ostre bakteryjne zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych
Wskazanie

Ostre bakteryjne zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych (BZOMR) to ciężka, zagrażająca życiu infekcja obejmująca opony mózgowo-rdzeniowe i płyn mózgowo-rdzeniowy. Do najczęstszych patogenów wywołujących to schorzenie należą: Streptococcus pneumoniae, Neisseria meningitidis oraz Haemophilus influenzae. Choroba charakteryzuje się gwałtownym początkiem z objawami takimi jak silny ból głowy, sztywność karku, wysoka gorączka, światłowstręt, wymioty oraz zaburzenia świadomości.

Diagnostyka BZOMR opiera się na badaniu płynu mózgowo-rdzeniowego uzyskanego poprzez punkcję lędźwiową, badaniach mikrobiologicznych oraz obrazowych (TK, MRI). Kluczowe znaczenie ma szybkie wdrożenie leczenia, najlepiej w ciągu pierwszej godziny od postawienia podejrzenia klinicznego, gdyż opóźnienie terapii znacząco zwiększa ryzyko powikłań i zgonu.

W leczeniu stosuje się antybiotykoterapię empiryczną, którą modyfikuje się po uzyskaniu wyniku posiewu i antybiogramu. W Polsce najczęściej stosowanymi antybiotykami są: ceftriakson (Biotraxon, Ceftriaxon Kabi), cefotaksym (Cefotaxim MIP), ampicylina (Ampicillin TZF), meropenem (Meronem, Nableran) oraz wankomycyna (Vancomycin Mylan, Vancomycin Kabi) w przypadku podejrzenia szczepów opornych. W szczególnych przypadkach stosuje się również linezolid (Zyvoxid, Linezolid Kabi) czy rifampicynę (Rifampicyna TZF).

Największe trudności w leczeniu BZOMR wynikają z konieczności szybkiego rozpoznania i wdrożenia terapii, co bywa problematyczne ze względu na niespecyficzne wczesne objawy, zwłaszcza u dzieci i osób starszych. Rosnąca antybiotykooporność patogenów znacząco komplikuje dobór skutecznej terapii. Poważnym wyzwaniem jest także leczenie powikłań neurologicznych, takich jak obrzęk mózgu, wodogłowie, drgawki czy ogniskowe deficyty neurologiczne. Śmiertelność w BZOMR wciąż pozostaje wysoka (10-30%), a u znacznego odsetka pacjentów, którzy przeżyli, występują trwałe następstwa neurologiczne.

Profilaktyka, obejmująca szczepienia przeciwko Streptococcus pneumoniae, Neisseria meningitidis i Haemophilus influenzae typu b, stanowi kluczowy element zapobiegania BZOMR. U osób z kontaktu z chorym na zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych wywołane przez meningokoki stosuje się chemioprofilaktykę (rifampicyna, ciprofloksacyna, azytromycyna).

Lista leków z tym wskazaniem

  1. 13.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl