zapalenie otrzewnej związane z ciągłą ambulatoryjną dializą otrzewnową
Wskazanie

Zapalenie otrzewnej związane z ciągłą ambulatoryjną dializą otrzewnową (CADO) to poważne powikłanie dotykające pacjentów poddawanych dializie otrzewnowej jako metodzie leczenia nerkozastępczego. Występuje ono, gdy mikroorganizmy przedostają się do jamy otrzewnej, najczęściej wskutek nieprawidłowej techniki wymiany płynu dializacyjnego, zakażenia cewnika otrzewnowego lub translokacji bakterii z przewodu pokarmowego.

Typowe objawy zapalenia otrzewnej w przebiegu CADO obejmują zmętnienie dializatu, ból brzucha, gorączkę oraz niekiedy nudności i wymioty. Diagnostyka opiera się na badaniu płynu dializacyjnego, w którym stwierdza się zwiększoną liczbę leukocytów (>100/μl z przewagą neutrofili) oraz obecność bakterii w badaniu mikrobiologicznym. Najczęstszymi patogenami są bakterie Gram-dodatnie, zwłaszcza gronkowce koagulazo-ujemne i Staphylococcus aureus.

W leczeniu zapalenia otrzewnej związanego z CADO stosuje się antybiotykoterapię empiryczną, którą później modyfikuje się w zależności od wyników posiewu i antybiogramu. W Polsce najczęściej stosowanymi lekami są: wankomycyna (Edicin, Vancomycin), cefazolina (Tarfazolin), ceftazydym (Fortum), gentamycyna (Gentamycin) oraz ciprofloksacyna (Cipronex, Proxacin). Antybiotyki podawane są najczęściej dootrzewnowo, dodawane bezpośrednio do płynu dializacyjnego.

Największą trudnością w leczeniu zapalenia otrzewnej związanego z CADO jest narastająca oporność bakterii na antybiotyki, co wymaga stosowania coraz silniejszych leków i terapii skojarzonych. Szczególnie problematyczne są zakażenia wieloopornymi szczepami, takimi jak MRSA czy bakterie wytwarzające ESBL. Dodatkowym wyzwaniem jest biofilm tworzący się na cewniku otrzewnowym, który może chronić bakterie przed działaniem antybiotyków i prowadzić do nawracających epizodów zapalenia.

Nawracające lub oporne na leczenie zapalenia otrzewnej mogą prowadzić do konieczności usunięcia cewnika otrzewnowego i zmiany metody dializoterapii na hemodializę, co znacząco wpływa na jakość życia pacjenta. Dlatego kluczowa jest edukacja pacjentów w zakresie profilaktyki zakażeń, w tym prawidłowej techniki wymiany płynu dializacyjnego i pielęgnacji ujścia cewnika otrzewnowego.