Działania niepożądane
Neurol 1,0 1 mg
Neurol (alprazolam) wykazuje działania niepożądane głównie wynikające z nadmiernego działania farmakologicznego, z częstością występowania zależną od dawki i indywidualnej podatności pacjenta. Najczęściej obserwuje się uspokojenie, senność, zmęczenie, ataksję, zaburzenia koordynacji i mowy, a także zaburzenia psychiczne takie jak depresja (bardzo często), lęk, bezsenność, stany splątania i dezorientacja (często). Rzadziej występują objawy takie jak mania, omamy, agresja, zaburzenia pamięci, zaburzenia czynności płciowych, zapalenie skóry oraz zaburzenia żołądkowo-jelitowe. Szczególnie istotne jest ryzyko uzależnienia fizycznego i psychicznego, a nagłe odstawienie leku, zwłaszcza po długotrwałym stosowaniu dużych dawek, może prowadzić do objawów odstawienia, w tym bólu głowy, nasilonego lęku, pobudzenia psychoruchowego, derealizacji, omamów i napadów padaczkowych.
- Działania niepożądane leku Neurol
- Profil bezpieczeństwa w zależności od dawkowania
- Uzależnienie i zespół odstawienia
- Czynniki ryzyka nasilonych działań niepożądanych
- Szczegółowa klasyfikacja działań niepożądanych
- Rzadkie działania niepożądane benzodiazepin
- Ryzyko i objawy przedawkowania
- Postępowanie w przypadku przedawkowania
- Przeciwwskazania do stosowania flumazenilu
- Monitorowanie działań niepożądanych
- Kolejne rozdziały
Działania niepożądane leku Neurol
Działania niepożądane leku Neurol (alprazolam) są przede wszystkim następstwem jego nadmiernego działania farmakologicznego. Ich wystąpienie zależy od indywidualnej podatności pacjenta oraz zastosowanej dawki. Najczęściej obserwuje się je na początku terapii, a z czasem ustępują podczas kontynuowania leczenia lub po zmniejszeniu dawki.1
Profil bezpieczeństwa w zależności od dawkowania
Podczas leczenia dużymi dawkami alprazolamu obserwuje się częściej niż w grupie placebo takie działania niepożądane jak: nadmierne uspokojenie, senność, zmęczenie, ataksja, upośledzona koordynacja oraz zaburzenia mowy. Rzadziej natomiast występują: zmiany nastroju, objawy ze strony układu pokarmowego, zapalenie skóry, zaburzenia pamięci, zaburzenia czynności płciowych, zaburzenia poznawcze i dezorientacja.2
Uzależnienie i zespół odstawienia
Szczególnie niebezpiecznym działaniem niepożądanym alprazolamu jest możliwość wytworzenia zależności fizycznej i psychicznej. Stosowanie benzodiazepin, nawet w dawkach terapeutycznych, może prowadzić do rozwinięcia się zależności, a przerwanie terapii często powoduje wystąpienie objawów odstawienia.3
Po nagłym przerwaniu leczenia, szczególnie u pacjentów przyjmujących długotrwale duże dawki, mogą wystąpić następujące objawy odstawienia:
- Ból głowy i mięśni – występuje często w początkowej fazie odstawienia4
- Nasilony lęk, uczucie napięcia – może być intensywniejszy niż przed rozpoczęciem leczenia (tzw. lęk z odbicia)5
- Pobudzenie psychoruchowe, dezorientacja, drażliwość – mogą znacząco wpływać na funkcjonowanie pacjenta6
- Derealizacja, depersonalizacja – zaburzenia percepcji powodujące poczucie nierealności otoczenia lub własnej osoby7
- Upośledzenie słuchu, sztywność i mrowienie kończyn – objawy neurologiczne zespołu odstawienia8
- Nadwrażliwość na światło, hałas i dotyk – zwiększona wrażliwość sensoryczna9
- Omamy i napady padaczkowe – szczególnie niebezpieczne objawy odstawienia10
- Zaburzenia snu i zmiany nastroju – częste objawy po odstawieniu leku11
Szczególnie nasilone objawy odstawienia obserwuje się u pacjentów długotrwale leczonych dużymi dawkami oraz gdy leczenie jest wycofywane szybko lub przerywane nagle.12
Czynniki ryzyka nasilonych działań niepożądanych
Ryzyko wystąpienia niektórych działań niepożądanych, szczególnie tych związanych z zaburzeniami zachowania, może być zwiększone u pacjentów z określonymi cechami. Do grupy podwyższonego ryzyka należą osoby z:13
- Zaburzeniami osobowości typu borderline – niestabilność emocjonalna może nasilać niektóre działania niepożądane
- Zachowaniami agresywnymi w wywiadzie – może zwiększać ryzyko wystąpienia agresji podczas leczenia
- Historią nadużywania alkoholu lub leków – większe ryzyko uzależnienia i interakcji
- Zespołem stresu pourazowego (PTSD) – może modyfikować odpowiedź na leczenie i nasilać niektóre działania niepożądane
Warto zaznaczyć, że wielu pacjentów, u których występują nasilone działania niepożądane, przyjmuje jednocześnie inne leki o działaniu ośrodkowym lub cierpi na współistniejące zaburzenia psychiczne.14
Szczegółowa klasyfikacja działań niepożądanych
Poniższa tabela przedstawia kompletny wykaz działań niepożądanych leku Neurol, zgodnie z klasyfikacją układów i narządów MedDRA oraz częstością ich występowania.<sup data-drug="Neurol 1,0" data-section="Działania niepożądane" title="W poniższej tabeli zebrano działania niepożądane związane ze stosowaniem alprazolamu u pacjentów uczestniczących w kontrolowanych badaniach klinicznych i po wprowadzeniu produktu do obrotu, podzielone na grupy zgodnie z klasyfikacją układów i narządów MedDRA i częstością ich występowania: bardzo często (≥1/10), często (≥1/100 do <1/10), niezbyt często (≥1/1 000 do <1/100), rzadko (≥1/10 000 do <1/1 000), bardzo rzadko (15
| Klasyfikacja układów i narządów | Częstość | Działanie niepożądane | Opis |
|---|---|---|---|
| Zaburzenia endokrynologiczne | Częstość nieznana | Hiperprolaktynemia* | Zwiększenie poziomu prolaktyny we krwi, może wpływać na funkcje reprodukcyjne |
| Zaburzenia metabolizmu i odżywiania | Często | Zmniejszenie apetytu | Obniżenie łaknienia, potencjalnie prowadzące do utraty masy ciała |
| Zaburzenia psychiczne | Bardzo często | Depresja | Obniżenie nastroju, anhedonia, apatia, objawy depresyjne |
| Często | Stan splątania, dezorientacja, zmniejszenie libido, lęk, bezsenność, nerwowość, zwiększenie libido* | Zaburzenia świadomości, trudności z orientacją, zmiany popędu seksualnego, niepokój psychiczny, problemy ze snem | |
| Niezbyt często | Mania*, omamy*, gniew*, pobudzenie*, uzależnienie | Stany nadmiernego pobudzenia psychoruchowego, zaburzenia percepcji, niekontrolowane reakcje emocjonalne | |
| Częstość nieznana | Hipomania*, agresywne zachowanie*, wrogie zachowanie*, zaburzenia myślenia*, zwiększona aktywność psychoruchowa*, nadużywanie leku* | Łagodniejsze formy manii, zachowania konfrontacyjne, zaburzenia treści myślenia, niepokój ruchowy | |
| Zaburzenia układu nerwowego | Bardzo często | Uspokojenie, senność, ataksja, zaburzenia pamięci, zaburzenia mowy, zawroty głowy, ból głowy | Nadmierna sedacja, zaburzenia koordynacji ruchowej, problemy z pamięcią, dyzartria, zaburzenia równowagi |
| Często | Zaburzenia równowagi, nieprawidłowa koordynacja, zaburzenia koncentracji i uwagi, nadmierna potrzeba snu, letarg, drżenie | Problemy z utrzymaniem postawy ciała, zaburzenia funkcji poznawczych, wzmożona senność, apatia, tremor | |
| Niezbyt często | Niepamięć | Trudności z zapamiętywaniem nowych informacji, amnezja | |
| Częstość nieznana | Zaburzenia układu nerwowego autonomicznego*, dystonia* | Zaburzenia funkcji autonomicznych, mimowolne skurcze mięśni | |
| Zaburzenia oka | Często | Nieostre widzenie | Pogorszenie ostrości wzroku, problemy z akomodacją |
| Zaburzenia żołądka i jelit | Bardzo często | Zaparcia, suchość w jamie ustnej | Spowolnienie perystaltyki jelit, zmniejszone wydzielanie śliny |
| Często | Nudności | Mdłości, uczucie dyskomfortu w żołądku | |
| Zaburzenia żołądka i jelit | Częstość nieznana | Zaburzenia żołądkowo-jelitowe | Różnorodne dolegliwości dotyczące układu trawiennego |
| Zaburzenia wątroby i dróg żółciowych | Częstość nieznana | Zapalenie wątroby*, czynnościowe zaburzenia wątroby*, żółtaczka* | Hepatitis, nieprawidłowa funkcja wątroby, zażółcenie skóry i białkówek oczu |
| Zaburzenia skóry i tkanki podskórnej | Często | Zapalenie skóry* | Reakcje skórne o charakterze zapalnym |
| Częstość nieznana | Obrzęk naczynioruchowy*, reakcje nadwrażliwości na światło* | Obrzęk tkanek miękkich, najczęściej twarzy, nadwrażliwość skóry na ekspozycję słoneczną | |
| Zaburzenia mięśniowo-szkieletowe i tkanki łącznej | Niezbyt często | Osłabienie siły mięśniowej | Zmniejszenie napięcia i siły mięśni |
| Zaburzenia nerek i dróg moczowych | Niezbyt często | Nietrzymanie moczu* | Niekontrolowane oddawanie moczu |
| Częstość nieznana | Zatrzymanie moczu* | Niemożność oddania moczu pomimo pełnego pęcherza | |
| Zaburzenia układu rozrodczego i piersi | Często | Zaburzenia czynności płciowych* | Problemy z funkcjami seksualnymi, dysfunkcje seksualne |
| Niezbyt często | Nieregularne miesiączkowanie* | Zaburzenia cyklu miesiączkowego u kobiet | |
| Zaburzenia ogólne i stany w miejscu podania | Bardzo często | Zmęczenie, drażliwość | Uczucie osłabienia, wyczerpania, zwiększona podatność na irytację |
| Niezbyt często | Zespół odstawienia leku* | Zespół objawów pojawiających się po przerwaniu leczenia | |
| Częstość nieznana | Obrzęki obwodowe* | Gromadzenie się płynu w tkankach, szczególnie kończyn | |
| Badania diagnostyczne | Często | Zmniejszenie masy ciała, zwiększenie masy ciała | Zmiany w masie ciała w trakcie leczenia |
| Częstość nieznana | Zwiększenie ciśnienia wewnątrzgałkowego* | Podwyższone ciśnienie w gałce ocznej, ryzyko dla pacjentów z jaskrą |
* Działanie niepożądane stwierdzone po wprowadzeniu produktu do obrotu16
Rzadkie działania niepożądane benzodiazepin
Oprócz wymienionych powyżej, podczas stosowania benzodiazepin obserwowano rzadko lub bardzo rzadko następujące działania niepożądane:17
- Zaburzenia motoryki – dodatkowe problemy z koordynacją ruchów ciała
- Padaczka – napady drgawkowe, szczególnie u osób predysponowanych lub podczas odstawiania leku
- Objawy paranoi – nieuzasadnione przekonanie o zagrożeniu, prześladowaniu
- Depersonalizacja – poczucie oddzielenia od własnego ciała lub procesów myślowych
- Agranulocytoza – niebezpieczne zmniejszenie liczby granulocytów we krwi, zwiększające ryzyko infekcji
- Reakcje alergiczne oraz anafilaksja – od łagodnych wysypek po ciężkie, zagrażające życiu reakcje anafilaktyczne
Ryzyko i objawy przedawkowania
Przedawkowanie leku Neurol, choć rzadko stanowi bezpośrednie zagrożenie życia, może prowadzić do poważnych powikłań, szczególnie gdy lek został przyjęty wraz z innymi substancjami działającymi depresyjnie na ośrodkowy układ nerwowy lub z alkoholem.18
Objawy przedawkowania wynikają z farmakologicznego działania alprazolamu i obejmują różne stopnie depresji ośrodkowego układu nerwowego:19
- W łagodnych przypadkach: senność, splątanie psychiczne, zmęczenie (apatia)20
- W poważniejszych przypadkach: ataksja (zaburzenia koordynacji ruchowej), hipotonia (obniżone napięcie mięśniowe), niedociśnienie tętnicze, depresja oddechowa21
- W najcięższych przypadkach: śpiączka (rzadko), zgon (bardzo rzadko)22
Postępowanie w przypadku przedawkowania
Leczenie przedawkowania alprazolamu wymaga przede wszystkim podtrzymywania podstawowych funkcji życiowych oraz zapobiegania powikłaniom. W zależności od czasu, jaki upłynął od zażycia leku, oraz stanu pacjenta, postępowanie obejmuje:23
- Wywołanie wymiotów (jeśli pacjent jest przytomny i od przyjęcia leku upłynęła nie więcej niż godzina)24
- Płukanie żołądka z ochroną dróg oddechowych (jeśli pacjent jest nieprzytomny)25
- Podanie węgla aktywnego w celu zmniejszenia absorpcji leku (jeśli opróżnienie żołądka nie przyniesie rezultatu)26
- Podanie osmotycznego środka przeczyszczającego27
- Podtrzymywanie oddechu i krążenia – kluczowe w przypadku współistniejącego zatrucia innymi lekami o działaniu uspokajającym28
- Zapewnienie odpowiedniego nawodnienia poprzez dożylne podawanie płynów29
- Zastosowanie flumazenilu jako swoistej odtrutki (z wyjątkiem przeciwwskazań)30
Warto podkreślić, że dializoterapia (hemodializa) oraz wymuszona diureza nie są skuteczne w leczeniu przedawkowania benzodiazepin.31 Po zażyciu bardzo dużych dawek leku, efekty jego działania mogą utrzymywać się przez długi czas.32
Przeciwwskazania do stosowania flumazenilu
Flumazenil, jako specyficzna odtrutka w przedawkowaniu benzodiazepin, jest przeciwwskazany w następujących przypadkach:33
- Stosowanie trójpierścieniowych leków przeciwdepresyjnych – może zwiększać ryzyko drgawek i zaburzeń rytmu serca
- Jednoczesne podawanie leków obniżających próg drgawkowy – zwiększone ryzyko napadów drgawkowych
- Zaburzenia w EKG pod postacią wydłużenia odcinka QRS lub QT – sugerują jednoczesne stosowanie trójpierścieniowych leków przeciwdepresyjnych i zwiększają ryzyko arytmii
Monitorowanie działań niepożądanych
Po wprowadzeniu leku do obrotu istotne jest zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych, co umożliwia ciągłe monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania produktu leczniczego. Działania niepożądane należy zgłaszać za pośrednictwem Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych lub bezpośrednio do podmiotu odpowiedzialnego.34
Kolejne rozdziały
Zapraszamy do dalszego czytania naszego leksykonu.
Wybierz kolejny rozdział z menu poniżej, aby otworzyć nową podstronę kompedium wiedzy i uzyskać szczegółowe informację o leku, substancji lub chorobie.
- Dawkowanie i sposób podawania
- Działania niepożądane
- Interakcje leku
- Profil bezpieczeństwa leku
- Przeciwwskazania
- Przedawkowanie
- Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
- Skład i postać leku
- Specjalne ostrzeżenia
- Właściwości farmakodynamiczne
- Właściwości farmakokinetyczne
- Wpływ na płodność, ciążę i laktację
- Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn
- Wskazania do stosowania