przeciwciała przeciwjądrowe
Przeciwciała przeciwjądrowe (ANA, ang. Antinuclear Antibodies) to grupa autoprzeciwciał skierowanych przeciwko różnym składnikom jądra komórkowego. Ich obecność w surowicy stanowi ważny marker diagnostyczny w chorobach autoimmunologicznych, szczególnie w toczniu rumieniowatym układowym (SLE), gdzie występują u ponad 95% pacjentów.
Wykrywanie przeciwciał przeciwjądrowych odbywa się najczęściej metodą immunofluorescencji pośredniej (IIF) na liniach komórkowych HEp-2. Wynik oznaczenia obejmuje miano przeciwciał oraz typ świecenia (homogenny, obwodowy, ziarnisty, jąderkowy, centromerowy), co pomaga w różnicowaniu poszczególnych chorób autoimmunologicznych.
Interpretacja wyników badania ANA wymaga uwzględnienia kontekstu klinicznego, gdyż przeciwciała te mogą występować również u osób zdrowych (szczególnie u kobiet i osób starszych), w przebiegu infekcji, po ekspozycji na niektóre leki oraz u krewnych pacjentów z chorobami autoimmunologicznymi. W diagnostyce chorób układowych tkanki łącznej oznaczenie ANA stanowi zwykle pierwszy etap, po którym wykonuje się testy na obecność specyficznych przeciwciał (np. anty-dsDNA, anty-Sm, anty-Ro/SS-A).
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Iryt – Diagnostyka i diagnoza
Iryt, czyli przednie zapalenie błony naczyniowej, to stan zapalny tęczówki, wymagający szybkiej diagnozy i leczenia w celu zapobiegania powikłaniom takim jak jaskra, zaćma, zrosty tęczówki czy trwała utrata wzroku. Diagnostyka opiera się na badaniu okulistycznym z użyciem lampy szczelinowej, gdzie kluczowym objawem jest obecność komórek zapalnych i białek („flare”) w komorze przedniej, ocenianych w skali 0-4+. Dodatkowo ocenia się przekrwienie rzęskowe, złogi ropotwórcze na śródbłonku rogówki, zrosty (synechiae), zmiany ciśnienia wewnątrzgałkowego oraz obecność pierścienia Vossiusa w irycie pourazowym. Diagnostyka różnicowa obejmuje m.in. owrzodzenie rogówki, jaskrę ostrą, zapalenie rogówki i twardówki oraz odwarstwienie siatkówki. Klasyfikacja irytu (ostry, przewlekły, nawracający, ziarniniakowy vs nieziarniniakowy, jednostronny vs obustronny) jest istotna dla wyboru terapii i dalszego postępowania.
angiografia fluoresceinowa, antygen HLA-B27, badanie dna oka, badanie lampą szczelinową, badanie okulistyczne, białe krwinki, choroba zapalna jelit, ciśnienie wewnątrzgałkowe, CRP, endoftalmit, enzym konwertujący angiotensynę, HSV, iryt idiopatyczny, iryt nawracający, iryt nieziarniniakowy, iryt pourazowy, iryt przewlekły, iryt ziarniniakowy, jaskra ostra, krople cykloplegiczne, krople steroidowe, lampa szczelinowa, młodzieńcze idiopatyczne zapalenie stawów, morfologia krwi, OB, obrzęk plamki żółtej, odwarstwienie siatkówki, optyczna koherentna tomografia, owrzodzenie rogówki, perforacja gałki ocznej, próba tuberkulinowa, przeciwciała przeciwjądrowe, przednie zapalenie błony naczyniowej, sarkoidoza, spondyloartropatia, światłowstręt, tępy uraz oka, VZV, zapalenie błony naczyniowej, zapalenie rogówki, zapalenie tęczówki, zapalenie twardówki, zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa - Leksykon chorób i schorzeń
Wysypka wielopostaciowa na światło – Diagnostyka i diagnoza
Polimorficzna wysypka na światło (PMLE) jest najczęstszą immunologiczną fotodermatozą, diagnozowaną głównie na podstawie obrazu klinicznego i wywiadu, uwzględniającego czas pojawienia się wysypki (zwykle kilka godzin do kilku dni po ekspozycji na słońce), lokalizację zmian na obszarach eksponowanych oraz sezonowość (wiosna, wczesne lato). Objawy utrzymują się zazwyczaj do 10 dni przy unikaniu dalszej ekspozycji. W diagnostyce różnicowej kluczowe jest wykluczenie tocznia rumieniowatego (LE), który charakteryzuje się dłuższym utrzymywaniem zmian, dodatnimi wynikami ANA, anty-Ro i anty-La oraz innym przebiegiem klinicznym. Biopsja skóry w PMLE wykazuje obrzęk skóry właściwej, gęsty naciek limfocytarny okołonaczyniowy i okołoprzydatkowy, spongiozę naskórka oraz obecność eozynofilów i neutrofili, a immunofluorescencja bezpośrednia jest ujemna, co pomaga w różnicowaniu z LE.
badania laboratoryjne, badanie fizykalne, biopsja skóry, diagnostyka różnicowa, diagnoza kliniczna, fotoalergiczne kontaktowe zapalenie skóry, fototestowanie, fototoksyczność, hartowanie skóry, immunofluorescencja bezpośrednia, naciek limfocytarny, obrzęk skóry właściwej, pokrzywka słoneczna, porfiria, próba prowokacyjna, promieniowanie UV, prurigo actinicum, przeciwciała anty-La, przeciwciała anty-Ro, przeciwciała przeciwjądrowe, spongioza naskórka, świerzbiączka letnia, toczeń rumieniowaty, toczeń rumieniowaty układowy, wysypka wielopostaciowa na światło, zmiany histopatologiczne - Leksykon leków
Działania niepożądane – Propranolol Accord 40 mg
Propranolol Accord, zawierający propranolol chlorowodorek w dawkach 10 mg i 40 mg, jest beta-adrenolitykiem stosowanym w różnych wskazaniach kardiologicznych. Lek jest generalnie dobrze tolerowany, jednak może wywoływać działania niepożądane o różnej częstości, klasyfikowane według układów narządowych. Do najczęstszych należą małopłytkowość, obrzęk naczynioruchowy, hipoglikemia (szczególnie u noworodków, dzieci, osób starszych, pacjentów dializowanych, leczonych insuliną lub z chorobą wątroby), zaburzenia snu, bradykardia, choroba Raynauda, zadyszka oraz dolegliwości żołądkowo-jelitowe. Rzadziej obserwuje się agranulocytozę, nasilenie niewydolności serca, skurcz oskrzeli (zwłaszcza u chorych z astmą), drgawki hipoglikemiczne, reakcje skórne, bóle stawów, zmniejszenie GFR, impotencję oraz objawy przypominające miastenię. Warto podkreślić, że ciężka hipoglikemia może prowadzić do drgawek lub śpiączki, a skurcz oskrzeli u pacjentów z astmą może mieć charakter zagrażający życiu.
agranulocytoza, astma oskrzelowa, beta-adrenolityk, bradykardia, choroba Raynauda, chromanie przestankowe, dławica piersiowa, filtracja kłębuszkowa, hemodializoterapia, hipoglikemia, hipoglikemia ciężka, impotencja, laktoza jednowodna, łuszczyca, małopłytkowość, miastenia, niedociśnienie ortostatyczne, nietolerancja laktozy, niewydolność serca, obrzęk naczynioruchowy, parestezja, plamica, propranolol chlorowodorek, przeciwciała przeciwjądrowe, przewlekła choroba wątroby, skurcz oskrzeli, suchość jamy ustnej, suchość oczu, zaburzenia żołądkowo-jelitowe - Leksykon leków
Działania niepożądane – Dironorm 10 mg + 5 mg
W badaniach klinicznych obejmujących 195 pacjentów stosujących jednocześnie lizynopryl i amlodypinę (składniki preparatu Dironorm) nie stwierdzono zwiększonej częstości działań niepożądanych w porównaniu do monoterapii. Najczęściej obserwowanymi działaniami niepożądanymi były ból głowy (8%), kaszel (5%) oraz zawroty głowy (3%), które miały charakter łagodny i przemijający. Działania niepożądane sklasyfikowano według częstości występowania: bardzo często (≥10%), często (≥1% do <10%), niezbyt często (≥0,1% do <1%), rzadko (≥0,01% do <0,1%), bardzo rzadko (<0,01%) oraz nieznana. Wśród działań niepożądanych lizynoprylu i amlodypiny wymieniono m.in. rzadkie zmniejszenie hemoglobiny, bardzo rzadkie zahamowanie czynności szpiku, często kołatanie serca, często objawy ortostatyczne, często kaszel, często biegunka i wymioty, a także rzadkie reakcje skórne i obrzęki.
agranulocytoza, bezsenność, depresja, eozynofilia, eozynofilowe zapalenie płuc, ginekomastia, hiperglikemia, hiperkaliemia, hipoglikemia, hiponatremia, impotencja, incydent naczyniowo-mózgowy, leukocytoza, leukopenia, lizynopryl i amlodypina, łuszczyca, małopłytkowość, mocznica, nadwrażliwość na światło, neutropenia, niedociśnienie tętnicze, niedokrwistość hemolityczna, niewydolność wątroby, objaw Raynauda, obrzęk naczynioruchowy, obrzęk naczynioruchowy jelit, odczyn Biernackiego, ostra niewydolność nerek, pęcherzyca, pokrzywka, powiększenie węzłów chłonnych, przeciwciała przeciwjądrowe, reakcja anafilaktyczna, rozrost dziąseł, rumień wielopostaciowy, skurcz oskrzeli, splątanie umysłowe, tachykardia, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka, zaburzenia snu, zapalenie trzustki, zapalenie wątroby, zapalenie zatok, zawał mięśnia sercowego, zespół nieprawidłowego wydzielania hormonu antydiuretycznego, zespół Stevensa-Johnsona, żółtaczka - Leksykon leków
Działania niepożądane – Ranopril 5 mg
Ranopril, zawierający lizynopryl w dawkach 5 mg, 10 mg i 20 mg, jest inhibitorem ACE, którego stosowanie wiąże się z szerokim spektrum działań niepożądanych o różnej częstości występowania. Do najczęstszych należą zawroty głowy, bóle głowy, kaszel, biegunka, wymioty oraz objawy ortostatyczne, w tym niedociśnienie ortostatyczne. Rzadziej obserwuje się zaburzenia hematologiczne, takie jak zmniejszenie hemoglobiny i hematokrytu, a bardzo rzadko poważne stany jak agranulocytoza, niedokrwistość hemolityczna czy zahamowanie czynności szpiku kostnego. Wśród działań niepożądanych ze strony układu sercowo-naczyniowego odnotowano incydenty takie jak zawał mięśnia sercowego, incydenty naczyniowo-mózgowe, kołatanie serca i tachykardię. Występują również reakcje skórne, od wysypki i świądu po ciężkie zespoły, takie jak zespół Stevensa-Johnsona.
agranulocytoza, chłoniak rzekomy skóry, dławica piersiowa, ginekomastia, hiperkaliemia, hipoglikemia, hiponatremia, incydent naczyniowo-mózgowy, inhibitor ACE, leukopenia, lizynopryl dwuwodny, małopłytkowość, mocznica, naciek płucny, neutropenia, niedociśnienie ortostatyczne, niedokrwistość hemolityczna, niewydolność wątroby, objaw Raynauda, obrzęk naczynioruchowy, obrzęk naczynioruchowy jelit, ostra niewydolność nerek, parestezja, pęcherzyca, przeciwciała przeciwjądrowe, rumień wielopostaciowy, skąpomocz, skurcz oskrzeli, toksyczne martwicze oddzielanie naskórka, zahamowanie szpiku kostnego, zapalenie krtani, zapalenie oskrzeli, zapalenie trzustki, zapalenie wątroby, zapalenie zatok, zawał mięśnia sercowego, zawroty błędnikowe, zespół nieprawidłowego wydzielania hormonu antydiuretycznego, zespół Stevensa-Johnsona, żółtaczka - Leksykon chorób i schorzeń
Przewlekła stwardniająca cholangitis – Diagnostyka i diagnoza
Przewlekła stwardniająca cholangitis (PSC) to przewlekła choroba wątroby charakteryzująca się postępującym zapaleniem, włóknieniem i zwężeniem dróg żółciowych wewnątrz- i zewnątrzwątrobowych. Diagnostyka opiera się na utrzymującym się ponad 6 miesięcy cholestatycznym profilu enzymów wątrobowych, w tym podwyższonym poziomie fosfatazy alkalicznej (ALP) i gamma-glutamylotranspeptydazy (GGTP), umiarkowanym wzroście aminotransferaz (ALT, AST) oraz obecności charakterystycznych zmian cholangiograficznych widocznych w MRCP, które wykazuje czułość 86% i swoistość 94%. W diagnostyce różnicowej należy wykluczyć wtórne przyczyny stwardniającego zapalenia dróg żółciowych oraz pierwotne zapalenie dróg żółciowych (PBC), które cechuje obecność przeciwciał przeciwmitochondrialnych (AMA). PSC silnie koreluje z nieswoistymi zapaleniami jelit (IBD), występując u 70-80% pacjentów, co wymaga wykonania kolonoskopii z biopsją w celu wykrycia współistniejącej choroby jelit.
aminotransferazy, autoimmunologiczne zapalenie wątroby, biopsja wątroby, cholangiocarcinoma, cholangiopankreatografia rezonansu magnetycznego, cholestaza, choroba zapalna jelit, dominujące zwężenie, endoskopowa cholangiopankreatografia wsteczna, fosfataza alkaliczna, gamma-glutamylotranspeptydaza, gęstość mineralna kości, hiperbilirubinemia, IgG4-zależne stwardniające zapalenie dróg żółciowych, kolonoskopia, marker CA 19-9, osteoporoza, pierwotne zapalenie dróg żółciowych, powiększenie wątroby, przeciwciała autoimmunologiczne, przeciwciała przeciwjądrowe, przeciwciała przeciwmitochondrialne, przewlekła stwardniająca cholangitis, świąd, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, zwężenie dróg żółciowych