Leki w grupie
„antybiotyki glikopeptydowe”

Antybiotyki glikopeptydowe to ważna grupa leków przeciwbakteryjnych, które działają poprzez hamowanie biosyntezy ściany komórkowej bakterii. Mechanizm ich działania polega na wiązaniu się z prekursorami peptydoglikanu, co uniemożliwia prawidłowe formowanie ściany komórkowej i prowadzi do śmierci komórki bakteryjnej. Glikopeptydy wykazują skuteczność głównie przeciwko bakteriom Gram-dodatnim, w tym szczepom opornym na inne antybiotyki.

Do najważniejszych antybiotyków glikopeptydowych należą: wankomycyna (Vancomycin, Edicin), teikoplanina (Targocid), dalbawancyna (Dalvance, Xydalba), orytawancyna (Orbactiv) oraz telawancyna (Vibativ). Wankomycyna i teikoplanina są najdłużej stosowanymi i najlepiej poznanymi przedstawicielami tej grupy, stanowiąc tzw. glikopeptydy pierwszej generacji.

Główną zaletą antybiotyków glikopeptydowych jest ich skuteczność w leczeniu zakażeń wywołanych przez metycylinooporne szczepy Staphylococcus aureus (MRSA), enterokoki oporne na wankomycynę (VRE) oraz inne wielolekooporne bakterie Gram-dodatnie. Są często stosowane jako „leki ostatniej szansy” w przypadku ciężkich zakażeń, gdzie inne antybiotyki okazały się nieskuteczne. Nowsze glikopeptydy (dalbawancyna, orytawancyna) mają dłuższy okres półtrwania, co umożliwia rzadsze dawkowanie.

Niebezpieczeństwa związane ze stosowaniem antybiotyków glikopeptydowych obejmują nefrotoksyczność, ototoksyczność (szczególnie w przypadku wankomycyny), reakcje alergiczne oraz zjawisko „red man syndrome” (zespół czerwonego człowieka) – reakcja związana z uwalnianiem histaminy podczas szybkiej infuzji wankomycyny. Istotnym zagrożeniem jest również narastająca oporność bakterii na te antybiotyki, co ogranicza ich skuteczność w przyszłości.

Antybiotyki glikopeptydowe można podzielić na dwie podgrupy: glikopeptydy pierwszej generacji (wankomycyna, teikoplanina) oraz lipoglikopeptydy, znane też jako glikopeptydy drugiej generacji (dalbawancyna, orytawancyna, telawancyna). Lipoglikopeptydy charakteryzują się obecnością łańcucha lipidowego w strukturze, co zwiększa ich aktywność przeciwbakteryjną, wydłuża okres półtrwania i poprawia farmakokinetykę. Dzięki temu wykazują skuteczność wobec niektórych szczepów opornych na wankomycynę oraz umożliwiają rzadsze dawkowanie (np. dalbawancyna może być podawana raz w tygodniu).

Lista leków w tej grupie

  1. 14.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl