ciężka hipercholesterolemia
Ciężka hipercholesterolemia to stan charakteryzujący się znacząco podwyższonym poziomem cholesterolu całkowitego we krwi, zwykle przekraczającym 290-300 mg/dl (7,5-7,8 mmol/l), z wysokim stężeniem cholesterolu LDL powyżej 190 mg/dl (4,9 mmol/l). Jest to poważne zaburzenie metaboliczne, które znacząco zwiększa ryzyko rozwoju przedwczesnej miażdżycy i chorób sercowo-naczyniowych.
W przypadku ciężkiej hipercholesterolemii szczególną uwagę należy zwrócić na możliwość występowania hipercholesterolemii rodzinnej (FH), choroby uwarunkowanej genetycznie. Postać heterozygotyczna FH występuje z częstością około 1:250, natomiast rzadka postać homozygotyczna z częstością 1:1 000 000. U pacjentów mogą występować charakterystyczne objawy kliniczne, takie jak żółtaki ścięgien, rąbek rogówkowy czy przedwczesne incydenty sercowo-naczyniowe w wywiadzie rodzinnym.
Leczenie ciężkiej hipercholesterolemii wymaga intensywnego podejścia terapeutycznego. Podstawę stanowią statyny w wysokich dawkach, często w połączeniu z ezetymibem. W przypadkach opornych na standardowe leczenie stosuje się inhibitory PCSK9 (ewolokumab, alirokumab), inklisiran (siRNA) lub kwas bempediowy. U pacjentów z homozygotyczną FH może być konieczne zastosowanie aferezy lipoprotein lub lomitapidu. Terapia powinna być zindywidualizowana i prowadzona pod ścisłym nadzorem specjalisty.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Zahron 10 mg
Zahron (rozuwastatyna) jest inhibitorem reduktazy HMG-CoA stosowanym w leczeniu hipercholesterolemii i zapobieganiu zdarzeniom sercowo-naczyniowym. Lek można podawać niezależnie od posiłków, a dawkę należy indywidualnie dostosować do celu terapeutycznego oraz odpowiedzi pacjenta. Dawka początkowa u dorosłych wynosi 5 lub 10 mg raz na dobę, z możliwością zwiększenia po 4 tygodniach do maksymalnie 40 mg, jednak dawka 40 mg jest zarezerwowana dla pacjentów z ciężką hipercholesterolemią i wysokim ryzykiem sercowo-naczyniowym, pod ścisłą kontrolą specjalisty. W profilaktyce zdarzeń sercowo-naczyniowych stosuje się dawkę 20 mg/dobę. U dzieci z heterozygotyczną hipercholesterolemią rodzinną dawki początkowe wahają się od 5 mg (wiek 6-9 lat) do 5-20 mg (wiek 10-17 lat), natomiast u dzieci z homozygotyczną hipercholesterolemią rodzinną dawka maksymalna wynosi 20 mg/dobę. Stosowanie u dzieci poniżej 6 lat nie jest zalecane ze względu na brak danych dotyczących bezpieczeństwa i skuteczności.
atazanawir, BCRP, białko transportujące, choroba sercowo-naczyniowa, choroba wątroby, ciężka hipercholesterolemia, cyklosporyna, dieta obniżająca cholesterol, działanie niepożądane, ekspozycja ustrojowa, heterozygotyczna hipercholesterolemia rodzinna, hipercholesterolemia, homozygotyczna hipercholesterolemia rodzinna, inhibitor proteazy, inhibitor reduktazy HMG-CoA, klirens kreatyniny, lopinawir, miopatia, niewydolność nerek, niewydolność wątroby, OATP1B1, polimorfizm genetyczny, rabdomioliza, rodzinna hipercholesterolemia, rozuwastatyna, rytonawir, skala Child-Pugh, statyna, typranawir, zaburzenie czynności nerek - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Simvastatin Genoptim
Symwastatyna, stosowana w leczeniu hipercholesterolemii, niesie ryzyko miopatii, której częstość występowania jest dawkozależna: 0,03% przy 20 mg/dobę, 0,08% przy 40 mg/dobę oraz 0,61% przy 80 mg/dobę. W badaniu u pacjentów po zawale mięśnia sercowego przy dawce 80 mg/dobę częstość miopatii wyniosła około 1,0%. Miopatia może prowadzić do rabdomiolizy, a w rzadkich przypadkach do zgonu. Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów pochodzenia azjatyckiego, u których ryzyko miopatii przy dawce 40 mg/dobę wynosi około 0,24%, oraz u nosicieli allelu C genotypu SLCO1B1 c.521T>C, zwłaszcza homozygotycznych (genotyp CC), u których ryzyko miopatii przy dawce 80 mg sięga około 15% rocznie. Zaleca się monitorowanie aktywności kinazy kreatynowej (CK) przed i w trakcie leczenia, unikanie stosowania dawki 80 mg u pacjentów z wysokim ryzykiem oraz przerwanie terapii przy wzroście CK powyżej 5-krotnej górnej granicy normy lub nasilonych objawach mięśniowych.
alkoholizm, aminotransferaza, białko transportowe OATP, ciężka hipercholesterolemia, cyklosporyna, hepatotoksyczność, hiperbilirubinemia, hipercholesterolemia rodzinna, hiperglikemia, immunozależna miopatia martwicza, inhibitor reduktazy HMG-CoA, kinaza kreatynowa, kwas fusydowy, mioglobinuria, miopatia, niedoczynność tarczycy, ostra niewydolność nerek, powikłanie sercowo-naczyniowe, rabdomioliza, śródmiąższowa choroba płuc, symwastatyna, zawał mięśnia sercowego, żółtaczka - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Rosufy 10 mg
Rozuwastatyna powinna być stosowana w połączeniu z odpowiednią dietą hipolipemizującą, a dawkowanie ustalane indywidualnie, uwzględniając cele terapeutyczne oraz odpowiedź pacjenta. U dorosłych z hipercholesterolemią dawka początkowa wynosi 5-10 mg/dobę, z możliwością zwiększenia do maksymalnie 40 mg/dobę u pacjentów z ciężką hipercholesterolemią i wysokim ryzykiem sercowo-naczyniowym, szczególnie z rodzinną hipercholesterolemią. W profilaktyce zdarzeń sercowo-naczyniowych stosuje się dawkę 20 mg/dobę. U dzieci i młodzieży (6-17 lat) dawkowanie zależy od typu hipercholesterolemii i wieku, z dawkami początkowymi 5-10 mg/dobę i maksymalnymi do 20 mg/dobę, pod ścisłym nadzorem specjalisty. U pacjentów powyżej 70 lat zaleca się dawkę początkową 5 mg/dobę. Tabletki 40 mg nie są wskazane u dzieci i młodzieży, a stosowanie u dzieci poniżej 6 lat jest przeciwwskazane z powodu braku danych.
atazanawir, BCRP, białko transportujące, ciężka hipercholesterolemia, cyklosporyna, czynna choroba wątroby, dawka początkowa, ekspozycja ustrojowa, heterozygotyczna hipercholesterolemia rodzinna, hipercholesterolemia, homozygotyczna hipercholesterolemia rodzinna, inhibitor proteazy, inhibitor reduktazy HMG-CoA, klirens kreatyniny, lopinawir, miopatia, OATP1B1, polimorfizm genetyczny, rabdomioliza, rodzinna hipercholesterolemia, rozuwastatyna, rytonawir, ryzyko chorób sercowo-naczyniowych, skala Child-Pugh, statyna, substrat białkowy, typranawir, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby, zdarzenie sercowo-naczyniowe - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Roswera 15 mg
Rozuwastatyna (Roswera) powinna być stosowana z indywidualnym dostosowaniem dawki, uwzględniającym wyjściowe stężenie cholesterolu, ryzyko sercowo-naczyniowe oraz potencjalne działania niepożądane. Dawka początkowa u dorosłych z hipercholesterolemią wynosi 5-10 mg raz na dobę, z możliwością zwiększenia do 40 mg u pacjentów z ciężką hipercholesterolemią i wysokim ryzykiem sercowo-naczyniowym, pod ścisłym nadzorem specjalisty. W profilaktyce zdarzeń sercowo-naczyniowych zalecana dawka to 20 mg/dobę. U dzieci z heterozygotyczną hipercholesterolemią rodzinną (6-9 lat) dawka wynosi 5-10 mg, a u starszych dzieci (10-17 lat) 5-20 mg; w przypadku homozygotycznej hipercholesterolemii rodzinnej dawka początkowa to 5-10 mg, maksymalnie do 20 mg. U pacjentów powyżej 70 lat zaleca się dawkę początkową 5 mg. U pacjentów z umiarkowanymi zaburzeniami czynności nerek (klirens kreatyniny <60 ml/min) dawka początkowa to 5 mg, a dawki 30 i 40 mg są przeciwwskazane; w ciężkich zaburzeniach stosowanie jest przeciwwskazane. U pacjentów pochodzenia azjatyckiego dawka początkowa to 5 mg, a dawki 30 i 40 mg są przeciwwskazane ze względu na zwiększoną ekspozycję na lek.
atazanawir, białko transportujące, ciężka hipercholesterolemia, cyklosporyna, dieta hipolipemizująca, heterozygotyczna hipercholesterolemia rodzinna, hipercholesterolemia rodzinna, homozygotyczna hipercholesterolemia rodzinna, inhibitor proteazy, inhibitor reduktazy HMG-CoA, klirens kreatyniny, lek przeciwpłytkowy, lopinawir, miopatia, polimorfizm genetyczny, rabdomioliza, rozuwastatyna, rytonawir, skala Child-Pugh, statyna, typranawir, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby, zdarzenie sercowo-naczyniowe - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Ridlip 20 mg
Ridlip (rozuwastatyna) wymaga indywidualnego dostosowania dawki w oparciu o wyjściowe stężenie cholesterolu, czynniki ryzyka sercowo-naczyniowego oraz ryzyko działań niepożądanych. Zalecana dawka początkowa u dorosłych wynosi 5-10 mg raz na dobę, z możliwością zwiększenia do maksymalnie 40 mg po 4 tygodniach, przy czym dawka 40 mg jest zarezerwowana dla pacjentów z ciężką hipercholesterolemią, wysokim ryzykiem sercowo-naczyniowym lub rodzinną hipercholesterolemią, którzy nie osiągnęli celu terapeutycznego przy dawce 20 mg. U pacjentów powyżej 70. roku życia dawka początkowa to 5 mg, a u osób z umiarkowaną niewydolnością nerek (klirens kreatyniny <60 ml/min) również 5 mg, z przeciwwskazaniem do stosowania dawki 40 mg. Ciężka niewydolność nerek oraz czynna choroba wątroby stanowią przeciwwskazania do stosowania leku. U pacjentów pochodzenia azjatyckiego zaleca się dawkę początkową 5 mg, a dawka 40 mg jest przeciwwskazana ze względu na zwiększoną ekspozycję na lek.
białka transportowe, białko transportujące, ciężka hipercholesterolemia, czynna choroba wątroby, czynnik ryzyka sercowo-naczyniowy, dieta obniżająca cholesterol, ekspozycja ustrojowa, heterozygotyczna hipercholesterolemia rodzinna, homozygotyczna hipercholesterolemia rodzinna, incydent sercowo-naczyniowy, inhibitor proteazy, inhibitor reduktazy HMG-CoA, klirens kreatyniny, miopatia, niewydolność nerek, niewydolność wątroby, polimorfizm genetyczny, rabdomioliza, rodzinna hipercholesterolemia, rozuwastatyna, skala Child-Pugh, skala Tannera, statyna - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Aporoza 40 mg
Lek Aporoza (rozuwastatyna) dostępny jest w dawkach 5 mg, 10 mg, 20 mg i 40 mg w formie tabletek powlekanych. Dawkowanie wymaga indywidualizacji w zależności od celu terapeutycznego, odpowiedzi na leczenie oraz czynników ryzyka. Standardowa dawka początkowa w hipercholesterolemii u dorosłych wynosi 5-10 mg raz na dobę, z możliwością zwiększenia do maksymalnie 40 mg u pacjentów z ciężką hipercholesterolemią i wysokim ryzykiem sercowo-naczyniowym, pod ścisłym nadzorem specjalisty. W profilaktyce zdarzeń sercowo-naczyniowych rekomendowana dawka to 20 mg/dobę. U dzieci i młodzieży z heterozygotyczną rodzinną hipercholesterolemią dawki początkowe wahają się od 5 do 10 mg (wiek 6-9 lat) oraz 5 do 20 mg (wiek 10-17 lat), natomiast u homozygotycznej formy dawka maksymalna to 20 mg/dobę. U pacjentów powyżej 70 lat zaleca się dawkę początkową 5 mg, bez konieczności modyfikacji ze względu na wiek. W przypadku umiarkowanych zaburzeń czynności nerek (klirens kreatyniny <60 ml/min) dawka początkowa to 5 mg, a stosowanie dawki 40 mg jest przeciwwskazane. Lek jest przeciwwskazany u pacjentów z ciężką niewydolnością nerek oraz aktywną chorobą wątroby.
Aporoza, atazanawir, białka transportujące OATP1B1 i BCRP, białko transportujące, choroby sercowo-naczyniowe, ciężka hipercholesterolemia, cyklosporyna, czynna choroba wątroby, dieta obniżająca cholesterol, heterozygotyczna rodzinna hipercholesterolemia, hipercholesterolemia, homozygotyczna rodzinna hipercholesterolemia, inhibitor proteazy, inhibitor reduktazy HMG-CoA, klirens kreatyniny, lopinawir, miopatia, niewydolność nerek, niewydolność wątroby, polimorfizm genetyczny, profilaktyka sercowo-naczyniowa, rabdomioliza, rodzinna hipercholesterolemia, rozuwastatyna, rytonawir, skala Child-Pugh, typranawir - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Simvagen 40
Symwastatyna, podobnie jak inne statyny, wiąże się z ryzykiem wystąpienia miopatii, która może manifestować się bólami mięśni, osłabieniem oraz znacznym wzrostem aktywności kinazy kreatynowej (CK) powyżej 10-krotności górnej granicy normy (GGN). W ciężkich przypadkach może dojść do rabdomiolizy z ostrą niewydolnością nerek. Ryzyko to jest zależne od dawki: 0,03% przy 20 mg/dobę, 0,08% przy 40 mg/dobę oraz 0,61% przy 80 mg/dobę. Dawka 80 mg jest zarezerwowana dla pacjentów z ciężką hipercholesterolemią i wysokim ryzykiem sercowo-naczyniowym, u których niższe dawki okazały się nieskuteczne. Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów pochodzenia azjatyckiego oraz u nosicieli allelu C genu SLCO1B1 c.521T>C, u których ryzyko miopatii jest istotnie zwiększone. Monitorowanie aktywności CK jest wskazane zwłaszcza przy dawkach 80 mg oraz u pacjentów z czynnikami predysponującymi, a leczenie należy przerwać przy wzroście CK powyżej 5-krotności GGN lub przy uciążliwych objawach mięśniowych.
aminotransferaza, antybiotyk makrolidowy, ciężka hipercholesterolemia, heterozygotyczna hipercholesterolemia rodzinna, heterozygotyczny nosiciel, hiperbilirubinemia, hiperglikemia, homozygotyczna hipercholesterolemia rodzinna, immunozależna miopatia martwicza, inhibitor CYP3A4, inhibitor reduktazy HMG-CoA, kinaza kreatynowa, kwas symwastatyny, leczenie przeciwcukrzycowe, miastenia de novo, miastenia oczna, mioglobinuria, miopatia, niedobór laktazy, niedoczynność tarczycy, nietolerancja galaktozy, niewydolność nerek, powikłania sercowo-naczyniowe, rabdomioliza, śródmiąższowa choroba płuc, symwastatyna, zawał mięśnia sercowego, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Zocor 40 40 mg
ZOCOR (symwastatyna) jest stosowany w leczeniu hipercholesterolemii oraz prewencji zdarzeń sercowo-naczyniowych, dostępny w dawkach 10 mg, 20 mg i 40 mg, z zakresem dawkowania od 5 do 80 mg podawanych doustnie wieczorem. Modyfikacje dawki powinny odbywać się co minimum 4 tygodnie. Maksymalna dawka 80 mg jest zarezerwowana dla pacjentów z ciężką hipercholesterolemią i wysokim ryzykiem sercowo-naczyniowym, u których niższe dawki są nieskuteczne. Terapia rozpoczyna się zwykle od 10-20 mg, a w przypadku konieczności redukcji LDL-C powyżej 45% dawkę początkową zwiększa się do 20-40 mg. W homozygotycznej hipercholesterolemii rodzinnej dawka początkowa wynosi 40 mg, stosowana jako uzupełnienie innych metod leczenia. U pacjentów stosujących lomitapid dawka ZOCOR nie powinna przekraczać 40 mg/dobę.
afereza LDL, amiodaron, amlodypina, cholesterol LDL, choroba wieńcowa, ciężka hipercholesterolemia, dieta niskocholesterolowa, diltiazem, elbaswir, fenofibrat, fibrat, gemfibrozyl, grazoprewir, heterozygotyczna hipercholesterolemia rodzinna, hipercholesterolemia, hiperlipidemia, homozygotyczna hipercholesterolemia rodzinna, klirens kreatyniny, LDL-C, leczenie hipolipemizujące, lomitapid, miopatia, preparat wiążący kwasy żółciowe, skala Tannera, symwastatyna, werapamil, zaburzenie czynności nerek, zdarzenie sercowo-naczyniowe - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Ximve
Symwastatyna (Ximve) wymaga szczególnej ostrożności ze względu na ryzyko miopatii i rabdomiolizy, zwłaszcza przy dawkach 40 mg i 80 mg, gdzie częstość miopatii wynosi odpowiednio 0,08% i 0,61%, a u pacjentów po zawale mięśnia sercowego przy dawce 80 mg nawet 1,0%. Ryzyko to jest wyższe u pacjentów azjatyckiego pochodzenia (0,24%) oraz u nosicieli allelu c.521T>C genu SLCO1B1, szczególnie homozygot (genotyp CC) z ryzykiem miopatii do 15% w ciągu roku. Zaleca się oznaczanie aktywności kinazy kreatynowej (CK) przed i w trakcie leczenia, zwłaszcza u pacjentów z czynnikami ryzyka (wiek ≥65 lat, płeć żeńska, niewydolność nerek, niedoczynność tarczycy, wcześniejsze toksyczne reakcje na statyny). W przypadku CK >5-krotnej górnej granicy normy lub nasilonych objawów mięśniowych, leczenie należy przerwać. Monitorowanie aminotransferaz jest wskazane, a ich trzykrotne przekroczenie normy wymaga odstawienia leku. Symwastatyna zawiera laktozę (od 74,5 mg w dawce 10 mg do 289 mg w dawce 40 mg), co jest istotne u pacjentów z nietolerancją laktozy.
aminotransferaza, aminotransferaza alaninowa, białka transportujące aniony organiczne, białko warunkujące oporność w raku piersi, ciężka hipercholesterolemia, cyklosporyna, danazol, heterozygotyczna hipercholesterolemia rodzinna, hiperbilirubinemia, homozygotyczna hipercholesterolemia rodzinna, immunozależna miopatia martwicza, inhibitor CYP3A4, inhibitor reduktazy HMG-CoA, kinaza kreatynowa, kwas fusydowy, miastenia, mioglobinuria, miopatia, niedobór laktazy, nietolerancja galaktozy, niewydolność wątroby, ostra niewydolność nerek, powikłania sercowo-naczyniowe, rabdomioliza, śródmiąższowa choroba płuc, statyna, symwastatyna, zawał mięśnia sercowego, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Rosuvastatin Krka 30 mg
Dawkowanie rozuwastatyny wymaga indywidualizacji w oparciu o cel terapeutyczny, stan kliniczny pacjenta oraz odpowiedź na leczenie. Dawka początkowa u dorosłych wynosi zwykle 5-10 mg raz na dobę, z możliwością zwiększenia do 20 mg po 4 tygodniach, a w przypadku ciężkiej hipercholesterolemii i wysokiego ryzyka sercowo-naczyniowego do 30-40 mg pod ścisłą kontrolą specjalisty. W prewencji zdarzeń sercowo-naczyniowych zalecana dawka to 20 mg/dobę. U dzieci z heterozygotyczną hipercholesterolemią rodzinną dawka początkowa wynosi 5 mg, z zakresem do 10 mg (6-9 lat) lub do 20 mg (10-17 lat). W przypadku homozygotycznej hipercholesterolemii rodzinnej u dzieci 6-17 lat dawka początkowa to 5-10 mg, maksymalnie 20 mg/dobę. U pacjentów powyżej 70 lat zaleca się dawkę początkową 5 mg, bez konieczności modyfikacji dawki ze względu na wiek.
atazanawir, BCRP, białko transportujące, ciężka hipercholesterolemia, cyklosporyna, czynna choroba wątroby, ekspozycja ogólnoustrojowa, heterozygotyczna hipercholesterolemia rodzinna, hipercholesterolemia, homozygotyczna hipercholesterolemia rodzinna, inhibitor proteazy, inhibitor reduktazy HMG-CoA, klirens kreatyniny, lopinawir, miopatia, OATP1B1, polimorfizm genetyczny, rabdomioliza, rodzinna hipercholesterolemia, rozuwastatyna, rytonawir, skala Child-Pugh, statyna, typranawir, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby, zdarzenie sercowo-naczyniowe