Wzw (wirusowe zapalenie wątroby)
Wirusowe zapalenie wątroby (WZW) to choroba wywołująca stan zapalny wątroby, objawiający się utratą apetytu, nudnościami, zmęczeniem, bólem w prawym górnym kwadrancie brzucha oraz żółtaczką. Leczenie obejmuje podawanie leków przeciwwirusowych, odpowiednią dietę, odpoczynek oraz unikanie alkoholu i substancji toksycznych dla wątroby. Kluczowe znaczenie ma również edukacja pacjenta dotycząca zapobiegania rozprzestrzenianiu się choroby oraz kontrola stanu zdrowia przez regularne badania. Kompleksowa opieka pielęgniarska wspiera monitorowanie objawów, zarządzanie leczeniem i poprawę jakości życia pacjenta.
-
Charakterystyka, pielęgnacja i opieka
Wirusowe zapalenie wątroby (WZW) to stan zapalny wątroby o charakterze ostrym (<6 miesięcy) lub przewlekłym (>6 miesięcy), wywołany głównie przez wirusy, ale także toksyny, alkohol czy autoimmunologię. Objawy kliniczne obejmują utratę apetytu, nudności, zmęczenie, bóle w prawym górnym kwadrancie, żółtaczkę, jasny stolec i ciemny mocz. W ciężkich przypadkach mogą wystąpić wodobrzusze i encefalopatia wątrobowa związana z podwyższonym poziomem amoniaku (>45 mcg/dL). Diagnostyka opiera się na monitorowaniu enzymów wątrobowych (ALT 7-56 U/L, AST 10-40 U/L) oraz bilirubiny (>1 mg/dL). Opieka pielęgniarska koncentruje się na łagodzeniu objawów, zapobieganiu powikłaniom, edukacji pacjenta oraz monitorowaniu funkcji wątroby i postępu choroby. Leczenie farmakologiczne obejmuje leki przeciwwirusowe, interferon, immunoglobuliny oraz leki wspomagające, takie jak laktuloza w encefalopatii.
Kluczowe znaczenie ma profilaktyka, w tym szczepienia przeciw WZW typu A i B, edukacja dotycząca dróg transmisji oraz unikanie substancji hepatotoksycznych (alkohol, niektóre leki OTC). Opieka pielęgniarska powinna uwzględniać indywidualne potrzeby pacjenta, w tym wsparcie żywieniowe, monitorowanie bilansu płynów, ocenę parametrów biochemicznych oraz wsparcie psychospołeczne. Regularne badania kontrolne co 6 miesięcy umożliwiają ocenę fazy choroby i kwalifikację do terapii przeciwwirusowej, szczególnie u pacjentów z przewlekłym WZW typu B, u których celem leczenia jest normalizacja ALT, serokonwersja HBeAg oraz zmniejszenie ryzyka marskości i raka wątrobowokomórkowego. Kompleksowa, ukierunkowana opieka pielęgniarska poprawia wyniki kliniczne, zmniejsza dolegliwości i wspiera pacjentów w adaptacji do choroby.
Czytaj więcej w pełnym wpisie: Wzw (wirusowe zapalenie wątroby) – Charakterystyka, pielęgnacja i opieka
alkoholowe zapalenie wątroby, aminotransferaza alaninowa, aminotransferaza asparaginianowa, autoimmunologiczne zapalenie wątroby, biegunka, bilans płynów, bilirubina, encefalopatia wątrobowa, enzym wątrobowy, faza przedżółtaczkowa, faza żółtaczkowa, immunoglobulina, interferon, laktuloza, lek przeciwwirusowy, marskość wątroby, poziom amoniaku, przewlekłe wirusowe zapalenie wątroby, rak wątrobowokomórkowy, serokonwersja HBeAg, turgor skóry, wirusowe zapalenie wątroby, wodobrzusze, wypełnienie włośniczkowe, WZW typu A, WZW typu B, WZW typu C, zaburzenie autoimmunologiczne, zapalenie wątroby, żółtaczka -
Diagnostyka i diagnoza
Wirusowe zapalenie wątroby (WZW) to grupa chorób wątroby wywołanych przez różne wirusy hepatotropowe, zróżnicowane pod względem drogi transmisji i epidemiologii. Diagnostyka WZW opiera się na szczegółowym wywiadzie, badaniu fizykalnym oraz szerokim spektrum badań laboratoryjnych, w tym testach czynnościowych wątroby (ALT, AST, ALP, GGTP, bilirubina, albumina, INR), badaniach serologicznych (anty-HAV IgM/IgG, HBsAg, anty-HBs, anty-HBc, anty-HCV, anty-HDV, anty-HEV) oraz molekularnych (DNA HBV, RNA HCV, RNA HDV, RNA HEV). W ostrym WZW obserwuje się znaczne podwyższenie aminotransferaz, często powyżej 400 IU/L, a w ciężkich przypadkach nawet do 1000-2000 IU/L. Przewlekłe zakażenie HBV definiuje się jako obecność HBsAg przez ponad 6 miesięcy. Diagnostyka obejmuje również ocenę stopnia włóknienia wątroby za pomocą elastografii i biopsji oraz badania przesiewowe w kierunku raka wątrobowokomórkowego (USG, alfa-fetoproteina). CDC rekomenduje uniwersalne badania przesiewowe dla dorosłych w kierunku HBV i HCV, a także badania kobiet w ciąży.
Nowoczesne metody diagnostyczne WZW obejmują szybkie testy Point-of-Care, techniki suchej kropli krwi (DBS), zaawansowane techniki molekularne umożliwiające wykrywanie mutacji oporności oraz nieinwazyjne metody oceny włóknienia. Wyzwania diagnostyczne to m.in. okienko serologiczne, ukryte zakażenia HBV (OBI), mutanty HBsAg oraz fałszywie dodatnie wyniki badań przesiewowych. Monitorowanie pacjentów z WZW polega na okresowej ocenie aktywności aminotransferaz, wiremii (HBV DNA, HCV RNA), markerów serologicznych oraz stopnia włóknienia. WZW pozostaje poważnym problemem zdrowotnym – według WHO, do końca 2022 roku tylko 13% z 254 milionów osób z przewlekłym HBV zostało zdiagnozowanych, a mniej niż 3% leczonych, natomiast wśród 50 milionów zakażonych HCV 36% zostało zdiagnozowanych, a 20% leczonych. Wczesna i precyzyjna diagnostyka jest kluczowa dla skutecznego leczenia, zapobiegania powikłaniom i ograniczenia transmisji, co jest niezbędne do realizacji celu eliminacji WZW do 2030 roku.
Czytaj więcej w pełnym wpisie: Wzw (wirusowe zapalenie wątroby) – Diagnostyka i diagnoza
alfa-fetoproteina, aminotransferaza alaninowa, aminotransferaza asparaginowa, antygen HBe, antygen HBs, badanie fizykalne, badanie histopatologiczne, badanie laboratoryjne, badanie molekularne, badanie serologiczne, bilirubina całkowita, biopsja wątroby, elastografia przejściowa, fosfataza alkaliczna, gamma-glutamylotranspeptydaza, genotypowanie HCV, HCV RNA, marskość wątroby, pajączki naczyniowe, PCR, powiększenie wątroby, przeciwciała anty-HBc IgM, rak wątrobowokomórkowy, rezonans magnetyczny, sucha kropla krwi, szybki test diagnostyczny, tomografia komputerowa, trwała odpowiedź wirusologiczna, ukryte zakażenie HBV, wirus hepatotropowy, wirus zapalenia wątroby typu B, wirus zapalenia wątroby typu C, wirusowe zapalenie wątroby, wskaźnik INR, wywiad medyczny, żółtaczka -
Epidemiologia
Wirusowe zapalenie wątroby (WZW) typu B i C stanowi istotne globalne zagrożenie zdrowotne, z około 1,3 miliona zgonów w 2022 roku oraz 254 milionami osób żyjących z przewlekłym WZW B i 50 milionami z WZW C. Największe obciążenie chorobą obserwuje się w Regionie Zachodniego Pacyfiku (97 mln zakażeń) i Afrykańskim (65 mln). Wskaźniki zakażeń u dzieci poniżej 5 lat są niskie (0,9% w 2020 r.), co świadczy o skuteczności szczepień. W USA odnotowano spadek zachorowań na WZW A o 88% w latach 2019-2022, stabilizację WZW B oraz niewielki spadek WZW C o 6,3% w tym samym okresie, choć dane mogą być zniekształcone przez pandemię COVID-19. Zakażenia WZW B nabyte w dzieciństwie prowadzą do przewlekłości w 95% przypadków, podczas gdy u dorosłych poniżej 5%. Tylko 13% zakażonych WZW B jest świadomych swojego statusu, a 3% poddanych leczeniu. W USA obserwuje się znaczne dysproporcje etniczne w zapadalności, szczególnie wśród osób pochodzenia azjatyckiego i z wysp Pacyfiku. WZW C dotyka głównie osoby w wieku 20-39 lat, zwłaszcza użytkowników narkotyków dożylnych, z rosnącą zapadalnością od 2013 roku.
Nadzór epidemiologiczny nad WZW jest kluczowy dla oceny obciążenia chorobą, identyfikacji czynników ryzyka, monitorowania trendów oraz oceny skuteczności interwencji zdrowotnych. Obecne systemy nadzoru są jednak niedoskonałe, z powodu bezobjawowego przebiegu większości zakażeń, trudności w klasyfikacji przypadków oraz rozdrobnionego finansowania. Inicjatywy takie jak rozszerzony nadzór CDC, raporty WHO i krajowe programy nadzoru (np. w Indiach) dążą do poprawy jakości danych. Nowatorskie metody, jak monitoring ścieków, integracja danych nadzoru HIV i WZW oraz wykorzystanie istniejących platform laboratoryjnych, oferują perspektywy na lepsze wykrywanie ognisk i ocenę postępów eliminacji WZW do 2030 roku. Kluczowe jest także zwalczanie nierówności zdrowotnych w dostępie do diagnostyki i leczenia, szczególnie w populacjach wysokiego ryzyka. Wzmocnienie systemów nadzoru umożliwi lepsze planowanie interwencji, alokację zasobów oraz identyfikację pacjentów wymagających opieki, co jest niezbędne do zmniejszenia globalnego obciążenia wirusowym zapaleniem wątroby.
Czytaj więcej w pełnym wpisie: Wzw (wirusowe zapalenie wątroby) – Epidemiologia
choroba zakaźna, nadzór epidemiologiczny, naturalna historia choroby, ostre WZW C, przewlekłe WZW B, przewlekłe zapalenie wątroby, szczepienie przeciwko WZW B, wirus hepatotropowy, wirusowe zapalenie wątroby, współzakażenie, WZW typu A, WZW typu B, WZW typu C, zapadalność i chorobowość, żółta gorączka -
Leczenie
Wirusowe zapalenie wątroby (WZW) obejmuje różne typy wirusów hepatotropowych, a leczenie zależy od ich rodzaju, stadium choroby oraz stanu klinicznego pacjenta. WZW A i E to choroby samoograniczające się, gdzie leczenie ma charakter objawowy, obejmujący odpoczynek, odpowiednie nawodnienie, unikanie alkoholu i leków hepatotoksycznych. WZW B wymaga zróżnicowanego podejścia: ostra postać leczona jest objawowo, natomiast przewlekła wymaga terapii przeciwwirusowej, głównie analogami nukleozydów/nukleotydów (np. tenofowir dizoproksyl, tenofowir alafenamid, entekawir) oraz lekami immunomodulującymi (pegylowany interferon alfa-2a). Leczenie przewlekłego WZW B jest długoterminowe, często dożywotnie, z celem redukcji wiremii, zapobiegania marskości i rakowi wątrobowokomórkowemu. WZW C jest obecnie wyleczalne u ponad 95% pacjentów dzięki bezpośrednio działającym lekom przeciwwirusowym (DAA), takim jak glekaprewir/pibrentaswir (8 tygodni) czy sofosbuwir/welpataswir (12 tygodni), z oceną skuteczności na podstawie braku wykrywalnego HCV RNA 12 tygodni po terapii (SVR). WZW D, występujące wyłącznie u pacjentów zakażonych HBV, jest najtrudniejsze do leczenia; dostępne opcje to pegylowany interferon alfa i nowy inhibitor wnikania wirusa bulewirtyd (Hepcludex), często stosowane w terapii skojarzonej.
W leczeniu WZW B istotne jest indywidualne podejście oparte na poziomie wiremii HBV DNA, aktywności aminotransferaz (ALT), obecności HBeAg oraz stopniu włóknienia wątroby. Profilaktyka poekspozycyjna immunoglobuliną jest wskazana do 24 godzin po kontakcie z HBV. U pacjentów z marskością wątroby leczenie przeciwwirusowe jest zalecane niezależnie od wiremii i ALT, z preferencją entekawiru lub tenofowiru. W przypadku współzakażenia HIV/HBV stosuje się schematy antyretrowirusowe zawierające leki aktywne przeciw HBV, np. tenofowir z emtrycytabiną. U kobiet w ciąży z wysoką wiremią (>200 000 IU/ml) zaleca się terapię tenofowirem dizoproksylem po pierwszym trymestrze. Monitorowanie terapii obejmuje regularne oznaczanie HBV DNA, HBsAg, HBeAg, funkcji wątroby oraz badania obrazowe. Trwają badania nad nowymi terapiami, takimi jak inhibitory sekrecji HBsAg, modulatory kapsydu, siRNA, antysensowne oligonukleotydy (np. bepirowirsene) oraz szczepionki terapeutyczne, które mogą w przyszłości umożliwić funkcjonalne wyleczenie przewlekłego WZW B i poprawić wyniki leczenia WZW D. Kompleksowa opieka nad pacjentem powinna obejmować wsparcie psychologiczne, edukację, monitorowanie powikłań oraz przygotowanie do transplantacji wątroby w zaawansowanych przypadkach.
Czytaj więcej w pełnym wpisie: Wzw (wirusowe zapalenie wątroby) – Leczenie
aminotransferaza, analog nukleozydu, antysensowny oligonukleotyd, elastografia wątroby, funkcjonalne wyleczenie, glekaprewir/pibrentaswir, lek hepatoprotekcyjny, lek hepatotoksyczny, lek immunomodulujący, lek przeciwwirusowy, lek przeciwwirusowy o bezpośrednim działaniu, małe interferujące RNA, nawodnienie dożylne, pegylowany interferon alfa, profilaktyka poekspozycyjna, przeszczepienie wątroby, rak wątrobowokomórkowy, serokonwersja HBeAg, sofosbuwir/welpataswir, szczepionka terapeutyczna, tenofowir alafenamid, tenofowir dizoproksyl, terapia antyretrowirusowa, wiremia HBV DNA, wirus hepatotropowy, wirusowa polimeraza DNA, wirusowe zapalenie wątroby, włóknienie wątroby, zdekompensowana marskość wątroby -
Objawy
Wirusowe zapalenie wątroby (WZW) to stan zapalny wątroby wywołany infekcją wirusową, który może przebiegać jako zakażenie ostre lub przewlekłe, w zależności od typu wirusa (A, B, C, E) i odpowiedzi immunologicznej pacjenta. Ostre WZW charakteryzuje się fazą prodromalną z objawami grypopodobnymi, następnie fazą żółtaczkową z zażółceniem skóry i białkówek, ciemnym moczem, jasnym stolcem oraz świądem skóry, a kończy się fazą rekonwalescencji. WZW typu A i E zwykle przebiega ostro i samoistnie ustępuje, natomiast typy B i C mogą prowadzić do przewlekłego zakażenia, które zwiększa ryzyko marskości wątroby (15-25% u HBV, 15-30% u HCV) oraz raka wątrobowokomórkowego (1-4% rocznie). Okres inkubacji wynosi od 2 tygodni do 6 miesięcy, a objawy obejmują m.in. zmęczenie, gorączkę, bóle mięśni i stawów, nudności, żółtaczkę, ciemny mocz i jasny stolec.
Przewlekłe WZW typu B definiuje się jako zakażenie trwające ponad 6 miesięcy, z czterema fazami: immunotolerancji, immunoaktywną, nieaktywną i reaktywacji, które różnią się poziomem wiremii i nasileniem zapalenia wątroby. WZW typu C często przebiega bezobjawowo, a u 55-85% zakażonych dochodzi do przewlekłego zakażenia, które może skutkować marskością i niewydolnością wątroby oraz encefalopatią wątrobową. Czynniki ryzyka ciężkiego przebiegu to m.in. wiek >40-65 lat, płeć męska, współistniejące zakażenia (HIV, HCV przy HBV), immunosupresja, wysoka wiremia, nadużywanie alkoholu i zespół metaboliczny. Wczesne wykrycie i leczenie, zwłaszcza WZW typu B i C, jest kluczowe dla zapobiegania powikłaniom, poprawy funkcji wątroby oraz zmniejszenia ryzyka transmisji wirusa.
Czytaj więcej w pełnym wpisie: Wzw (wirusowe zapalenie wątroby) – Objawy
białkówka oka, bliznowacenie wątroby, encefalopatia wątrobowa, enzymy wątrobowe, faza immunoaktywna, faza immunotolerancji, faza prodromalna, faza reaktywacji, faza zdrowienia, faza żółtaczkowa, HBV, HCV, koagulopatia, marskość wątroby, niewydolność wątroby, ostre zakażenie, pajączki naczyniowe, piorunujące zapalenie wątroby, przewlekłe zakażenie, rak wątrobowokomórkowy, wirus zapalenia wątroby, wirusowe zapalenie wątroby, wodobrzusze, WZW typu A, WZW typu B, WZW typu C, zapalenie wątroby, żółtaczka, żylaki przełyku -
Patofizjologia i mechanizm
Wirusowe zapalenie wątroby (WZW) to złożony proces patogenetyczny, w którym uszkodzenie wątroby jest głównie wynikiem odpowiedzi immunologicznej gospodarza, a nie bezpośredniej cytotoksyczności wirusa. Różne typy wirusów hepatotropowych (HAV, HBV, HCV, HDV, HEV) wykazują odmienne mechanizmy infekcji i patogenezy, z kluczową rolą limfocytów T CD8+ w eliminacji zakażonych hepatocytów oraz indukcji apoptozy. Przewlekłe zakażenia HBV i HCV prowadzą do utrzymującego się zapalenia, włóknienia i marskości, co zwiększa ryzyko rozwoju raka wątrobowokomórkowego (HCC). W przypadku HBV, integracja cccDNA z genomem gospodarza oraz ekspresja białka HBx mają istotne znaczenie w karcynogenezie. WZW typu D (HDV) charakteryzuje się cięższym przebiegiem i szybszą progresją do niewydolności wątroby, a HEV może powodować piorunującą niewydolność u kobiet w ciąży z 25% śmiertelnością. Poziomy aminotransferaz w zakażeniach HCV wahają się od wartości referencyjnych 40 U/L do 300 U/L, a w ostrych zakażeniach HCV rzadko przekraczają 1000 U/L.
Układ odpornościowy, zarówno wrodzony (komórki NK, NKT, komórki Kupffera, dendrytyczne), jak i adaptacyjny (limfocyty T CD8+ i CD4+), odgrywa kluczową rolę w patogenezie i kontroli WZW. Mechanizmy unikania odpowiedzi immunologicznej przez wirusy obejmują produkcję subwirusowych cząstek (HBV), wysoką mutagenność (HCV) oraz hamowanie funkcji komórek NK i dendrytycznych. Nowoczesne terapie obejmują interferon alfa w leczeniu HDV (skuteczność około 25%), bulevirtide (Hepcludex) blokujący receptor NTCP dla HDV i HBV oraz immunoterapie celowane na komórki T i szczepionki oparte na HBx. Badania nad rolą białka YAP w hamowaniu transkrypcji HBV otwierają nowe perspektywy terapeutyczne. Zrozumienie interakcji wirus-gospodarz jest kluczowe dla opracowania skuteczniejszych strategii leczenia i zapobiegania progresji do marskości i HCC.
Czytaj więcej w pełnym wpisie: Wzw (wirusowe zapalenie wątroby) – Patofizjologia i mechanizm
aminotransferazy, antygen rdzeniowy HBV, biopsja wątroby, DNA HBV, komórki dendrytyczne, komórki NK, limfocyty T cytotoksyczne, marskość wątroby, odpowiedź immunologiczna, pegylowany interferon alfa, przewlekłe zakażenie HBV, rak wątrobowokomórkowy, receptor PD-1, receptor Toll-podobny, wirus zapalenia wątroby typu A, wirus zapalenia wątroby typu C, wirus zapalenia wątroby typu D, wirus zapalenia wątroby typu E, wirusowe zapalenie wątroby, włóknienie wątroby -
Rokowania, prognozy i postęp choroby
Prognozowanie przebiegu i wyniku klinicznego wirusowego zapalenia wątroby (WZW) opiera się na analizie czynników gospodarza, genetycznych oraz wirusowych, które determinują odpowiedź na terapię i rokowanie. Zaawansowane włóknienie i marskość wątroby są niezależnymi predyktorami słabej odpowiedzi na leczenie przeciwwirusowe. Szybka odpowiedź wirusologiczna (RVR), definiowana jako niewykrywalny poziom RNA HCV w 4. tygodniu terapii, ma wysoką wartość predykcyjną (ok. 89%) dla trwałej odpowiedzi wirusologicznej (SVR). W przypadku HBV-ACLF modele prognostyczne oparte na regresji logistycznej i analizie drzewa klasyfikacji (CART) przewyższają tradycyjne skale MELD w przewidywaniu 180-dniowej śmiertelności, a model HBV-ACLFD wykazuje AUROC 0,848 (kohorta derywacyjna) i 0,813 (walidacyjna) dla 30-dniowej śmiertelności. Dodatkowo, wiek, wiremia i poziom ALT mogą prognozować stabilny przebieg przewlekłego WZW B, co pozwala na optymalizację monitoringu i kosztów leczenia.
Nowoczesne modele uczenia maszynowego, takie jak Random Forest (RF), osiągają wysoką skuteczność w przewidywaniu ryzyka rozwoju raka wątrobowokomórkowego (HCC) u pacjentów z przewlekłym WZW B (AUC 0,996 w zestawie treningowym, 0,993 w walidacji). W ciężkim alkoholowym zapaleniu wątroby (AH) poziom czynnika von Willebranda (VWF-CBA ≥750 IU/dL) w osoczu jest nowym biomarkerem rokowniczym, porównywalnym z wynikiem MELD w przewidywaniu przeżycia wewnątrzszpitalnego. W HCV-DLBCL model HCV Prognostic Score (HPS), uwzględniający ECOG, albuminę i RNA HCV, przewyższa Międzynarodowy Wskaźnik Prognostyczny (IPI) w ocenie rokowania. Dynamiczne modele prognostyczne, integrujące zmiany parametrów klinicznych i laboratoryjnych w czasie, oraz systemy inteligentne, takie jak HEPAR, stanowią przyszłość w precyzyjnym przewidywaniu wyników i wsparciu decyzji terapeutycznych u pacjentów z WZW.
Czytaj więcej w pełnym wpisie: Wzw (wirusowe zapalenie wątroby) – Rokowania, prognozy i postęp choroby
albumina, alkoholowe zapalenie wątroby, bilirubina całkowita, chłoniak rozlany z dużych komórek B, czynnik von Willebranda, encefalopatia wątrobowa, gamma-glutamylotransferaza, immunoterapia, marskość wątroby, model prognostyczny, odpowiedź na leczenie, ostra niewydolność wątroby, przeszczep wątroby, przewlekłe zakażenie, rak wątrobowokomórkowy, skala MELD, stłuszczenie wątroby, szybka odpowiedź wirusologiczna, terapia przeciwwirusowa, trwała odpowiedź wirusologiczna, uczenie maszynowe, wirusowe zapalenie wątroby, włóknienie wątroby, wodobrzusze, wynik MELD, WZW typu B, WZW typu C, zakażenie HCV, zespół ogólnoustrojowej reakcji zapalnej -
Zapobieganie i profilaktyka
Wirusowe zapalenie wątroby (WZW) stanowi istotne wyzwanie zdrowia publicznego, prowadząc do poważnych powikłań, takich jak marskość, niewydolność wątroby i rak wątrobowokomórkowy. Profilaktyka opiera się głównie na szczepieniach przeciwko WZW typu A i B, które wykazują wysoką skuteczność (94-100%) i zapewniają długotrwałą ochronę – szczepionka przeciwko WZW typu A podawana jest w dwóch dawkach w odstępie 6-12 miesięcy, natomiast przeciwko WZW typu B w standardowym schemacie trzech dawek w ciągu 6 miesięcy, z nową opcją Heplisav-B (2 dawki). Szczepienia są szczególnie zalecane dla noworodków, dzieci, osób z grup ryzyka (m.in. osoby z przewlekłymi chorobami wątroby, HIV, stosujące narkotyki dożylnie, mężczyźni mający kontakty seksualne z mężczyznami) oraz pracowników ochrony zdrowia. W przypadku ekspozycji na WZW typu A lub B, profilaktyka poekspozycyjna (PEP) obejmuje podanie immunoglobulin i/lub szczepionek w określonych ramach czasowych (do 2 tygodni dla WZW A, do 72 godzin dla WZW B), co znacząco zmniejsza ryzyko zakażenia.
WZW typu C nie posiada obecnie szczepionki, dlatego profilaktyka koncentruje się na unikaniu ekspozycji na zakażoną krew (np. poprzez unikanie wspólnych igieł, stosowanie bezpiecznych praktyk seksualnych, kontrolę transfuzji krwi i procedur medycznych). Wczesne wykrywanie zakażeń HCV poprzez badania przesiewowe osób z grup ryzyka jest kluczowe. Profilaktyka okołoporodowa WZW typu B obejmuje badania HBsAg u kobiet ciężarnych oraz podanie noworodkom immunoglobuliny HBIG (0,5 ml i.m. w ciągu 12 godzin po urodzeniu) oraz szczepionki, co zapobiega zakażeniu u 85-95% noworodków. U pacjentów poddawanych terapii immunosupresyjnej zaleca się badania serologiczne (HBsAg, HBsAb, HBcAb) i stosowanie profilaktyki przeciwwirusowej (entekawir lub tenofowir) w zależności od ryzyka reaktywacji HBV. Kompleksowe programy profilaktyczne, w tym zwiększenie dostępu do szczepień, badania przesiewowe, programy redukcji szkód oraz edukacja społeczeństwa, są niezbędne do osiągnięcia celów WHO eliminacji WZW do 2030 roku.
Czytaj więcej w pełnym wpisie: Wzw (wirusowe zapalenie wątroby) – Zapobieganie i profilaktyka
analogi nukleozydów, antygen powierzchniowy HBV, badanie przesiewowe, entekawir, Heplisav-B, immunoglobulina, marskość wątroby, niewydolność wątroby, profilaktyka okołoporodowa, profilaktyka poekspozycyjna, program redukcji szkód, przeciwciała anty-HBc, przeciwciała anty-HBs, przewlekłe zakażenie HBV, rak wątrobowokomórkowy, reaktywacja wirusa, szczepienie profilaktyczne, tenofowir, terapia immunosupresyjna, test point-of-care, wirus HBV, wirus HCV, wirusowe zapalenie wątroby, WZW typu A, WZW typu B, WZW typu C