołądkowe T, liść mięty, Mięta Fix, mięta pieprzowa, napięcie nerwowe, Nervosan fix, niestrawność, Normosan fix, Persen forte, płukanie jamy ustnej, płyn doustny, postać farmaceutyczna, preparat leczniczy, problemy z zasypianiem, tabletki przeciw niestrawności, Vamelan, zaburzenia snu, zioła uspokajające -
Działania niepożądane
Mięta pieprzowa (Mentha piperita L.) wykazuje działanie rozkurczowe, żółciopędne i przeciwzapalne, jednak jej stosowanie wiąże się z ryzykiem wystąpienia działań niepożądanych, głównie ze strony układu pokarmowego. Do najczęstszych objawów należą nudności, biegunka, bóle brzucha, wzdęcia oraz nasilenie refluksu żołądkowo-przełykowego, co jest szczególnie istotne u pacjentów z tym schorzeniem. Działania niepożądane o częstości nieznanej obejmują również reakcje alergiczne i skórne nadwrażliwości, a w bardzo rzadkich przypadkach mogą wystąpić ostre reakcje alergiczne, takie jak wstrząs anafilaktyczny, astma, obrzęk twarzy czy pokrzywka. Ponadto, preparaty złożone zawierające miętę pieprzową, zwłaszcza w połączeniu z zielem dziurawca, mogą wywoływać niepokój, zmęczenie oraz rzadko tachykardię i bóle głowy.
Stosowanie mięty pieprzowej u pacjentów z zespołem jelita drażliwego może prowadzić do nasilenia dolegliwości, takich jak bóle i skurcze brzucha oraz wodnisty stolec. Szczególną ostrożność należy zachować u osób z refluksem żołądkowo-przełykowym ze względu na ryzyko zaostrzenia objawów choroby. Istotne jest także monitorowanie potencjalnych interakcji z lekami wpływającymi na przewód pokarmowy, w tym inhibitorami pompy protonowej i lekami prokinetycznymi. W przypadku preparatów złożonych, np. Iberogastu, istnieje ryzyko polekowego uszkodzenia wątroby, objawiającego się wzrostem enzymów wątrobowych, żółtaczką i w skrajnych przypadkach niewydolnością wątroby. Wystąpienie objawów sugerujących uszkodzenie wątroby wymaga natychmiastowego przerwania terapii i konsultacji lekarskiej. Zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych jest kluczowe dla oceny bezpieczeństwa stosowania preparatów zawierających miętę pieprzową.
Czytaj więcej w pełnym wpisie: Mięta pieprzowa – Działania niepożądane
ból nadbrzusza, choroba refluksowa, działanie przeciwzapalne, działanie rozkurczowe, działanie żółciopędne, enzym wątrobowy, inhibitor pompy protonowej, lek prokinetyczny, lek przeciwkwasowy, mięta pieprzowa, niewydolność wątroby, obrzęk Quinckego, obrzęk twarzy, ostra reakcja alergiczna, pokrzywka, polekowe uszkodzenie wątroby, reakcja alergiczna, reakcja nadwrażliwości, refluks żołądkowo-przełykowy, skórna reakcja nadwrażliwości, skurcz jamy brzusznej, stężenie bilirubiny, tachykardia, wodnisty stolec, wstrząs anafilaktyczny, zaburzenia żołądkowo-jelitowe, zespół jelita drażliwego, ziele dziurawca, żółtaczka polekowa -
Przeciwwskazania stosowania
Mięta pieprzowa (Mentha piperita L.) jest szeroko stosowana w preparatach leczniczych, jednak jej użycie jest przeciwwskazane u pacjentów z nadwrażliwością na liść mięty lub mentol, główny składnik aktywny. Przeciwwskazania obejmują choroby układu pokarmowego takie jak choroba wrzodowa żołądka i dwunastnicy, nadkwaśność, niedrożność dróg żółciowych, kamicę pęcherzyka żółciowego, zapalenie wyrostka robaczkowego, bóle brzucha o nieustalonej etiologii oraz choroby zapalne jelit (choroba Leśniowskiego-Crohna, wrzodziejące zapalenie okrężnicy). Dodatkowo, preparaty złożone zawierające miętę pieprzową są przeciwwskazane u pacjentów z chorobami wątroby, zwłaszcza przy jednoczesnym stosowaniu leków hepatotoksycznych (np. Iberogast). Nie zaleca się ich stosowania u dzieci poniżej 12 roku życia, kobiet w ciąży i karmiących piersią oraz u pacjentów z chorobami układu krążenia, jaskrą i przerostem gruczołu krokowego, w zależności od składu preparatu.
Istotnym aspektem jest ryzyko reakcji krzyżowych u pacjentów uczulonych na rośliny z rodzin Lamiaceae (np. szałwia, melisa), Asteraceae (np. rumianek, arnika), Apiaceae (np. anyż, kminek) oraz na bylicę pospolitą i brzozę. Preparaty złożone zawierające miętę pieprzową mogą mieć dodatkowe przeciwwskazania wynikające z obecności innych składników roślinnych, np. Vamelan jest przeciwwskazany u osób z alergią na orzeszki ziemne lub soję ze względu na olej sojowy, a Gastrosan fix u pacjentów uczulonych na korzeń prawoślazu lub kwiat rumianku. W związku z tym, przed zaleceniem terapii preparatami zawierającymi miętę pieprzową, konieczna jest szczegółowa analiza charakterystyki produktu oraz indywidualnych przeciwwskazań pacjenta.
Czytaj więcej w pełnym wpisie: Mięta pieprzowa – Przeciwwskazania stosowania
arytmia, ból brzucha o nieustalonej przyczynie, choroba Leśniowskiego-Crohna, choroba wątroby, choroba wrzodowa żołądka, choroba zapalna jelit, częstoskurcz serca, ekstrakt z mięty pieprzowej, jaskra, kamica pęcherzyka żółciowego, lek hepatotoksyczny, mięta pieprzowa, nadkwaśność, nadwrażliwość na mentol, niedrożność dróg żółciowych, preparat ziołowy, przerost gruczołu krokowego, reakcja krzyżowa, rośliny astrowate, rośliny baldaszkowate, rośliny jasnotowate, uszkodzenie wątroby, wrzodziejące zapalenie okrężnicy, zapalenie wątroby, zapalenie wyrostka robaczkowego -
Przedawkowanie
Mięta pieprzowa (Mentha piperita L.) wykazuje działanie rozkurczowe, żółciopędne i przeciwzapalne, jednak przypadki jej przedawkowania są rzadko dokumentowane i zwykle łagodne. Objawy przedawkowania mięty pieprzowej samej w sobie nie są dobrze opisane, a większość niepożądanych efektów związana jest z obecnością innych składników w preparatach złożonych, takich jak wyciąg z pokrzyku wilczej jagody (Belladonnae tinctura), korzeń kozłka lekarskiego (Valeriana officinalis L.) czy antranoidy (np. kora kruszyny, listek senesu). Przy dziesięciokrotnym przekroczeniu dawki zalecanej preparatów zawierających Belladonnae tinctura mogą wystąpić objawy takie jak suchość w ustach, tachykardia, rozszerzenie źrenic, hipertermia, halucynacje czy drgawki. Korzeń kozłka w dawkach powyżej 20 g (około 25-40 kapsułek) może wywołać zmęczenie, zawroty głowy, skurcze brzucha i drżenie rąk, natomiast przedawkowanie preparatów zawierających antranoidy prowadzi do ciężkiej biegunki z utratą elektrolitów, zwłaszcza potasu, oraz ryzyka toksycznego zapalenia wątroby przy długotrwałym stosowaniu wysokich dawek.
W przypadku wystąpienia objawów przedawkowania preparatów zawierających miętę pieprzową zaleca się leczenie podtrzymujące, intensywne nawadnianie oraz monitorowanie i uzupełnianie elektrolitów, szczególnie u osób starszych. W preparatach takich jak Vamelan czy Persen forte, gdzie mięta pieprzowa występuje wraz z melisą i korzeniem kozłka, nie odnotowano przypadków przedawkowania. Brak jest szczegółowych danych dotyczących toksycznych dawek samej mięty pieprzowej, dlatego w przypadku niepokojących objawów po przekroczeniu zalecanej dawki konieczna jest konsultacja lekarska lub farmaceutyczna. Podsumowując, przedawkowanie mięty pieprzowej jest rzadkie i zwykle łagodne, a większość poważnych objawów wynika z innych składników preparatów złożonych.
Czytaj więcej w pełnym wpisie: Mięta pieprzowa – Przedawkowanie
antranoidy, biegunka, drgawki, działanie przeciwzapalne, działanie rozkurczowe, działanie żółciopędne, elektrolity, halucynacje, hipertermia, kora kruszyny, kozłek lekarski, kruszyna pospolita, kserostomia, leczenie objawowe, melisa lekarska, mięta pieprzowa, mioklonie, mydriaza, nalewka z pokrzyku, nawadnianie, pokrzyk wilcza jagoda, retencja moczu, senes, tachykardia, toksyczne zapalenie wątroby, utrata elektrolitów, zaburzenia percepcji -
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
Mięta pieprzowa (Mentha piperita L.) jest szeroko stosowanym surowcem roślinnym w farmakoterapii, jednak dostępne dane przedkliniczne dotyczące jej bezpieczeństwa są ograniczone, co wynika z długotrwałego stosowania i regulacji dotyczących tradycyjnych produktów leczniczych roślinnych. Brak jest kompleksowych badań toksyczności reprodukcyjnej dla większości preparatów zawierających miętę pieprzową, z wyjątkiem Iberogastu, gdzie badania w dawkach do 1200-krotnie przekraczających zalecane nie wykazały ryzyka dla reprodukcji i rozwoju embrionalnego. Podobnie, testy genotoksyczności (np. test Amesa dla Dentoseptu) oraz badania mutagenności dla Iberogastu nie potwierdziły działania mutagennego. Nie przeprowadzono natomiast badań dotyczących potencjału rakotwórczego dla samego liścia mięty pieprzowej ani większości preparatów zawierających tę substancję.
Dane dotyczące toksyczności ostrej i przewlekłej są również ograniczone, z wyjątkiem Iberogastu, dla którego badania na dwóch gatunkach zwierząt nie wykazały potencjalnego ryzyka przy stosowaniu klinicznym. W przypadku Dentoseptu oceniono biodostępność β-azaronu po podaniu na śluzówkę jamy ustnej królików, gdzie dawka 92,44 μg/kg m.c. skutkowała maksymalnym stężeniem w osoczu (Cmax) poniżej 20 ng/ml, co odpowiada biodostępności 0,6-1,1%. Dawkowanie kliniczne (30 ml/dobę) nie przekracza zalecanego limitu β-azaronu (115 μg/osobę/dobę, 2 μg/kg m.c.). Brak wymogu przeprowadzania badań przedklinicznych dla większości produktów z miętą pieprzową wynika z jej długiej historii stosowania i regulacji prawnych (art. 16c (1) (a) (iii) dyrektywy 2001/83/WE). Podsumowując, mimo ograniczonych danych przedklinicznych, dostępne badania nie wskazują na istotne ryzyko toksyczne przy stosowaniu mięty pieprzowej w zalecanych dawkach.
Czytaj więcej w pełnym wpisie: Mięta pieprzowa – Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
badanie przedkliniczne, beta-azaron, biodostępność, działanie mutagenne, genotoksyczność, kancerogenność, mięta pieprzowa, potencjał rakotwórczy, produkt leczniczy roślinny, rozwój embrionalny, składnik farmakoaktywny, stężenie w osoczu, test Amesa, test mutagenności, toksyczność ostra, toksyczność przewlekła, toksyczność reprodukcyjna, właściwość mutagenna, właściwość rakotwórcza, wyciąg z mięty pieprzowej -
Właściwości farmakodynamiczne
Mentha piperita L. wykazuje wielokierunkowe działanie farmakodynamiczne, szczególnie istotne w terapii zaburzeń przewodu pokarmowego. Jej główne efekty obejmują rozkurcz mięśni gładkich przewodu pokarmowego, co jest korzystne w kolkach jelitowych i skurczach, oraz działanie karminatywne ułatwiające eliminację gazów jelitowych. Olejki eteryczne mięty stymulują wydzielanie śliny, soku żołądkowego i żółci, co poprawia trawienie, zwłaszcza tłuszczów. Dodatkowo mięta wykazuje właściwości przeciwzapalne poprzez hamowanie 5-lipoksygenazy, przeciwbakteryjne i przeciwutleniające, co wspiera ochronę błony śluzowej przewodu pokarmowego. W preparatach złożonych, takich jak Iberogast czy Gastrosan fix, mięta działa synergistycznie z innymi składnikami, modulując napięcie mięśniowe oraz zmniejszając wrażliwość jelit na bodźce serotoninowe i rozciąganie.
Mechanizm działania mięty pieprzowej opiera się głównie na mentolu, który aktywuje receptory TRPM8, modulując kanały wapniowe i receptory κ-opioidowe oraz GABA, co przekłada się na efekt rozkurczowy, przeciwbólowy i łagodne działanie uspokajające. Mięta jest także stosowana w preparatach uspokajających (np. Vamelan, Persen forte) w połączeniu z Valeriana officinalis i Melissa officinalis, co wspomaga redukcję napięcia nerwowego i ułatwia zasypianie. Pomimo ograniczonych badań farmakodynamicznych dla niektórych preparatów zawierających miętę, jej wielowiekowa tradycja kliniczna oraz potwierdzone efekty farmakologiczne uzasadniają jej szerokie zastosowanie zarówno w monoterapii, jak i w terapii złożonej zaburzeń układu pokarmowego oraz objawów napięcia nerwowego.
Czytaj więcej w pełnym wpisie: Mięta pieprzowa – Właściwości farmakodynamiczne
działanie farmakologiczne, działanie karminatywne, działanie przeciwbakteryjne, działanie żółciopędne, efekt synergistyczny, efekt wiatropędny, enzym 5-lipoksygenaza, kanał wapniowy, kolka jelitowa, komórka okładzinowa, kora kruszyny, korzeń kozłka lekarskiego, leukotrien, liść senesu, mediator stanu zapalnego, melisa lekarska, mentol, mięśnie gładkie przewodu pokarmowego, mięta pieprzowa, mucyna, nalewka miętowa, olejek eteryczny, ośrodkowy układ nerwowy, pasaż jelitowy, pochodna antracenowa, prostaglandyna, receptor GABA, receptor muskarynowy, receptor opioidowy, receptor serotoninowy, receptor TRPM8, receptor κ-opioidowy, sok żołądkowy, synteza leukotrienów, właściwość przeciwutleniająca, właściwość przeciwzapalna, wydzielanie śliny, wydzielanie żółci -
Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn
Mięta pieprzowa (Mentha piperita L.) jest szeroko stosowana w produktach leczniczych o różnym przeznaczeniu, jednak jej wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn jest zróżnicowany i zależy od formy farmaceutycznej oraz obecności innych składników. Preparaty zawierające wyłącznie miętę pieprzową, takie jak „Liść mięty pieprzowej” (100% liść mięty) czy „Mięta Fix”, nie mają jednoznacznie określonego wpływu na zdolności psychomotoryczne z powodu braku badań klinicznych. Natomiast preparaty złożone, np. Persen forte (17,5 mg wyciągu) czy Nervosan fix (0,3 g liścia mięty pieprzowej wraz z innymi ziołami uspokajającymi), mogą zaburzać zdolność prowadzenia pojazdów. Produkty takie jak Iberogast (5,0 ml ekstraktu) wykazują nieistotny wpływ, natomiast nalewki i ekstrakty alkoholowe, np. Dentosept (60-70% V/V etanolu) czy Krople żołądkowe forte (65-75% V/V etanolu), mogą osłabiać zdolności psychomotoryczne, a alkohol może być wykrywany w wydychanym powietrzu bezpośrednio po zastosowaniu.
W praktyce klinicznej lekarz powinien uwzględniać potencjalny wpływ preparatów z miętą pieprzową na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn, zwłaszcza gdy preparaty zawierają substancje uspokajające lub etanol. Należy szczególnie ostrzegać pacjentów o możliwych objawach obniżonej zdolności psychomotorycznej, takich jak senność, zawroty głowy czy spowolnienie reakcji, oraz o ryzyku wykrycia alkoholu w wydychanym powietrzu po stosowaniu nalewek. Zaleca się monitorowanie indywidualnej reakcji pacjenta, dostosowanie zaleceń do konkretnego preparatu i formy farmaceutycznej oraz unikanie prowadzenia pojazdów przez osoby zmęczone lub stosujące preparaty uspokajające na 2 godziny przed jazdą, zwłaszcza w godzinach nocnych. W przypadku braku jednoznacznych danych klinicznych należy kierować się zasadą ostrożności i informować pacjentów o potencjalnych interakcjach z innymi lekami wpływającymi na ośrodkowy układ nerwowy.
Czytaj więcej w pełnym wpisie: Mięta pieprzowa – Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn
charakterystyka produktu leczniczego, Dentosept, dolegliwości trawienne, działanie nasenne, działanie uspokajające, ekstrakt alkoholowy, Iberogast, interakcje lekowe, korzeń kozłka lekarskiego, krople żołądkowe, Krople żołądkowe forte, kwiat rumianku, liść melisy, liść mięty pieprzowej, mięta pieprzowa, objawy uboczne, ośrodkowy układ nerwowy, Persen forte, preparat złożony, Vamelan, wyciąg z mięty pieprzowej, zaburzenia neurologiczne, zawartość etanolu, zdolności psychomotoryczne, ziele dziurawca, ziele krwawnika, zioła uspokajające -
Wskazania do stosowania
Mięta pieprzowa (Mentha piperita L.) wykazuje szerokie spektrum działania terapeutycznego, głównie w zakresie zaburzeń układu pokarmowego oraz łagodzenia stanów napięcia nerwowego. Preparaty zawierające miętę pieprzową są wskazane w leczeniu dyspepsji czynnościowej, objawiającej się uczuciem pełności, wzdęciami, bólem i dyskomfortem w nadbrzuszu, a także w zaburzeniach motoryki przewodu pokarmowego, stanach skurczowych jamy brzusznej, braku łaknienia oraz niewystarczającym wydzielaniu żółci i soku żołądkowego. W złożonych preparatach mięta pieprzowa jest stosowana w terapii zespołu jelita nadwrażliwego (IBS), gdzie łagodzi bóle skurczowe, nudności i zgagę. Ponadto, wykazuje działanie przeciwzapalne i rozkurczowe, wspomagając leczenie zapaleń błony śluzowej żołądka, jelit, wrzodów trawiennych oraz stanów zapalnych jamy ustnej i gardła (np. zapalenie dziąseł, przyzębia, parodontoza). Preparaty z miętą pieprzową są dostępne w różnych formach farmaceutycznych, takich jak zioła do zaparzania, nalewki, tabletki, kapsułki oraz preparaty do stosowania miejscowego, co umożliwia indywidualizację terapii w zależności od potrzeb pacjenta.
Mięta pieprzowa jest również składnikiem preparatów uspokajających (np. Nervosan fix, Persen forte), stosowanych w łagodnych stanach napięcia nerwowego i okresowych trudnościach z zasypianiem, działając synergistycznie z innymi ziołami (kozłek, melisa, dziurawiec). W preparatach przeczyszczających (Normosan, Normosan fix) mięta pieprzowa wspomaga działanie przeczyszczające, łagodząc jednocześnie dolegliwości skurczowe przewodu pokarmowego, jednak ich stosowanie powinno być krótkotrwałe (1-2 tygodnie) i ograniczone do sporadycznych zaparć u osób powyżej 12. roku życia. Przy zalecaniu preparatów z miętą pieprzową należy uwzględnić przeciwwskazania, takie jak nadwrażliwość, choroby przewodu pokarmowego, obecność etanolu w preparatach płynnych (istotne u pacjentów z chorobami wątroby, OUN, kobiet w ciąży) oraz możliwe interakcje lekowe. Preparaty te nie są wskazane w ciężkich zaburzeniach lękowych, przewlekłych zaparciach czy organicznych chorobach przewodu pokarmowego, a ich stosowanie powinno być dostosowane do wieku pacjenta i charakteru dolegliwości.
Czytaj więcej w pełnym wpisie: Mięta pieprzowa – Wskazania do stosowania
aftozowe zapalenie jamy ustnej, ból brzucha, brak łaknienia, drogi żółciowe, dyspepsja, dyspepsja czynnościowa, działanie przeczyszczające, krwawienie z dziąseł, mięta pieprzowa, napięcie nerwowe, niepokój psychoruchowy, niestrawność, parodontoza, preparat przeczyszczający, skurcz jamy brzusznej, skurczowy ból brzucha, trudności z zasypianiem, uczucie niepełnego wypróżnienia, uczucie pełności w nadbrzuszu, wczesne uczucie sytości, wrzód trawienny, wydzielanie żółci, zaburzenia motoryki przewodu pokarmowego, zaburzenia rytmu wypróżnień, zaburzenia układu pokarmowego, zapalenie błony śluzowej żołądka, zapalenie dziąseł, zapalenie jamy ustnej, zapalenie jelit, zapalenie języka, zapalenie przewodu pokarmowego, zapalenie przyzębia, zaparcie, zespół jelita nadwrażliwego, zgaga