kora wierzby
Kora wierzby (Salix spp.) to surowiec leczniczy o długiej historii stosowania w medycynie tradycyjnej, zawierający salicylany – naturalne związki, z których wywodzi się kwas acetylosalicylowy (aspiryna). Głównym składnikiem aktywnym kory wierzby jest salicyna, która w organizmie przekształcana jest w kwas salicylowy, wykazujący działanie przeciwbólowe, przeciwzapalne i przeciwgorączkowe.
W praktyce klinicznej ekstrakty z kory wierzby znajdują zastosowanie głównie w leczeniu bólu, zwłaszcza w przypadku dolegliwości mięśniowo-szkieletowych, takich jak ból dolnego odcinka kręgosłupa, bóle reumatyczne czy osteoartroza. Badania kliniczne potwierdzają skuteczność preparatów z korą wierzby w redukcji przewlekłego bólu, przy czym ich działanie rozwija się wolniej, ale może utrzymywać się dłużej niż w przypadku syntetycznych NLPZ.
Należy pamiętać, że mimo naturalnego pochodzenia, preparaty z korą wierzby mogą powodować działania niepożądane podobne do aspiryny, w tym podrażnienie błony śluzowej żołądka. Przeciwwskazania do stosowania obejmują nadwrażliwość na salicylany, czynną chorobę wrzodową, zaburzenia krzepnięcia krwi, a także nie zaleca się ich u dzieci i młodzieży z uwagi na ryzyko wystąpienia zespołu Reye’a. Podczas terapii warto monitorować potencjalne interakcje z lekami przeciwzakrzepowymi i innymi NLPZ.
Powiązane wpisy
- Leksykon substancji czynnych
Salicyna – Działania niepożądane
Salicyna, główny składnik aktywny kory wierzby (Salicis cortex) obecny w preparatach takich jak Salicortex (1 tabletka zawiera 330 mg kory wierzby, co odpowiada ≥20 mg glikozydów fenolowych w przeliczeniu na salicynę), może wywoływać działania niepożądane głównie ze strony układu immunologicznego i pokarmowego. Do najczęstszych reakcji nadwrażliwości należą wysypka, świąd, pokrzywka, wykwity skórne oraz astma oskrzelowa manifestująca się dusznością i świszczącym oddechem. Ze strony przewodu pokarmowego obserwuje się nudności, wymioty, bóle brzucha, niestrawność, zgagę oraz biegunkę. Częstość występowania tych działań niepożądanych jest nieznana, co wynika z ograniczonej liczby badań klinicznych z randomizacją. Szczególnie narażone na powikłania są osoby z astmą, chorobą wrzodową, zaburzeniami czynności wątroby i nerek oraz pacjenci z nadwrażliwością na salicylany.
adrenalina, astma, astma indukowana salicylanami, astma oskrzelowa, biegunka, ból brzucha, choroba wrzodowa żołądka, glikokortykosteroid, glikozydy fenolowe, inhibitor pompy protonowej, kora wierzby, lek przeciwhistaminowy, lek przeciwwymiotny, lek zobojętniający, niestrawność, nudności, owrzodzenie błony śluzowej, płynoterapia, pokrzywka, reakcja anafilaktyczna, reakcja nadwrażliwości, refluks żołądkowo-przełykowy, salicyna, świąd, tlenoterapia, wstrząs anafilaktyczny, wykwit skórny, wymioty, wysypka skórna, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby, zaburzenie żołądkowo-jelitowe, zgaga - Leksykon leków
Działania niepożądane – Gastrovit TraviComplex –
Gastrovit TraviComplex to płyn doustny zawierający wyciąg płynny (0,5:1) z mieszaniny roślin leczniczych: kory dębu, kory wierzby, ziela szałwii, bylicy boże drzewko, tymianku oraz krwawnika w proporcjach 2/2/2/2/1/1, z rozpuszczalnikiem etanol 70% (V/V), a zawartość etanolu w produkcie wynosi 60-70% (V/V). Dotychczasowe obserwacje kliniczne nie wykazały działań niepożądanych bezpośrednio związanych z preparatem, jednak ze względu na złożony skład fitochemiczny istnieje teoretyczne ryzyko wystąpienia reakcji uczuleniowych (wysypka, świąd, obrzęk, reakcje anafilaktyczne) oraz dolegliwości żołądkowych (dyspepsja, nudności, dyskomfort w nadbrzuszu), związanych odpowiednio z nadwrażliwością na olejki eteryczne i działaniem garbników oraz salicylanów. Częstotliwość tych działań nie jest znana z powodu braku systematycznych badań.
bezpieczeństwo farmakoterapii, błona śluzowa przewodu pokarmowego, dolegliwość żołądkowa, dyskomfort w nadbrzuszu, dyspepsja, działanie drażniące, działanie niepożądane, etanol, garbnik, kora dębu, kora wierzby, nadwrażliwość immunologiczna, nudność, obrzęk, olejek eteryczny, pharmacovigilance, pokrzywka, produkt leczniczy, reakcja anafilaktyczna, reakcja uczuleniowa, roślina lecznicza, salicylan, świąd, wyciąg płynny, wysypka skórna, zgaga, ziele bylicy boże drzewko, ziele krwawnika, ziele szałwii, ziele tymianku - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Salicortex 330 mg
Preparat Salicortex zawiera 330 mg kory wierzby (Salicis cortex) na tabletkę, co odpowiada co najmniej 20 mg glikozydów fenolowych w przeliczeniu na salicynę – główny składnik aktywny o właściwościach przeciwbólowych, przeciwzapalnych i przeciwgorączkowych. Lek jest wskazany do stosowania w łagodnych bólach kostno-stawowych, epizodycznych bólach głowy oraz gorączce towarzyszącej przeziębieniu. Mechanizm działania opiera się na metabolizmie związków salicylowych do kwasu salicylowego, który wpływa na ośrodek termoregulacji w podwzgórzu oraz wykazuje działanie przeciwzapalne i analgetyczne, choć o mniejszym nasileniu niż syntetyczne leki przeciwbólowe.
ból głowy, ból kostno-stawowy, ból stawu, choroba zwyrodnieniowa, efekt przeciwgorączkowy, glikozydy fenolowe, gorączka infekcyjna, gorączka przeziębieniowa, infekcja górnych dróg oddechowych, kora wierzby, kwas acetylosalicylowy, kwas salicylowy, lek przeciwbólowy, lek przeciwzapalny, napięciowy ból głowy, ośrodek termoregulacji, podwyższona temperatura ciała, salicyna, związek salicylowy - Leksykon leków
Interakcje leku – Salicortex 330 mg
Produkt leczniczy SALICORTEX® 330 mg zawiera korę wierzby, dostarczającą nie mniej niż 20 mg glikozydów fenolowych w przeliczeniu na salicynę na tabletkę, co może prowadzić do istotnych interakcji farmakologicznych. Szczególnie ważne jest monitorowanie pacjentów stosujących jednocześnie leki przeciwzakrzepowe, zwłaszcza pochodne kumaryny (np. warfaryna, acenokumarol), ze względu na ryzyko nasilenia działania przeciwzakrzepowego i zwiększonego ryzyka krwawień. Zaleca się regularne monitorowanie INR i dostosowanie dawki leku przeciwzakrzepowego. Podobne interakcje, choć o umiarkowanym stopniu istotności, mogą wystąpić z innymi lekami przeciwzakrzepowymi (dabigatran, rywaroksaban) oraz lekami przeciwpłytkowymi (ASA, klopidogrel), które mogą zwiększać ryzyko krwawień. Dodatkowo, stosowanie SALICORTEX® z NLPZ może nasilać działania niepożądane ze strony przewodu pokarmowego, a z lekami moczopędnymi – osłabiać ich skuteczność. Należy również monitorować poziom glukozy u pacjentów przyjmujących leki hipoglikemizujące, ze względu na potencjalne nasilenie ich działania.
acenokumarol, ASA, dabigatran, diuretyk pętlowy, działanie diuretyczne, działanie przeciwpłytkowe, działanie przeciwzakrzepowe, glikozyd fenolowy, indeks terapeutyczny, interakcja lekowa, klopidogrel, kora wierzby, krzepnięcie krwi, kwas acetylosalicylowy, lek hipoglikemizujący, lek moczopędny, lek przeciwpłytkowy, lek przeciwzakrzepowy, metotreksat, niesteroidowy lek przeciwzapalny, NLPZ, obniżanie poziomu glukozy, pochodna kumaryny, podrażnienie błony śluzowej żołądka, rywaroksaban, salicyna, warfaryna, wiązanie z białkami osocza, związek salicylowy - Leksykon substancji czynnych
Kora wierzby – Przeciwwskazania stosowania
Kora wierzby (Salix spp.) zawiera glikozydy fenolowe, w tym salicynę, które wykazują działanie przeciwzapalne, przeciwbólowe i przeciwgorączkowe. Stosowanie preparatów z korą wierzby jest przeciwwskazane u pacjentów z nadwrażliwością na korę wierzby, salicylany lub NLPZ, a także u osób z chorobą wrzodową żołądka i/lub dwunastnicy, ciężkimi zaburzeniami funkcji wątroby i nerek, astmą oskrzelową, zaburzeniami krzepnięcia krwi oraz niedoborem dehydrogenazy glukozo-6-fosforanowej. Przeciwwskazaniem jest także trzeci trymestr ciąży ze względu na ryzyko przedwczesnego zamknięcia przewodu tętniczego u płodu i zwiększone ryzyko krwawień. Preparaty takie jak Salicortex 330 mg nie powinny być stosowane u osób poniżej 18 roku życia, a syrop z lipy, bzu czarnego, wierzby i dziewanny nie jest zalecany u dzieci poniżej 3 lat ze względu na ryzyko zespołu Reye’a.
astma oskrzelowa, choroba wrzodowa, choroba wrzodowa dwunastnicy, choroba wrzodowa żołądka, działanie przeciwbólowe, działanie przeciwgorączkowe, działanie przeciwpłytkowe, działanie przeciwzapalne, glikozyd fenolowy, hemoliza krwinek czerwonych, kora wierzby, kwas acetylosalicylowy, lek przeciwzakrzepowy, nadwrażliwość krzyżowa, nadwrażliwość na salicylany, niedobór dehydrogenazy glukozo-6-fosforanowej, niesteroidowy lek przeciwzapalny, NLPZ, obrzęk naczynioruchowy, polipowatość nosa, przedwczesne zamknięcie przewodu tętniczego, przewlekła pokrzywka, salicyna, skurcz oskrzeli, trzeci trymestr ciąży, zaburzenie funkcji nerek, zaburzenie funkcji wątroby, zaburzenie krzepnięcia krwi, zespół Reye’a - Leksykon substancji czynnych
Salicyna – Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Salicyna, główny składnik preparatów zawierających korę wierzby (Salicis cortex), takich jak Salicortex, jest wskazana przede wszystkim w leczeniu przewlekłych dolegliwości bólowych, a nie ostrych stanów zapalnych stawów. Preparaty te zawierają glikozydy fenolowe w przeliczeniu na salicynę, np. jedna tabletka Salicortex zawiera 330 mg kory wierzby, co odpowiada co najmniej 20 mg salicyny. W trakcie terapii konieczne jest monitorowanie stanu pacjenta, zwłaszcza przebiegu gorączki – temperatura powyżej 39°C, utrzymująca się gorączka lub towarzyszący silny ból głowy wymagają konsultacji lekarskiej. W przypadku nasilenia objawów chorobowych leczenie należy przerwać i przeprowadzić ponowną ocenę kliniczną.
- Leksykon substancji czynnych
Kora wierzby – Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
Kora wierzby (Salix spp.) jest składnikiem wielu preparatów leczniczych, jednak dostępne dane przedkliniczne dotyczące jej bezpieczeństwa są fragmentaryczne i niejednolite. Badania toksyczności ostrej przeprowadzono jedynie dla wyciągu z kory wierzby zawierającego 10% glikozydów fenolowych, wykazując niską toksyczność przy dawkach od 12 g do 20 g u zwierząt doświadczalnych. Brakuje natomiast kompleksowych badań dotyczących genotoksyczności, potencjału rakotwórczego oraz wpływu na funkcje rozrodcze i rozwój płodu. Dla preparatu Salicortex, zawierającego 330 mg kory wierzby na tabletkę z co najmniej 20 mg glikozydów fenolowych (w przeliczeniu na salicynę), przeprowadzono jedynie badania toksyczności ostrej, co ogranicza pełną ocenę bezpieczeństwa klinicznego tego produktu. Pozostałe preparaty zawierające korę wierzby, takie jak Gastrovit TraviComplex, Pyrosal czy Syrop z lipy, bzu czarnego, wierzby i dziewanny Ziołowa Tradycja, nie posiadają specyficznych danych przedklinicznych dotyczących bezpieczeństwa stosowania. Ze względu na ograniczone dane przedkliniczne, stosowanie preparatów z korą wierzby powinno opierać się przede wszystkim na wynikach badań klinicznych oraz doświadczeniu z tradycyjnego stosowania. Szczególną ostrożność zaleca się u pacjentów z grup o ograniczonych danych klinicznych, takich jak kobiety w ciąży, karmiące piersią, dzieci oraz osoby z zaburzeniami funkcji nerek lub wątroby. Należy również uwzględnić obecność salicylanów w korze wierzby, które mogą wywoływać działania niepożądane podobne do tych obserwowanych po kwasie acetylosalicylowym, co jest istotne przy ocenie bezpieczeństwa stosowania tych preparatów, mimo braku szczegółowych danych przedklinicznych.
- Leksykon leków
Przeciwwskazania – Pyrosal
Syrop Pyrosal zawiera wyciąg płynny z liścia podbiału (Tussilago farfara L. folium), kwiatu bzu czarnego (Sambucus nigra L. flos), kwiatu lipy (Tilia spp.) oraz kory wierzby (Salix spp.). Podstawowym przeciwwskazaniem do stosowania preparatu jest nadwrażliwość na substancję czynną lub substancje pomocnicze, w tym alergia na rośliny z rodziny astrowatych (Asteraceae) oraz nadwrażliwość na salicylany, ze względu na obecność naturalnych salicylanów w korze wierzby. Lek zawiera 60 g sacharozy na 100 g syropu, co jest istotne dla pacjentów z nietolerancją cukrów, oraz do 1% (m/m) etanolu, będącego ekstraktem wyciągu (etanol 60% V/V).
astrowate, choroba wątroby, epilepsja, etanol, kora wierzby, kwiat bzu czarnego, kwiat lipy, lipa drobnolistna, lipa pospolita, lipa szerokolistna, liść podbiału, nadwrażliwość, nadwrażliwość na salicylany, nietolerancja cukrów, reakcja alergiczna, sacharoza, uszkodzenie mózgu, uzależnienie od alkoholu, wierzba purpurowa, wyciąg płynny - Leksykon substancji czynnych
Liść podbiału – Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn
Liść podbiału (Tussilago farfara L. folium) jest składnikiem preparatu Pyrosal, który zawiera wyciąg płynny złożony (1:1) z 25% udziałem liścia podbiału, 30% kwiatu bzu czarnego, 30% kwiatu lipy oraz 15% kory wierzby. Produkt ten, dostępny w formie syropu, zawiera do 1% (m/m) etanolu oraz 60 g sacharozy na 100 g syropu. Analiza dokumentacji medycznej wskazuje, że stosowanie Pyrosalu w zalecanych dawkach terapeutycznych nie wpływa negatywnie na zdolność prowadzenia pojazdów mechanicznych ani obsługiwania maszyn, co jest istotne z punktu widzenia bezpieczeństwa farmakoterapii. Zawartość etanolu w preparacie jest zbyt niska, aby wywołać klinicznie istotne zaburzenia funkcji psychomotorycznych.
bezpieczeństwo farmakoterapii, charakterystyka produktu leczniczego, dawkowanie standardowe, działanie upośledzające, etanol, funkcje psychomotoryczne, kora wierzby, kwiat bzu czarnego, kwiat lipy, liść podbiału, preparat ziołowy złożony, profil bezpieczeństwa, Pyrosal, sacharoza, syrop leczniczy, wyciąg etanolowy, wyciąg płynny złożony, wyciąg złożony, znaczenie kliniczne - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Pyrosal
Preparat Pyrosal w formie syropu jest złożonym lekiem roślinnym, zawierającym 10 g wyciągu płynnego na 100 g syropu, składającego się z liścia podbiału (25%), kwiatu bzu czarnego (30%), kwiatu lipy (30%) oraz kory wierzby (15%). Mechanizm działania preparatu opiera się na synergistycznym działaniu składników roślinnych, w tym salicylanów z kory wierzby, flawonoidów, związków śluzowych i olejków eterycznych. Ekstrakcja prowadzona jest w 60% etanolu, co umożliwia uzyskanie szerokiego spektrum związków biologicznie czynnych. Syrop zawiera do 1% (m/m) etanolu, co należy uwzględnić przy stosowaniu u wrażliwych pacjentów.
działanie napotne, działanie powlekające, działanie przeciwbólowe, działanie przeciwgorączkowe, działanie przeciwzapalne, działanie synergistyczne, działanie wykrztuśne, etanol, flawonoidy, glikozyd fenolowy, grupa farmakoterapeutyczna, kod ATC, kora wierzby, kwas fenolowy, kwas salicylowy, kwiat bzu czarnego, kwiat lipy, liść podbiału, olejek eteryczny, salicylany, salicyna, wyciąg płynny, wyciąg płynny złożony, związki śluzowe - Leksykon substancji czynnych
Kwiat lipy – Właściwości farmakodynamiczne
Kwiat lipy (Tilia cordata Miller i/lub Tilia platyphyllos Scop., flos) jest składnikiem kilku preparatów leczniczych dostępnych na rynku, zarówno jednoskładnikowych (np. Kwiatostan lipy – 2 g/saszetkę lub 1 g/g produktu), jak i złożonych syropów (Pyrosal oraz Syrop z lipy, bzu czarnego, wierzby i dziewanny Ziołowa Tradycja). W preparacie Pyrosal 100 g syropu zawiera 10 g wyciągu płynnego (1:1) z 30% udziałem kwiatu lipy, pozostałe składniki to liść podbiału (25%), kwiat bzu czarnego (30%) i kora wierzby (15%), z ekstrahentem etanol 60% (V/V). W syropie Ziołowa Tradycja 100 g zawiera 10 g wyciągu (1:1,46) z 3,0 części kwiatu lipy, 3,0 części kwiatu bzu czarnego, 2,5 części kwiatu dziewanny i 1,5 części kory wierzby, również z etanolem 60% (V/V). Dane farmakodynamiczne dla tych produktów są ograniczone lub nie wymagane, co jest zgodne z regulacjami dotyczącymi tradycyjnych leków roślinnych.
badanie kliniczne, charakterystyka produktu leczniczego, efekt przeciwbólowy, efekt przeciwgorączkowy, ekstrahent, etanol 60%, kod ATC, kora wierzby, kwiat bzu czarnego, kwiat dziewanny, kwiat lipy, lek przeciwbólowy i przeciwgorączkowy, liść podbiału, mechanizm działania, postać farmaceutyczna, preparat jednoskładnikowy, preparat złożony, produkt leczniczy, substancja roślinna, Tilia cordata Miller, Tilia platyphyllos Scop, tradycyjny lek roślinny, właściwość farmakodynamiczna, właściwość farmakologiczna, wyciąg płynny złożony - Leksykon substancji czynnych
Ziele bylicy boże drzewko – Przeciwwskazania stosowania
Ziele bylicy boże drzewko (Artemisia abrotanum L.) jest składnikiem złożonych preparatów leczniczych, takich jak Gastrovit TraviComplex, które zawierają wyciągi roślinne w określonych proporcjach (kora dębu, kora wierzby, ziele szałwii, ziele bylicy boże drzewko, ziele tymianku, ziele krwawnika – 2/2/2/2/1/1) oraz etanol w stężeniu 60-70% (V/V). Podstawowymi przeciwwskazaniami do stosowania tych preparatów są nadwrażliwość na składniki preparatu, zwłaszcza na rośliny z rodziny astrowatych (Asteraceae) i jasnotowatych (Lamiaceae), ze względu na ryzyko reakcji alergicznych i krzyżowych. Ponadto, aktywna choroba wrzodowa żołądka lub dwunastnicy stanowi bezwzględne przeciwwskazanie, gdyż preparaty mogą nasilać dolegliwości gastryczne.
Istotnym aspektem jest również nadwrażliwość na salicylany i niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ), ponieważ preparaty takie jak Gastrovit TraviComplex zawierają korę wierzby – naturalne źródło związków salicylowych, co może wywołać reakcje krzyżowe u pacjentów uczulonych na kwas acetylosalicylowy lub inne NLPZ. Lekarz powinien dokładnie przeanalizować historię alergiczną i chorobową pacjenta, uwzględniając także obecność etanolu w preparacie, który może stanowić dodatkowe przeciwwskazanie u osób z przeciwwskazaniami do spożywania alkoholu. Kompleksowa ocena ryzyka jest kluczowa dla bezpiecznego stosowania preparatów zawierających ziele bylicy boże drzewko.
alergia, alergia na astrowate, alergia na jasnotowate, alkohol etylowy, Artemisia abrotanum, astrowate, bylica boże drzewko, choroba przewodu pokarmowego, choroba wrzodowa, choroba wrzodowa żołądka, etanol, Gastrovit TraviComplex, historia medyczna, jasnotowate, kora dębu, kora wierzby, krwawnik, kwas acetylosalicylowy, nadwrażliwość, nadwrażliwość na salicylany, NLPZ, reakcja alergiczna, szałwia, tymianek - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Pyrosal
Preparat Pyrosal jest syropem zawierającym wyciąg płynny z liścia podbiału (Tussilago farfara L. folium), kwiatu bzu czarnego (Sambucus nigra L. flos), kwiatu lipy (Tilia cordata Miller, Tilia platyphyllos Scop, Tilia vulgaris Heyne) oraz kory wierzby (Salix purpurea L., Salix daphnoides Vill., Salix fragilis L.) w proporcjach 25/30/30/15, ekstrahowanym 60% etanolem (V/V). W preparacie znajduje się do 1% (m/m) etanolu oraz 60 g sacharozy na 100 g syropu. Nie przeprowadzono standardowych badań toksykologicznych, w tym oceny ostrej i przewlekłej toksyczności, genotoksyczności, potencjalnego działania rakotwórczego ani wpływu na reprodukcję i rozwój, co ogranicza dostępność danych przedklinicznych dotyczących bezpieczeństwa stosowania tego produktu.
badanie toksykologiczne, bezpieczeństwo stosowania, charakterystyka produktu leczniczego, dane przedkliniczne, działania niepożądane, działanie rakotwórcze, ekstrahent, etanol 60%, genotoksyczność, grupa podwyższonego ryzyka, kora wierzby, kwiat bzu czarnego, kwiat lipy, profil bezpieczeństwa, sacharoza, Sambucus nigra, surowiec roślinny, toksyczność ostra i przewlekła, toksyczność reprodukcyjna, Tussilago farfara - Leksykon leków
Przedawkowanie – Salicortex 330 mg
Produkt leczniczy Salicortex zawiera 330 mg kory wierzby (Salicis cortex) na tabletkę, z co najmniej 20 mg glikozydów fenolowych przeliczonych na salicynę. Preparat ten jest ziołowym środkiem, którego aktywność farmakologiczną przypisuje się glikozydom fenolowym metabolizowanym do pochodnych kwasu salicylowego. Dotychczas nie odnotowano przypadków przedawkowania Salicortex, a brak jest danych klinicznych dotyczących toksyczności, objawów czy dawek przekraczających zalecane wartości. Mimo to, ze względu na potencjalne ryzyko reakcji u pacjentów z nadwrażliwością na salicylany lub przeciwwskazaniami do stosowania leków o podobnym mechanizmie działania, zaleca się ostrożność w stosowaniu preparatu.