biosynteza hemu
Biosynteza hemu to wieloetapowy proces biochemiczny zachodzący w organizmie ludzkim, głównie w szpiku kostnym i wątrobie. Hem jest kluczowym składnikiem hemoglobiny, mioglobiny oraz cytochromów, pełniąc istotną rolę w transporcie tlenu i reakcjach oksydoredukcyjnych.
Proces biosyntezy hemu rozpoczyna się w mitochondriach od kondensacji glicyny i bursztynylo-CoA, katalizowanej przez syntazę kwasu δ-aminolewulinowego (ALA-syntazę). Następnie w cytozolu zachodzi szereg reakcji prowadzących do powstania porfobilinogenu, a później uroporfirynogenu III. Kolejne etapy obejmują przekształcenie do koproporfirynogenu III, protoporfirynogenu IX i ostatecznie protoporfiryny IX.
Finalnym etapem biosyntezy hemu jest włączenie jonu żelaza (Fe²⁺) do protoporfiryny IX, katalizowane przez ferrochelatazę w mitochondriach. Zaburzenia w biosyntezie hemu prowadzą do różnych chorób, w tym porfirii – grupy schorzeń charakteryzujących się akumulacją porfiryn lub ich prekursorów w organizmie.
Regulacja biosyntezy hemu odbywa się głównie na poziomie ALA-syntazy, której aktywność jest hamowana przez hem w mechanizmie ujemnego sprzężenia zwrotnego. Wiele leków i toksyn może indukować lub hamować biosyntezę hemu, co ma znaczenie w praktyce klinicznej, szczególnie w diagnostyce i leczeniu porfirii.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Przeciwwskazania – Hydroxyzinum Polfarmex 10 mg
Hydroxyzinum Polfarmex w postaci tabletek powlekanych (10 mg i 25 mg) jest bezwzględnie przeciwwskazany u pacjentów z nadwrażliwością na hydroksyzynę chlorowodorek, cetyryzynę, pochodne piperazyny, aminofilinę, etylenodiaminę oraz na substancje pomocnicze, w tym laktozę (32,24 mg w tabletce 10 mg i 79,71 mg w tabletce 25 mg). Leku nie należy stosować u chorych z porfirią, wrodzonym lub nabytym wydłużeniem odstępu QT, a także u osób z chorobami układu krążenia, istotnymi zaburzeniami elektrolitowymi (hipokaliemia, hipomagnezemia), znaczną bradykardią, czy z historią nagłej śmierci sercowej w rodzinie. Przeciwwskazaniem jest także ciąża i karmienie piersią ze względu na potencjalne ryzyko dla płodu i noworodka.
aminofilina, antybiotyk makrolidowy, biosynteza hemu, bradykardia, cetyryzyna, choroba wieńcowa, częstoskurcz komorowy wielokształtny, działanie sedatywne, etylenodiamina, fluorochinolon, hipokaliemia, hipomagnezemia, hydroksyzyna chlorowodorek, lek przeciwarytmiczny, lek przeciwdepresyjny, lek przeciwmalaryczny, lek przeciwpsychotyczny, nabyty zespół wydłużonego QT, nadciśnienie tętnicze, nagła śmierć sercowa, niedobór laktazy, nietolerancja laktozy, niewydolność nerek, niewydolność wątroby, pochodna piperazyny, porfiria, torsade de pointes, wydłużenie odstępu QT, zaburzenie elektrolitowe, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Hydroxyzinum Hasco 25,00 mg
Hydroksyzyna chlorowodorek jest przeciwwskazana u pacjentów z nadwrażliwością na hydroksyzynę, jej metabolit cetyryzynę, pochodne piperazyny, aminofilinę, etylenodiaminę oraz substancje pomocnicze, w tym laktozę jednowodną (43,60 mg/tabletkę w preparacie Hydroxyzinum Hasco). Ponadto, lek nie powinien być stosowany u osób z porfirią, wydłużeniem odstępu QT (wrodzonym lub nabytym), znaczącymi zaburzeniami elektrolitowymi (hipokaliemia, hipomagnezemia), chorobami układu krążenia, bradykardią oraz u pacjentów z historią nagłej śmierci sercowej w rodzinie. Przeciwwskazaniem jest także jednoczesne stosowanie leków wydłużających QT lub wywołujących torsade de pointes, a także ciąża i karmienie piersią ze względu na potencjalne ryzyko dla płodu i niemowlęcia.
aminofilina, antybiotyk makrolidowy, atak porfirii, badanie alergologiczne, biosynteza hemu, bradykardia, cetyryzyna, etylenodiamina, hipokaliemia, hipomagnezemia, hydroksyzyna chlorowodorek, jaskra, lek przeciwarytmiczny, lek przeciwdepresyjny, lek przeciwgrzybiczny azolowy, lek przeciwpsychotyczny, nadwrażliwość na substancję czynną, niedobór laktazy, nietolerancja laktozy, niewydolność wątroby, pochodna piperazyny, porfiria, reakcja anafilaktyczna, rozrost gruczołu krokowego, substancja pomocnicza, torsade de pointes, wydłużenie odcinka QT, zaburzenie elektrolitowe, zaburzenie rytmu serca, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Depakine Chrono 500 333 mg + 145 mg
Depakine Chrono, zawierający sodu walproinian i kwas walproinowy w formie o przedłużonym uwalnianiu, jest przeciwwskazany u pacjentów z nadwrażliwością na składniki leku oraz u osób z ostrym, przewlekłym lub przebytym ciężkim zapaleniem wątroby, zwłaszcza o etiologii polekowej. Lek zawiera znaczną ilość sodu: 27,65 mg w tabletce 300 mg oraz 46,08 mg w tabletce 500 mg, co należy uwzględnić u pacjentów na diecie niskosodowej. Przeciwwskazania obejmują także porfirię, zaburzenia mitochondrialne związane z mutacjami genu POLG (w tym zespół Alpersa-Huttenlochera), dzieci poniżej 2 lat z podejrzeniem tych zaburzeń, zaburzenia cyklu mocznikowego oraz niewyrównany pierwotny niedobór karnityny. Ponadto, lek nie powinien być stosowany jednocześnie z meflochiną ze względu na ryzyko nasilenia działań niepożądanych i interakcji.
biosynteza hemu, choroba afektywna dwubiegunowa, ciężkie zapalenie wątroby, dieta niskosodowa, dysfunkcja wątroby, hepatotoksyczność, hiperamonemia, hipokarnitynememia, lek przeciwpadaczkowy, meflochina, nadwrażliwość na lek, niedobór karnityny, ostre zapalenie wątroby, padaczka, polimeraza γ, porfiria, przeciwwskazania, przewlekłe zapalenie wątroby, substancje pomocnicze, uszkodzenie hepatocytów, walproinian sodu, zaburzenia cyklu mocznikowego, zaburzenia mitochondrialne, zespół Alpersa-Huttenlochera - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Hydroxyzine Orion 10 mg
Hydroksyzyna chlorowodorek (Hydroxyzine Orion) w dawkach 10 mg i 25 mg jest przeciwwskazana u pacjentów z nadwrażliwością na hydroksyzynę, jej pochodne (cetyryzyna, inne pochodne piperazyny, aminofilina, etylenodiamina) oraz na substancje pomocnicze, w tym laktozę (53,3 mg w tabletce 10 mg i 133,2 mg w tabletce 25 mg). Lek nie powinien być stosowany u osób z rozpoznaną porfirią ze względu na ryzyko zaostrzenia choroby i wywołania ostrego ataku porfirycznego. Ponadto, hydroksyzyna jest bezwzględnie przeciwwskazana w ciąży i podczas karmienia piersią z powodu potencjalnego działania teratogennego oraz przenikania do mleka matki, co może negatywnie wpływać na płód i noworodka.
aminofilina, atak porfiryczny, biosynteza hemu, bradykardia, cetyryzyna, choroba układu krążenia, etylenodiamina, hipokaliemia, hipomagnezemia, hydroksyzyna chlorowodorek, laktoza jednowodna, nabyte wydłużenie odstępu QT, nadwrażliwość na składniki leku, nagła śmierć sercowa, pochodne piperazyny, porfirie, torsade de pointes, wrodzone wydłużenie odstępu QT, wydłużenie odstępu QT, zaburzenia elektrolitowe, zaburzenia rytmu serca - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Hydroxyzinum Bluefish 10 mg
Hydroxyzinum Bluefish, zawierający hydroksyzynę w dawkach 10 mg i 25 mg w formie tabletek powlekanych, jest przeciwwskazany u pacjentów z nadwrażliwością na substancję czynną, pochodne piperazyny (np. cetyryzynę), aminofilinę, etylenodiaminę oraz na składniki pomocnicze, w tym laktozę jednowodną (22 mg w tabletce 10 mg i 55 mg w tabletce 25 mg). Bezwzględnym przeciwwskazaniem jest wydłużenie odstępu QT (wrodzone lub nabyte), choroby układu krążenia, zaburzenia elektrolitowe (hipokaliemia, hipomagnezemia), nagła śmierć sercowa w wywiadzie rodzinnym, bradykardia oraz jednoczesne stosowanie leków wydłużających QT lub wywołujących torsade de pointes. Hydroksyzyna jest także przeciwwskazana u pacjentów z porfirią oraz w okresie ciąży i karmienia piersią ze względu na ryzyko dla płodu i noworodka. Przed terapią u kobiet w wieku rozrodczym należy wykluczyć ciążę i zalecić skuteczną antykoncepcję.
aminofilina, biosynteza hemu, bradykardia, cetyryzyna, choroba niedokrwienna serca, etylenodiamina, funkcja nerek, funkcja wątroby, hipokaliemia, hipomagnezemia, hydroksyzyna, laktoza jednowodna, nadwrażliwość na substancję czynną, niedobór laktazy, nietolerancja galaktozy, pochodne piperazyny, porfiria, torsade de pointes, wydłużenie odstępu QT, zaburzenia elektrolitowe, zaburzenie rytmu serca, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy - Leksykon substancji czynnych
Hemina – Właściwości farmakodynamiczne
Hemina, będąca czynnikiem hematologicznym o kodzie ATC BO6AB, jest stosowana w leczeniu porfirii wątrobowej, w tym ostrej porfirii przerywanej, porfirii variegata oraz dziedzicznej koproporfirii. Preparat dostępny jest jako koncentrat do infuzji zawierający 25 mg/ml ludzkiej heminy, gdzie jedna ampułka 10 ml dostarcza 250 mg substancji czynnej, a po rozcieńczeniu w 100 ml 0,9% NaCl uzyskuje się stężenie 2273 µg/ml. Mechanizm działania heminy polega na uzupełnieniu niedoboru hemu, co hamuje aktywność syntazy kwasu delta-aminolewulinowego, kluczowego enzymu w biosyntezie porfiryn, prowadząc do zmniejszenia produkcji toksycznych prekursorów hemu, takich jak kwas delta-aminolewulinowy i porfobilinogen, które są odpowiedzialne za patofizjologię porfirii wątrobowej.
biosynteza hemu, dziedziczna koproporfiria, hemoproteina, koncentrat do sporządzania roztworu, kwas delta-aminolewulinowy, methemoglobina, ostra porfiria przerywana, ostry napad porfirii wątrobowej, parametr krzepnięcia krwi, porfiria variegata, porfiria wątrobowa, porfobilinogen, syntaza kwasu delta-aminolewulinowego, synteza porfiryn, układ nerwowy - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Vagifem 10 mcg
Lek Vagifem, zawierający 10 mikrogramów estradiolu półwodnego w postaci tabletek dopochwowych, posiada liczne przeciwwskazania, które należy uwzględnić przed rozpoczęciem terapii. Bezwzględnie nie powinien być stosowany u pacjentek z rozpoznaniem, podejrzeniem lub historią raka piersi oraz innych estrogenozależnych nowotworów złośliwych, w tym raka endometrium, ze względu na ryzyko stymulacji wzrostu komórek nowotworowych. Przeciwwskazaniem jest także nieleczona hiperplazja endometrium oraz niezdiagnozowane krwawienia z narządów płciowych, które wymagają wykluczenia patologii nowotworowej przed terapią. Ponadto, Vagifem jest niewskazany u pacjentek z przebytą lub czynną idiopatyczną żylną chorobą zakrzepowo-zatorową, zaburzeniami krzepnięcia (np. niedobór białka C, S, antytrombiny), a także u osób z chorobą zakrzepowo-zatorową naczyń tętniczych, w tym dusznicą bolesną i zawałem mięśnia sercowego, ze względu na zwiększone ryzyko incydentów sercowo-naczyniowych. Przeciwwskazaniem jest również ostra lub nieuregulowana choroba wątroby oraz nadwrażliwość na estradiol lub substancje pomocnicze, a także porfiria, gdzie estrogeny mogą nasilać objawy choroby.
W sytuacjach klinicznych wymagających szczególnej ostrożności, decyzja o zastosowaniu Vagifemu powinna być poprzedzona dokładną oceną stosunku korzyści do ryzyka. Należy zachować szczególną czujność u pacjentek z czynnikami ryzyka chorób zakrzepowo-zatorowych, takimi jak otyłość (BMI > 30 kg/m²), zaawansowany wiek, palenie tytoniu, długotrwałe unieruchomienie, operacje chirurgiczne oraz rodzinne występowanie tych schorzeń. U pacjentek z chorobami układu sercowo-naczyniowego (nadciśnienie tętnicze, zaburzenia lipidowe, cukrzyca) konieczne jest ścisłe monitorowanie parametrów kardiologicznych. Również u pacjentek z historią chorób wątroby zaleca się regularną kontrolę enzymów wątrobowych, a w przypadku pojawienia się nieprawidłowości – odstawienie leku. Wystąpienie reakcji alergicznych wymaga natychmiastowego przerwania terapii. Vagifem powinien być stosowany wyłącznie po wykluczeniu przeciwwskazań i po dokładnej diagnostyce, zwłaszcza w przypadku krwawień z dróg rodnych o nieustalonej etiologii.
biosynteza hemu, choroba zakrzepowo-zatorowa naczyń tętniczych, cukrzyca, dusznica bolesna, enzymy wątrobowe, estradiol, estradiol półwodny, guz estrogenozależny, hiperplazja endometrium, krwawienie z narządów płciowych, nadciśnienie tętnicze, niedobór antytrombiny, niedobór białka C, niedobór białka S, ostra choroba wątroby, otyłość, porfiria, rak endometrium, rak piersi, skłonność do zakrzepicy, tabletka dopochwowa, zaburzenia lipidowe, zakrzepica żył głębokich, zatorowość płucna, zawał mięśnia sercowego, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa