zapalenie wyrostka robaczkowego
Zapalenie wyrostka robaczkowego (appendicitis) to ostra choroba zapalna dotycząca wyrostka robaczkowego – małego, palcowatego uchyłku odchodzącego od kątnicy. Jest to najczęstsza przyczyna ostrego brzucha wymagająca interwencji chirurgicznej, dotykająca wszystkich grup wiekowych, choć szczyt zachorowań przypada na drugą i trzecią dekadę życia.
Etiologia schorzenia najczęściej wiąże się z obturacją światła wyrostka przez kamień kałowy, ciało obce, pasożyty, nowotwór lub rozrost tkanki limfatycznej. Zablokowanie odpływu treści prowadzi do wzrostu ciśnienia wewnątrz wyrostka, zaburzeń w ukrwieniu jego ściany, namnażania bakterii i progresji procesu zapalnego, mogącego prowadzić do perforacji i zapalenia otrzewnej.
Klasyczny obraz kliniczny obejmuje ból rozpoczynający się w okolicy okołopępkowej, przemieszczający się następnie do prawego dołu biodrowego, z towarzyszącymi nudnościami, wymiotami, brakiem apetytu i podwyższoną temperaturą ciała. W badaniu fizykalnym obserwuje się bolesność uciskową w punkcie McBurneya, objawy otrzewnowe oraz dodatnie objaw Blumberga, Rovsinga i psoas sign.
Diagnostyka obejmuje badania laboratoryjne (leukocytoza, podwyższone CRP), badania obrazowe (USG jamy brzusznej, TK) oraz ocenę kliniczną. Leczeniem z wyboru jest appendektomia, wykonywana metodą laparoskopową lub otwartą, najlepiej w ciągu 24-48 godzin od wystąpienia objawów, co zmniejsza ryzyko perforacji i powikłań septycznych.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Tętniak aorty brzusznej – Diagnostyka i diagnoza
Tętniak aorty brzusznej (AAA) definiuje się jako miejscowe rozszerzenie aorty brzusznej do średnicy ≥3 cm lub powiększenie o ≥50% w stosunku do normy (1,7-2,5 cm). Diagnostyka opiera się głównie na ultrasonografii (USG) z czułością 94-100% i specyficznością 98-100%, będącej podstawą badań przesiewowych, szczególnie u mężczyzn w wieku 65-75 lat z historią palenia. Tomografia komputerowa (TK), zwłaszcza angiografia TK (CTA), stanowi złoty standard w ocenie anatomicznej tętniaka, umożliwiając precyzyjną ocenę rozmiaru, kształtu i zaangażowania tętnic trzewnych, choć wiąże się z ekspozycją na promieniowanie i koniecznością podania kontrastu. Rezonans magnetyczny (MRI) jest alternatywą u pacjentów z przeciwwskazaniami do TK. Monitorowanie tętniaków zależy od ich rozmiaru: małe (3,0-4,4 cm) co 2-3 lata, średnie (4,5-5,4 cm) co 6-12 miesięcy, a interwencję chirurgiczną rozważa się przy średnicy ≥5,5 cm u mężczyzn i ≥5,0 cm u kobiet lub szybkim wzroście (>0,5 cm/6 miesięcy). Palenie tytoniu i nadciśnienie tętnicze zwiększają ryzyko progresji i pęknięcia tętniaka.
angiografia konwencjonalna, angiografia rezonansu magnetycznego, angiografia TK, badanie fizykalne, badanie przesiewowe, endoleak, EVAR, hipercholesterolemia, kamica nerkowa, kamica żółciowa, krwawienie z przewodu pokarmowego, nadciśnienie tętnicze, naprawa endowaskularna, niedokrwienie jelit, niedrożność jelita, odmiedniczkowe zapalenie nerek, operacja otwarta, palenie tytoniu, perforacja wrzodu żołądka, rezonans magnetyczny, skrzeplina przyścienna, tętniak aorty brzusznej, tętniak wrzecionowaty, tętnica nerkowa, tętnica trzewna, tętnica udowa, tomografia komputerowa, ultrasonografia jamy brzusznej, USG jamy brzusznej, zapalenie trzustki, zapalenie wyrostka robaczkowego, zawał mięśnia sercowego - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Ertapenem Eugia 1 g
Ertapenem Eugia to karbapenemowy antybiotyk w postaci proszku do sporządzania koncentratu roztworu do infuzji, zawierający 1 g ertapenemu sodowego na fiolkę. Preparat jest wskazany do leczenia zakażeń bakteryjnych wywołanych przez bakterie wrażliwe lub prawdopodobnie wrażliwe na ertapenem, wymagających podania pozajelitowego. Wskazania obejmują powikłane zakażenia wewnątrzbrzuszne (w tym ropnie i zapalenie otrzewnej), pozaszpitalne zapalenie płuc, ostre zakażenia ginekologiczne (np. zapalenie narządów miednicy mniejszej) oraz zakażenia skóry i tkanek miękkich związane ze stopą cukrzycową. Ponadto, lek jest stosowany profilaktycznie w celu zapobiegania zakażeniom miejsca operowanego po planowych zabiegach chirurgicznych na okrężnicy lub odbytnicy. Preparat jest dopuszczony do stosowania u dorosłych oraz u dzieci i młodzieży od 3 miesięcy do 17 lat, zgodnie z zatwierdzonymi wskazaniami.
antybiotyk karbapenemowy, antybiotykoterapia parenteralna, bakteria wrażliwa, dieta niskosodowa, ertapenem sodowy, oporność bakteryjna, podanie dożylne, podanie pozajelitowe, pozaszpitalne zapalenie płuc, profilaktyka okołooperacyjna, profilaktyka przeciwbakteryjna, ropień jajowodowo-jajnikowy, ropień wewnątrzbrzuszny, roztwór do infuzji, stopa cukrzycowa, zakażenie bakteryjne, zakażenie ginekologiczne, zakażenie miejsca operowanego, zakażenie skóry i tkanek miękkich, zakażenie wewnątrzbrzuszne, zapalenie błony śluzowej macicy, zapalenie narządów miednicy mniejszej, zapalenie otrzewnej, zapalenie wyrostka robaczkowego - Leksykon chorób i schorzeń
Zapalenie otrzewnej – Zapobieganie i profilaktyka
Zapalenie otrzewnej (peritonitis) stanowi istotne powikłanie u pacjentów dializowanych otrzewnowo oraz u osób z marskością wątroby i wodobrzuszem, wiążąc się z wysoką śmiertelnością i chorobowością. Wytyczne ISPD zalecają monitorowanie częstości zapalenia otrzewnej, z celem utrzymania wskaźnika poniżej 0,40 epizodów na rok ryzyka oraz ponad 80% pacjentów bez epizodów rocznie. Profilaktyka obejmuje techniki aseptyczne, właściwe szkolenie pacjentów i personelu, pielęgnację miejsca ujścia cewnika, szybkie leczenie zakażeń oraz stosowanie antybiotyków profilaktycznych w określonych sytuacjach, takich jak przed wprowadzeniem cewnika (wankomycyna 1 g lub cefazolina 1 g dożylnie, zalecenie klasy 1A), przed kolonoskopią i zabiegami ginekologicznymi (schemat ampicylina z aminoglikozydem ± metronidazol, zalecenia klasy 2C/D). Profilaktyka przeciwgrzybicza (np. nystatyna lub flukonazol doustnie) jest rekomendowana podczas antybiotykoterapii (zalecenie klasy 1B), co zmniejsza ryzyko grzybiczego zapalenia otrzewnej (RR 0,28, 95% CI 0,12–0,63).
antybiotykoterapia, cefazolina, ceftriakson, chinolon, choroba zapalna miednicy, ciprofloksacyna, dializa otrzewnowa, dysfunkcja nerek, higiena rąk, kotrimoksazol, krwawienie z górnego odcinka przewodu pokarmowego, marskość wątroby, niesteroidowy lek przeciwzapalny, norfloksacyna, oporność bakterii, płyn puchlinowy, profilaktyka przeciwgrzybicza, rifaksymina, skala Child-Pugh, spontaniczne bakteryjne zapalenie otrzewnej, trimetoprim-sulfametoksazol, wankomycyna dożylna, wodobrzusze, zakażenie cewnika, zakażenie Clostridium difficile, zakażenie przenoszone drogą płciową, zapalenie otrzewnej, zapalenie wyrostka robaczkowego - Leksykon chorób i schorzeń
Aktynomikoza – Epidemiologia
Aktynomykoza to przewlekła, rzadko występująca choroba zakaźna o globalnym zasięgu, najczęściej diagnozowana u osób w wieku 20-50 lat, z przewagą mężczyzn (stosunek 3:1), z wyjątkiem aktynomykozy miednicy, która dotyczy głównie kobiet stosujących wewnątrzmaciczne wkładki antykoncepcyjne (IUD). Roczna zapadalność w różnych regionach waha się od 1 na 40 000 do 1 na 300 000 osób, a w większości ośrodków medycznych notuje się około jednego przypadku rocznie. Czynniki ryzyka obejmują złą higienę jamy ustnej, próchnicę, zabiegi stomatologiczne, urazy zębów oraz stosowanie IUD, które sprzyjają kolonizacji i inwazji bakterii Actinomyces, będących naturalną florą jamy ustnej, przewodu pokarmowego i układu moczowo-płciowego. Aktynomykoza manifestuje się najczęściej w trzech lokalizacjach: twarzowo-szyjnej (50-60% przypadków), jamy brzusznej (około 20%) oraz płuc (15-20%), z rzadszym zajęciem układu mięśniowo-szkieletowego i ośrodkowego układu nerwowego (OUN). W przypadku aktynomykozy OUN, śmiertelność wynosi około 11%, a dominującymi gatunkami są Actinomyces israelii (41,5%) i Actinomyces meyeri (22,6%).
Actinomyces, Actinomyces israelii, aktynomykoza miednicy, aktynomykoza OUN, aktynomykoza płucna, antybiotykoterapia, aspiracja wydzieliny, choroba zakaźna, immunosupresja, nadzór epidemiologiczny, niedożywienie, niedrożność jelit, perforacja przełyku, perforacja przewodu pokarmowego, próchnica zębów, przerost migdałków, ropień mózgu, ropień nadtwardówkowy, ropień podtwardówkowy, tonsilektomia, wkładka wewnątrzmaciczna, zakażenie rozsiane, zapalenie mózgu, zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, zapalenie wyrostka robaczkowego, zespół guzowatej szczęki - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Piperacillin + Tazobactam Kalceks 4 g + 0,5 g
Produkt leczniczy Piperacillin + Tazobactam Kalceks to antybiotyk złożony, dostępny w dawkach 2 g piperacyliny + 0,25 g tazobaktamu oraz 4 g piperacyliny + 0,5 g tazobaktamu, w postaci proszku do sporządzania roztworu do infuzji dożylnej. Preparat wykazuje szerokie spektrum działania przeciwbakteryjnego i jest wskazany do leczenia ciężkich zakażeń bakteryjnych u dorosłych, młodzieży oraz dzieci powyżej 2 lat. Wskazania obejmują m.in. ciężkie zapalenie płuc (w tym szpitalne i związane z respiratorem), powikłane zakażenia dróg moczowych, jamy brzusznej oraz skóry i tkanek miękkich, a także bakteriemię powiązaną z tymi zakażeniami. Lek jest również stosowany u pacjentów z neutropenią i gorączką, szczególnie w populacji onkologicznej. U dzieci w wieku 2-12 lat zakres wskazań jest ograniczony do powikłanych zakażeń jamy brzusznej oraz neutropenii z gorączką. Nie zaleca się stosowania u dorosłych w przypadku bakteriemii wywołanej przez szczepy E. coli i K. pneumoniae produkujące ESBL niewrażliwe na ceftriakson.
bakteriemia, beta-laktamaza ESBL, Escherichia coli, gorączka neutropeniczna, Klebsiella pneumoniae, lek przeciwbakteryjny, neutropenia, odmiedniczkowe zapalenie nerek, oporność bakterii, parametry zapalne, piperacylina, ropień wewnątrzbrzuszny, roztwór do infuzji, stopa cukrzycowa, tazobaktam, zakażenie dróg moczowych, zakażenie jamy brzusznej, zakażenie skóry i tkanek miękkich, zapalenie otrzewnej, zapalenie płuc, zapalenie płuc respiratorowe, zapalenie płuc szpitalne, zapalenie wyrostka robaczkowego - Leksykon chorób i schorzeń
Guzy i masy adneksem – Etiologia i przyczyny
Guzy i masy adneksalne obejmują zmiany w jajnikach, jajowodach i tkankach otaczających macicę, o etiologii ginekologicznej i nieginekologicznej, zarówno łagodne, jak i złośliwe. Najczęstsze przyczyny ginekologiczne to torbiele czynnościowe (pęcherzykowe i ciałka żółtego), endometrioza (endometriomy), ciąża pozamaciczna, łagodne guzy jajnika (torbielakogruczoniaki, dojrzałe potworniaki, włókniaki, mięśniaki gładkokomórkowe) oraz choroby zapalne miednicy z ropniami jajnikowo-jajowodowymi. Złośliwe masy obejmują pierwotne raki jajnika (nabłonkowe, mięsaki, guzy graniczne), złośliwe nowotwory niejajnikowe oraz przerzuty, głównie z przewodu pokarmowego (57%) i raka piersi (30%). Ryzyko złośliwości wzrasta z wiekiem, szczególnie po menopauzie, oraz w obecności czynników takich jak nullipara, otyłość, hormonalna terapia zastępcza, endometrioza, historia rodzinna raka piersi/jajnika oraz mutacje BRCA1/BRCA2. Diagnostyka opiera się na badaniu USG przezpochwowym, MRI (czułość 0,94, swoistość 0,91), markerach nowotworowych (CA-125, HE4, CEA) oraz ocenie klinicznej objawów takich jak ból miednicy, nieregularne krwawienia i wodobrzusze.
antygen karcynoembrionalny, ciałko żółte, ciąża pozamaciczna, endometrioma, endometrioza, glikoproteina przezbłonowa, gonadoblastoma, guz germinalny, guz graniczny, guz nabłonkowy, hydrosalpinx, marker nowotworowy, masa kałowa, mięsak, mięśniak gładkokomórkowy, mutacja genetyczna, przerzut, rak jajnika, rak nabłonkowy, rezonans magnetyczny, ropień jajnikowo-jajowodowy, ropień jajowodowo-jajnikowy, ropień uchyłkowy, torbiel czekoladowa, torbiel czynnościowa, torbiel pęcherzykowa, USG przezpochwowe, włókniak, wodobrzusze, zapalenie wyrostka robaczkowego, zespół dziedzicznego raka piersi i jajnika, zespół Lyncha - Leksykon chorób i schorzeń
Robaki u ludzi – Objawy
Inwazje robaków u ludzi manifestują się szerokim spektrum objawów klinicznych, zależnych od gatunku pasożyta, stopnia inwazji oraz stanu układu odpornościowego gospodarza. Najczęstsze symptomy to ból brzucha, biegunka, nudności, wymioty, świąd okołoodbytniczy, utrata masy ciała oraz objawy ogólne takie jak zmęczenie i osłabienie. Charakterystyczne są dwufazowe przebiegi niektórych inwazji, np. glistnicy (faza migracyjna płucna z kaszlem, dusznością i gorączką oraz faza jelitowa z bólami brzucha i obecnością robaków w kale) czy włośnicy (faza jelitowa i narządowa z gorączką, bólami mięśniowymi i obrzękami). Szczególnie niebezpieczne są powikłania cysticerkozy, które mogą prowadzić do padaczki i zaburzeń neurologicznych. Diagnostyka opiera się na badaniu kału, testach celofanowych, eozynofilii oraz badaniach obrazowych w przypadku podejrzenia powikłań narządowych.
badanie kału na pasożyty, biegunka, bruksizm, cysticerkoza, enterobiaza, eozynofilia, faza jelitowa, faza ostra, faza przewlekła, glistnica, lek przeciwpasożytniczy, moczenie nocne, napad drgawkowy, niedokrwistość z niedoboru żelaza, niedożywienie, niedrożność jelit, nudności, obrzęk twarzy, odwodnienie, padaczka, pasożyty jelitowe, strongyloidoza, świąd okołoodbytniczy, tasiemczyca, tasiemczyca jelitowa, tasiemiec wieprzowy, wgłobienie jelita, włośnica, wypadanie odbytnicy, wysypka skórna, zapalenie dróg żółciowych, zapalenie otrzewnej, zapalenie pęcherzyka żółciowego, zapalenie trzustki, zapalenie wyrostka robaczkowego, zaparcia - Leksykon substancji czynnych
Tygecyklina – Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Tygecyklina, antybiotyk z grupy glicylocyklin, jest wskazana w leczeniu powikłanych zakażeń skóry i tkanek miękkich (cSSTI) oraz powikłanych zakażeń wewnątrzbrzusznych (cIAI). W badaniach klinicznych odnotowano wyższą śmiertelność w grupie leczonej tygecykliną w porównaniu z lekami porównawczymi, co może wskazywać na potencjalnie niższą skuteczność i bezpieczeństwo. U pacjentów z cIAI obserwowano zaburzenia gojenia ran chirurgicznych związane z nadkażeniami, które pogarszają rokowanie, zwłaszcza w przypadku szpitalnego zapalenia płuc. Tygecyklina może wywoływać poważne działania niepożądane, takie jak reakcje anafilaktyczne, uszkodzenie wątroby (w tym niewydolność prowadzącą do zgonu), ostre zapalenie trzustki, wydłużenie czasu protrombinowego (PT) i APTT oraz hipofibrynogenemię. Zaleca się regularne monitorowanie funkcji wątroby, parametrów krzepnięcia (w tym stężenia fibrynogenu), aktywności amylazy i lipazy oraz obserwację pod kątem nadkażeń i objawów zapalenia trzustki, szczególnie po tygodniu leczenia. Wydalanie tygecykliny z żółcią stanowi około 50% całkowitego wydalania, co wymaga ostrożności u pacjentów z zastojem żółci.
antybiotyk tetracyklinowy, azot mocznikowy, azotemia, badania laboratoryjne, bakteriemia, choroba naczyń obwodowych, czas częściowej tromboplastyny po aktywacji, czas protrombinowy, dysfagia, działanie antyanaboliczne, glicylocyklina, guz rzekomy mózgu, hiperfosfatemia, koagulopatia, lek przeciwzakrzepowy, martwicze zapalenie powięzi, nadkażenie, nadwrażliwość na światło, niewydolność wątroby, ostre zapalenie trzustki, owrzodzenie odleżynowe, perforacja jelita, perforacja wrzodu żołądka, posocznica, powikłane zakażenie skóry i tkanek miękkich, powikłane zakażenie wewnątrzbrzuszne, reakcja anafilaktyczna, reakcja rzekomoanafilaktyczna, ropień, ropień wewnątrzbrzuszny, rzekomobłoniaste zapalenie jelita grubego, skala APACHE II, szpitalne zapalenie płuc, tygecyklina, uszkodzenie wątroby, wstrząs septyczny, zakażenie stopy cukrzycowej, zapalenie otrzewnej, zapalenie pęcherzyka żółciowego, zapalenie tkanki łącznej, zapalenie trzustki, zapalenie uchyłka, zapalenie wyrostka robaczkowego, zastój żółci