zwężenie tętnicy nerkowej
Zwężenie tętnicy nerkowej (ZTN) to patologiczne zmniejszenie światła naczynia doprowadzającego krew do nerki. Najczęstszą przyczyną ZTN (ok. 90% przypadków) jest miażdżyca, szczególnie u pacjentów powyżej 50. roku życia, z czynnikami ryzyka sercowo-naczyniowego. Drugą istotną przyczyną jest dysplazja włóknisto-mięśniowa, występująca głównie u młodszych kobiet.
Klinicznie ZTN może manifestować się jako nadciśnienie tętnicze oporne na leczenie, pogorszenie funkcji nerek po włączeniu inhibitorów ACE lub sartanów, niewydolność nerek o niejasnej etiologii lub nawracający obrzęk płuc. Charakterystyczne jest nagłe wystąpienie nadciśnienia u osób przed 30. lub po 55. roku życia oraz obecność szmeru naczyniowego nad jamą brzuszną.
Diagnostyka ZTN obejmuje badania obrazowe: ultrasonografię dopplerowską, angiografię tomografii komputerowej, angiografię rezonansu magnetycznego oraz klasyczną angiografię, która pozostaje złotym standardem. W leczeniu stosuje się rewaskularyzację (angioplastykę z implantacją stentu) oraz farmakoterapię nadciśnienia i chorób współistniejących.
Leczenie interwencyjne ZTN jest zalecane w przypadku nadciśnienia opornego, nawracającego obrzęku płuc, postępującej niewydolności nerek oraz u pacjentów z jednostronnym zwężeniem i zachowaną funkcją nerek. Decyzja o rewaskularyzacji powinna być podejmowana indywidualnie, z uwzględnieniem korzyści i ryzyka procedury.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Przeciwwskazania – Ampril 2,5 mg tabletki 2,5 mg
Produkt leczniczy Ampril, zawierający ramipryl w dawkach 2,5 mg, 5 mg oraz 10 mg, posiada liczne bezwzględne przeciwwskazania do stosowania. Lek jest przeciwwskazany u pacjentów z nadwrażliwością na ramipryl lub inne inhibitory ACE, a także u osób z obrzękiem naczynioruchowym w wywiadzie, w tym wywołanym inhibitorami ACE lub AIIRAs. Istotne jest zwrócenie uwagi na zawartość laktozy w tabletkach (od 91,65 mg do 183,54 mg), co wyklucza stosowanie u pacjentów z nietolerancją tego cukru. Ampril nie powinien być stosowany u pacjentów poddawanych dializie lub hemofiltracji z użyciem błon o ujemnym ładunku elektrycznym, ze względu na ryzyko ciężkich reakcji anafilaktoidalnych. Ponadto, lek jest przeciwwskazany u pacjentów z istotnym obustronnym zwężeniem tętnic nerkowych lub zwężeniem tętnicy jedynej czynnej nerki, a także w połączeniu z aliskirenem u chorych z cukrzycą lub GFR <60 ml/min/1,73 m², ze względu na ryzyko hiperkaliemii, niedociśnienia i niewydolności nerek. Stosowanie w II i III trymestrze ciąży jest bezwzględnie przeciwwskazane z powodu ryzyka uszkodzenia płodu i poważnych wad rozwojowych.
afereza lipoprotein, aliskiren, allopurynol, antagonista receptora angiotensyny II, choroba autoimmunologiczna naczyń, cukrzyca, dializa, hemofiltracja, hiperkaliemia, hipotonia, inhibitor ACE, lek immunosupresyjny, małowodzie, niedociśnienie, niestabilność hemodynamiczna, niewydolność nerek, niewydolność serca, obrzęk naczynioruchowy, odczulanie, ostra niewydolność nerek, pierwotny hiperaldosteronizm, pierwszy trymestr ciąży, procedura pozaustrojowa, prokainamid, ramipryl, reakcja anafilaktoidalna, sakubitryl z walsartanem, stenoza zastawki aortalnej, stenoza zastawki mitralnej, toczeń rumieniowaty układowy, trymestr ciąży, twardzina, zaburzenie czynności wątroby, zwężenie tętnic nerkowych, zwężenie tętnicy nerkowej - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Triplixam 10 mg + 2,5 mg + 5 mg
Produkt leczniczy Triplixam, zawierający peryndopryl (inhibitor ACE), indapamid (diuretyk tiazydopodobny) oraz amlodypinę (antagonista wapnia z grupy dihydropirydyn), posiada liczne bezwzględne przeciwwskazania. Wśród nich znajdują się zaburzenia czynności nerek, takie jak dializoterapia oraz ciężkie zaburzenie funkcji nerek z klirensem kreatyniny poniżej 30 ml/min (przeciwwskazane dla wszystkich dawek), a także umiarkowane zaburzenie czynności nerek (klirens kreatyniny poniżej 60 ml/min) przy wyższych dawkach zawierających 10 mg peryndoprylu i 2,5 mg indapamidu. Ponadto, lek jest przeciwwskazany u pacjentów z nieleczoną niewyrównaną niewydolnością serca, ciężkim niedociśnieniem tętniczym, stanami wstrząsu (w tym kardiogennego), zwężeniem drogi odpływu z lewej komory serca oraz hemodynamicznie niestabilną niewydolnością serca po zawale. Hipokaliemia stanowi również bezwzględne przeciwwskazanie ze względu na ryzyko nasilenia utraty potasu przez indapamid.
aliskiren, amlodypina, antagonista wapnia, ciężkie zaburzenie czynności nerek, ciężkie zaburzenie czynności wątroby, dializoterapia, diuretyk tiazydopodobny, dziedziczny obrzęk naczynioruchowy, encefalopatia wątrobowa, hipokaliemia, indapamid, inhibitor ACE, klirens kreatyniny, nadciśnienie tętnicze, niedociśnienie tętnicze, niestabilna niewydolność serca, niewyrównana niewydolność serca, obrzęk naczynioruchowy, obrzęk Quinckego, ostra niewydolność nerek, ostry zawał serca, peryndopryl, pochodna dihydropirydyny, reakcja anafilaktoidalna, sakubitryl walsartan, sulfonamid, umiarkowane zaburzenie czynności nerek, wstrząs, wstrząs kardiogenny, zwężenie drogi odpływu z lewej komory, zwężenie tętnic nerkowych, zwężenie tętnicy nerkowej, zwężenie zastawki aorty - Leksykon leków
Interakcje leku – Indix SR 1,5 mg
Indapamid, tiazydopodobny lek moczopędny, wykazuje liczne interakcje farmakokinetyczne i farmakodynamiczne, które mają istotne znaczenie kliniczne. Szczególnie niebezpieczne jest jednoczesne stosowanie z litem, co prowadzi do zwiększenia stężenia litu w surowicy i ryzyka toksyczności, wymagając monitorowania poziomu litu i dostosowania dawki. Indapamid może indukować hipokaliemię, co zwiększa ryzyko arytmii typu torsade de pointes przy współstosowaniu z lekami przeciwarytmicznymi klasy Ia i III oraz niektórymi lekami przeciwpsychotycznymi. Konieczne jest monitorowanie elektrolitów i EKG. NLPZ, w tym selektywne inhibitory COX-2 oraz kwas acetylosalicylowy w dawkach ≥ 3 g/dobę, mogą osłabiać efekt przeciwnadciśnieniowy indapamidu i zwiększać ryzyko ostrej niewydolności nerek u pacjentów odwodnionych, co wymaga kontroli czynności nerek i odpowiedniego nawodnienia.
allopurynol, amfoterycyna B, amiloryd, cyklosporyna, diuretyk pętlowy, glikokortykosteroid, glikozyd naparstnicy, hiperkalcemia, hiperkaliemia, hipokaliemia, hipomagnezemia, hipotonia ortostatyczna, indapamid, inhibitor COX-2, inhibitor konwertazy angiotensyny, jodowy środek kontrastujący, kwasica mleczanowa, lek moczopędny oszczędzający potas, lek przeciwarytmiczny klasy Ia, lek przeciwarytmiczny klasy III, lek przeciwpsychotyczny, lek tiazydopodobny, metformina, mineralokortykosteroid, neuroleptyk, niedociśnienie tętnicze, niesteroidowy lek przeciwzapalny, ostra niewydolność nerek, pochodna benzamidu, pochodna butyrofenonu, pochodna fenotiazyny, przesączanie kłębuszkowe, reakcja nadwrażliwości, spironolakton, takrolimus, tetrakozaktyd, torsade de pointes, triamteren, trójpierścieniowy lek przeciwdepresyjny, zastoinowa niewydolność serca, zwężenie tętnicy nerkowej - Leksykon chorób i schorzeń
Takayasu arteritis – Epidemiologia
Takayasu arteritis (TAK) to przewlekłe zapalenie dużych naczyń, głównie aorty i jej odgałęzień oraz tętnic płucnych, o zróżnicowanej częstości występowania geograficznego. Najwyższa chorobowość odnotowana jest w Japonii (40/milion), podczas gdy w USA wynosi 0,9/milion. Średnia światowa zapadalność to około 2,6/milion rocznie, z regionalnymi różnicami: Japonia i Korea 1-2/milion, Europa 0,4-1,5/milion, Polska 0,92/milion. Choroba dotyka głównie kobiety (80-90% przypadków, stosunek kobiet do mężczyzn średnio 9:1) i osoby młode, ze szczytem zachorowań w wieku 15-30 lat. Występują różnice etniczne w lokalizacji zmian naczyniowych, np. u Japończyków częściej zajęty jest łuk aorty, a u Hindusów aorta brzuszna. Diagnostyka opiera się na badaniach obrazowych, zwłaszcza angiografii i rezonansie magnetycznym, które pozwalają ocenić zwężenia i zmiany zapalne naczyń.
angiografia, aorta, aorta brzuszna, ból głowy, choroba autoimmunologiczna, choroba bez tętna, chorobowość, chromanie przestankowe, dyskomfort w klatce piersiowej, gorączka, gruźlica, incydent naczyniowo-mózgowy, łuk aorty, nadciśnienie tętnicze, niedomykalność aortalna, niewydolność serca, nowotwór hematologiczny, parametr zapalny, pogorszenie widzenia, rezonans magnetyczny, Takayasu arteritis, tętniak aorty, tętnica płucna, tętnica podobojczykowa, zakrzepica płucna, zapadalność, zapalenie naczyń, zastoinowa niewydolność serca, złe samopoczucie, zwężenie naczyń, zwężenie tętnicy nerkowej - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Roxiper
Produkt leczniczy Roxiper, zawierający rozuwastatynę, peryndopryl (inhibitor ACE) oraz indapamid, wymaga szczególnej ostrożności podczas stosowania ze względu na ryzyko poważnych działań niepożądanych. Szczególnie istotne jest unikanie jednoczesnego stosowania litu z Roxiperem z powodu potencjalnych interakcji. U pacjentów przyjmujących peryndopryl odnotowano rzadkie przypadki neutropenii, agranulocytozy, małopłytkowości i niedokrwistości, zwłaszcza u osób z kolagenozą naczyń, stosujących leki immunosupresyjne, allopurynol, prokainamid lub z zaburzeniami czynności nerek. Zaleca się monitorowanie liczby leukocytów i edukację pacjentów w zakresie zgłaszania objawów infekcji. Ponadto, u pacjentów z obustronnym zwężeniem tętnic nerkowych lub zwężeniem tętnicy zaopatrującej jedyną nerkę istnieje zwiększone ryzyko niedociśnienia i niewydolności nerek, nasilone przez stosowanie diuretyków takich jak indapamid.
adrenalina, afereza LDL, agranulocytoza, allopurynol, gliptyna, indapamid, inhibitor ACE, inhibitor mTOR, inhibitor NEP, kolagenoza naczyń, lek immunosupresyjny, liczba leukocytów, małopłytkowość, neutropenia, niedokrwistość, obrzęk naczynioruchowy, obrzęk naczynioruchowy jelit, peryndopryl, pierwotny hiperaldosteronizm, prokainamid, reakcja rzekomo-anafilaktyczna, rozuwastatyna, sakubitryl z walsartanem, tert-butyloamina, zwężenie tętnic nerkowych, zwężenie tętnicy nerkowej - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Polpril 5 mg
Lek Polpril, zawierający 5 mg ramiprylu, jest przeciwwskazany u pacjentów z nadwrażliwością na ramipryl, inne inhibitory ACE lub substancje pomocnicze. Bezwzględnym przeciwwskazaniem jest historia obrzęku naczynioruchowego o etiologii dziedzicznej, idiopatycznej lub wywołanego inhibitorami ACE bądź antagonistami receptora angiotensyny II (AIIRA). Nie należy stosować Polprilu u pacjentów poddawanych procedurom pozaustrojowym z kontaktu krwi z powierzchniami o ujemnym ładunku elektrycznym (np. hemodializa z określonymi błonami dializacyjnymi, hemofiltracja, afereza LDL). Przeciwwskazania obejmują także istotne obustronne zwężenie tętnic nerkowych, zwężenie tętnicy do jedynej czynnej nerki, hipotonię, niestabilność hemodynamiczną oraz stosowanie w II i III trymestrze ciąży ze względu na ryzyko uszkodzenia płodu.
Polpril jest przeciwwskazany w skojarzeniu z aliskirenem u pacjentów z cukrzycą lub GFR <60 ml/min/1,73 m² oraz z sakubitrylem z walsartanem – konieczne jest zachowanie co najmniej 36-godzinnego odstępu między terapiami. Należy unikać stosowania u pacjentów planujących zabiegi pozaustrojowe ze względu na ryzyko reakcji anafilaktycznych oraz u osób z podejrzeniem zwężenia tętnic nerkowych z uwagi na ryzyko gwałtownego pogorszenia funkcji nerek. Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów po świeżym zawale serca, z ostrą niewydolnością serca oraz przyjmujących duże dawki leków moczopędnych. Pacjentom z historią obrzęku naczynioruchowego należy stanowczo odradzić stosowanie Polprilu ze względu na ryzyko nawrotu tej zagrażającej życiu reakcji.
afereza LDL, aliskiren, cukrzyca, GFR, hemodializa, hemofiltracja, hipotonia, inhibitor ACE, inhibitor konwertazy angiotensyny, lek moczopędny, niestabilność hemodynamiczna, niewydolność serca, obrzęk naczynioruchowy, procedura pozaustrojowa, ramipryl, reakcja anafilaktyczna, sakubitryl z walsartanem, trymestr ciąży, układ renina-angiotensyna-aldosteron, zaburzenie czynności nerek, zawał serca, zwężenie tętnic nerkowych, zwężenie tętnicy nerkowej - Leksykon substancji czynnych
Zofenopryl – Działania niepożądane
Zofenopryl, inhibitor ACE dostępny w dawkach 7,5 mg i 30 mg (Zofenil) oraz w preparacie złożonym Zofenil Plus (30 mg zofenoprylu wapniowego + 12,5 mg hydrochlorotiazydu), wykazuje profil bezpieczeństwa typowy dla tej klasy leków. Działania niepożądane klasyfikowane są według częstości: bardzo często (≥1/10), często (≥1/100, <1/10), niezbyt często (≥1/1000, <1/100), rzadko (≥1/10 000, <1/1000) i bardzo rzadko (<1/10 000). Najważniejsze ryzyka obejmują obrzęk naczynioruchowy (rzadko), nadmierną hipotensję (niezbyt często), zaburzenia elektrolitowe (hiperkaliemia i hipokaliemia, niezbyt często), suchy kaszel (często) oraz agranulocytozę (bardzo rzadko). Działania niepożądane dotyczą układów nerwowego (zawroty głowy, ból głowy), oddechowego (kaszel, zapalenie błony śluzowej nosa), żołądkowo-jelitowego (nudności, biegunka, bóle brzucha), sercowo-naczyniowego (hipotensja, tachykardia), skóry (wysypka, świąd), mięśniowo-szkieletowego (kurcze i bóle mięśni), nerek (zwiększenie kreatyniny, proteinuria) oraz krwi (agranulocytoza). Profil bezpieczeństwa preparatu złożonego Zofenil Plus nie wykazuje działań niepożądanych specyficznych dla kombinacji składników.
agranulocytoza, allopurynol, angiotensyna II, arytmia, choroba tkanki łącznej, hiperkaliemia, hipokaliemia, hipotensja, hydrochlorotiazyd, inhibitor konwertazy angiotensyny, kaszel suchy, leczenie immunosupresyjne, nadwrażliwość, neutrofil, neutropenia, niewydolność serca, nudności, obrzęk naczynioruchowy, obrzęk Quinckego, ostra niewydolność nerek, prokainamid, proteinuria, renina, tachykardia, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie elektrolitowe, zaburzenie rytmu serca, zapalenie błony śluzowej nosa, zofenopryl, zwężenie tętnicy nerkowej - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Co-Prestarium Initio
Co-Prestarium Initio, zawierający peryndopryl z argininą oraz amlodypinę, wymaga szczególnej uwagi ze względu na ryzyko obrzęku naczynioruchowego, który może dotyczyć twarzy, kończyn, błon śluzowych, języka, głośni i krtani, stanowiąc potencjalne zagrożenie życia. Obrzęk ten może wystąpić na każdym etapie terapii i wymaga natychmiastowego odstawienia leku oraz odpowiedniego leczenia, w tym podania adrenaliny w przypadku zajęcia dróg oddechowych. Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z historią obrzęku naczynioruchowego niezwiązanego z inhibitorami ACE oraz u osób stosujących jednocześnie inhibitory neprylizyny, kinazy mTOR czy gliptyny, ze względu na zwiększone ryzyko tego powikłania. Ponadto, u pacjentów leczonych Co-Prestarium Initio obserwowano rzadkie przypadki obrzęku jelit, który manifestuje się bólami brzucha i może wymagać diagnostyki obrazowej. Produkt jest przeciwwskazany u pacjentów z klirensem kreatyniny <30 ml/min, a u osób z klirensem 30-60 ml/min zaleca się dawkę początkową 3,5 mg + 2,5 mg co drugą dobę oraz regularne monitorowanie funkcji nerek i elektrolitów.
afereza lipoprotein, agranulocytoza, antagonista wapnia, ból brzucha, hemodializoterapia, hiperkaliemia, inhibitor ACE, inhibitor kinazy mTOR, inhibitor konwertazy angiotensyny, inhibitor neprylizyny, kolagenoza, leczenie odczulające, lek immunosupresyjny, lek przeciwhistaminowy, małopłytkowość, nadciśnienie nerkowo-naczyniowe, nefropatia cukrzycowa, neutropenia, niedociśnienie, niedokrwistość, niedrożność dróg oddechowych, niewydolność nerek, obrzęk jelit, obrzęk naczynioruchowy, obrzęk naczynioruchowy jelit, obrzęk naczynioruchowy twarzy, pierwotny hiperaldosteronizm, piorunująca martwica wątroby, podwójna blokada układu renina-angiotensyna-aldosteron, reakcja rzekomoanafilaktyczna, tomografia komputerowa, żółtaczka cholestatyczna, zwężenie tętnicy nerkowej - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Irprestan
Irbesartan (Irprestan) w dawkach 75 mg, 150 mg i 300 mg wymaga szczególnej ostrożności u pacjentów z zaburzeniami objętości wewnątrznaczyniowej, niedoborem sodu, obustronnym zwężeniem tętnic nerkowych lub zwężeniem tętnicy jedynej czynnej nerki, ze względu na ryzyko objawowego niedociśnienia tętniczego i niewydolności nerek. Monitorowanie stężenia potasu i kreatyniny jest niezbędne u chorych z upośledzoną funkcją nerek, zwłaszcza u pacjentów z nefropatią cukrzycową, niewydolnością serca oraz białą proteinurią. Podwójna blokada układu renina-angiotensyna-aldosteron (RAA) poprzez jednoczesne stosowanie ACEI, AIIRA lub aliskirenu jest przeciwwskazana z powodu zwiększonego ryzyka niedociśnienia, hiperkaliemii i zaburzeń czynności nerek, a jeśli jest konieczna, wymaga ścisłego nadzoru specjalistycznego. U pacjentów z cukrzycą konieczne jest monitorowanie glikemii z uwagi na ryzyko hipoglikemii, a stosowanie litu jednocześnie z irbesartanem jest niewskazane ze względu na potencjalne interakcje.
antagonista receptora angiotensyny II, azotemia, doustny lek przeciwcukrzycowy, hiperkaliemia, hipoglikemia, inhibitor konwertazy angiotensyny, kardiomiopatia niedokrwienna, kardiomiopatia przerostowa, nefropatia cukrzycowa, niedobór sodu, niedociśnienie, niewydolność serca, objętość wewnątrznaczyniowa, oliguria, ostra niewydolność nerek, pierwotny hiperaldosteronizm, podwójna blokada układu RAA, proteinuria, przeszczepienie nerki, udar mózgu, układ renina-angiotensyna-aldosteron, zaawansowana choroba nerek, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie ukrwienia mózgu, zastoinowa niewydolność serca, zawał serca, zwężenie tętnic nerkowych, zwężenie tętnicy nerkowej, zwężenie zastawki aorty, zwężenie zastawki dwudzielnej