Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie stosowania leku

Przedkliniczne dane dotyczące bezpieczeństwa stosowania alprazolamu obejmują szczegółowe badania w zakresie mutagenności, rakotwórczości, wpływu na płodność oraz działania na narząd wzroku. Przeprowadzone analizy dostarczają istotnych informacji o potencjalnych zagrożeniach związanych z długotrwałym stosowaniem tego leku benzodiazepinowego.¹

Badania mutagenności

Potencjał mutagenny alprazolamu został dokładnie zbadany w warunkach laboratoryjnych. Przeprowadzony test Amesa in vitro nie wykazał żadnych właściwości mutagennych substancji. Dodatkowo, alprazolam nie indukował aberracji chromosomowych w teście mikrojąder in vitro prowadzonym na szczurach nawet przy zastosowaniu maksymalnej badanej dawki wynoszącej 100 mg/kg masy ciała. Warto podkreślić, że dawka ta 500-krotnie przewyższa maksymalną dawkę terapeutyczną zalecaną u ludzi, która wynosi 10 mg na dobę.²

Potencjał rakotwórczy

Długoterminowe badania biologiczne, trwające 2 lata, zostały przeprowadzone w celu oceny potencjału rakotwórczego alprazolamu. Eksperymenty prowadzono na dwóch gatunkach gryzoni:

• Szczury otrzymywały dawki do 30 mg/kg masy ciała/dobę (150-krotnie przewyższające maksymalną dawkę zalecaną u ludzi)
• Myszy otrzymywały dawki do 10 mg/kg masy ciała/dobę (50-krotnie przewyższające maksymalną dawkę zalecaną u ludzi)

Wyniki badań nie dostarczyły dowodów na działanie rakotwórcze alprazolamu w żadnym z badanych gatunków, nawet przy zastosowaniu dawek wielokrotnie przewyższających zalecane dawki terapeutyczne dla ludzi.³

Wpływ na płodność

Badania na szczurach wykazały, że alprazolam nie wpływa negatywnie na płodność nawet przy zastosowaniu dawki 5 mg/kg masy ciała/dobę. Jest to dawka 25-krotnie przewyższająca maksymalną zalecaną dawkę dobową dla człowieka wynoszącą 10 mg. Dane te sugerują, że w zakresie dawek terapeutycznych alprazolam prawdopodobnie nie zaburza funkcji rozrodczych.⁴

Działanie na narząd wzroku i inne efekty toksyczne

Szczególnie istotne obserwacje dotyczyły wpływu alprazolamu na narząd wzroku podczas długotrwałej ekspozycji. W dwuletnich badaniach na szczurach, którym podawano alprazolam doustnie w dawkach 3, 10 i 30 mg/kg masy ciała/dobę (15-150 razy przewyższających maksymalne dawki zalecane u ludzi), zaobserwowano zależny od dawki wzrost częstości występowania:

• Zaćmy – u samic szczurów
• Wrastania naczyń w rogówkę – u samców szczurów

Istotne jest, że zmiany w narządzie wzroku pojawiały się dopiero po 11 miesiącach stosowania leku, co wskazuje na konieczność monitorowania pacjentów podczas długotrwałej terapii alprazolamem.⁵

Dodatkowo, w badaniach toksyczności przewlekłej prowadzonych przez 12 miesięcy na psach, odnotowano napady drgawek, które w niektórych przypadkach kończyły się zgonem zwierząt. Efekty te obserwowano po dawkach wynoszących 3 mg/kg masy ciała/dobę (15-krotnie przewyższających maksymalną dawkę zalecaną u ludzi). Zarówno czas trwania, jak i częstość występowania napadów drgawek wykazywały zależność od zastosowanej dawki. Należy jednak podkreślić, że aktualnie nie jest w pełni ustalone, czy powyższe obserwacje można bezpośrednio odnosić do stosowania leku u ludzi.⁶