quaternium-15
Quaternium-15 (kwaternium-15) to syntetyczny konserwant, powszechnie stosowany w produktach kosmetycznych i farmaceutycznych. Jego chemiczna nazwa to chlorek metylenobis[metyloaminiu]. Związek ten działa jako donor formaldehydu, uwalniając małe ilości formaldehydu w celu zapobiegania rozwojowi bakterii i grzybów w preparatach.
Z medycznego punktu widzenia quaternium-15 jest jednym z najczęstszych alergenów kontaktowych. Kontakt z tą substancją może prowadzić do alergicznego kontaktowego zapalenia skóry, objawiającego się zaczerwienieniem, swędzeniem, obrzękiem i pęcherzami. Reakcje alergiczne mogą występować zarówno w miejscu bezpośredniego kontaktu, jak i w innych lokalizacjach (tzw. reakcja uogólniona).
W praktyce klinicznej quaternium-15 jest uwzględniany w standardowych zestawach do testów płatkowych, służących do diagnostyki alergii kontaktowej. Częstość uczuleń na ten konserwant szacuje się na 7-10% wśród pacjentów z podejrzeniem alergii kontaktowej. Osoby uczulone na formaldehyd często wykazują również nadwrażliwość na quaternium-15 ze względu na mechanizm jego działania.
Substancja ta podlega regulacjom w wielu krajach, a jej maksymalne dopuszczalne stężenie w produktach kosmetycznych jest ściśle określone. W Unii Europejskiej quaternium-15 musi być wyraźnie oznaczony w składzie produktów pozostających na skórze, co ma znaczenie w profilaktyce dermatoz zawodowych i alergii kosmetycznych.
Powiązane wpisy
- Leksykon substancji czynnych
Imidazolidynylomocznik – Przeciwwskazania stosowania
Imidazolidynylomocznik, stosowany w testach płatkowych TRUE Test 36 (panel 3, płatek nr 29) w stężeniu 600 µg/cm² (490 µg/płatek), jest istotnym markerem w diagnostyce alergicznego kontaktowego zapalenia skóry. Jednakże jego aplikacja jest bezwzględnie przeciwwskazana u pacjentów z ciężkim lub uogólnionym aktywnym zapaleniem skóry oraz u osób z nadwrażliwością na substancje pomocnicze plastra testowego. Należy unikać aplikacji na skórę z aktywnymi zmianami zapalnymi, gdyż może to nasilić objawy i zaburzyć interpretację wyników. Dodatkowo, istnieje ryzyko reakcji krzyżowych z innymi konserwantami obecnymi w panelach testowych, takimi jak diazolidynylomocznik (550 µg/cm², 450 µg/płatek), quaternium-15 (100 µg/cm², 81 µg/płatek), formaldehyd (180 µg/cm², 146 µg/płatek) oraz 2-bromo-2-nitropropano-1,3-diol (250 µg/cm², 200 µg/płatek), co wymaga uwzględnienia przy interpretacji wyników, zwłaszcza przy wielokrotnych dodatnich reakcjach.
2-bromo-2-nitropropano-1, 3-diol, alergiczne kontaktowe zapalenie skóry, atopowe zapalenie skóry, diazolidynylomocznik, formaldehyd, imidazolidynylomocznik, konserwant, kortykosteroid, lek immunomodulujący, lek immunosupresyjny, łuszczyca, nadwrażliwość, przewlekła dermatoza, quaternium-15, reakcja krzyżowa, remisja choroby, silny kortykosteroid, substancja pomocnicza, test płatkowy, test prowokacyjny, TRUE Test, uogólniona reakcja alergiczna, uogólnione zapalenie skóry, wynik fałszywie ujemny - Leksykon substancji czynnych
Quaternium-15 – Przedawkowanie
Quaternium-15, stosowany jako konserwant w plastrach diagnostycznych TRUE Test 36, występuje w stężeniu 100 μg/cm², co odpowiada dawce 81 μg na pojedynczy plaster testowy. Zgodnie z Charakterystyką Produktu Leczniczego, przedawkowanie tej substancji w kontekście diagnostycznym nie jest klinicznie opisane ani uznawane za prawdopodobne przy prawidłowym stosowaniu. Substancja ta jest znanym alergenem kontaktowym, mogącym wywołać u osób uczulonych reakcje skórne, takie jak kontaktowe zapalenie skóry, rumień, obrzęk czy pęcherze, jednak dawka diagnostyczna jest ściśle kontrolowana i nie powinna powodować poważnych powikłań. Quaternium-15 jest również donorem formaldehydu, co może nasilać reakcje skórne, choć poziomy uwalniania formaldehydu nie zostały określone.
5, 7-triaza-1-azoniaadamantanu, alergen kontaktowy, charakterystyka produktu leczniczego, chlorek 1-(3-chloroallilo)-3, dawka diagnostyczna, donor formaldehydu, formaldehyd, kontaktowe zapalenie skóry, obrzęk, pęcherz skórny, podrażnienie skóry, quaternium-15, reakcja alergiczna, reakcja ogólnoustrojowa, rumień, test płatkowy, TRUE Test 36 - Leksykon substancji czynnych
Quaternium-15 – Właściwości farmakodynamiczne
Quaternium-15, będący formaldehydu czwartorzędową solą amonową, jest składnikiem panelu nr 2 w teście TRUE Test 36, stosowanym do diagnostyki alergicznego kontaktowego zapalenia skóry. W teście występuje w stężeniu 100 μg/cm², co odpowiada 81 μg na płatek testowy. Reakcja nadwrażliwości typu IV (opóźniona, komórkowa) pojawia się w ciągu 6 do 96 godzin po ekspozycji i charakteryzuje się rumieniem, obrzękiem z grudkami, pęcherzykami oraz naciekiem zapalnym w miejscu aplikacji. Mechanizm immunologiczny obejmuje aktywację komórek Langerhansa i limfocytów T, prowadząc do uwolnienia limfokin i kaskadowej aktywacji makrofagów, co skutkuje stanem zapalnym skóry.
2-bromo-2-nitropropano-1, 3-diol, aktywacja makrofagów, alergiczne kontaktowe zapalenie skóry, diagnostyka alergologiczna, diazolidynylomocznik, formaldehyd, imidazolidynylomocznik, komórki Langerhansa, kontaktowe zapalenie skóry, limfocyty T, limfokiny, N-hydroksymetylo imid kwasu bursztynowego, naciek zapalny, nadwrażliwość kontaktowa, nadwrażliwość typu opóźnionego, obrzęk z grudkami, pęcherzyki, quaternium-15, reakcja krzyżowa, rumień, stan zapalny skóry, substancja uwalniająca formaldehyd, test płatkowy - Leksykon substancji czynnych
Quaternium-15 – Wskazania do stosowania
Quaternium-15 jest substancją czynną w produkcie leczniczym TRUE Test 36, stosowanym w diagnostyce alergicznego kontaktowego zapalenia skóry u dorosłych pacjentów. W teście płatkowym Quaternium-15 występuje w stężeniu 100 mikrogramów/cm² (81 mikrogramów na płatek) i znajduje się w panelu nr 2, pozycji 18. Test ten umożliwia identyfikację nadwrażliwości na ten konserwant, powszechnie stosowany w kosmetykach i produktach przemysłowych, co jest kluczowe dla ustalenia przyczyny reakcji alergicznych skóry. Produkt nie jest wskazany do stosowania u osób poniżej 18 roku życia, a diagnostyka powinna być prowadzona pod nadzorem doświadczonego dermatologa lub alergologa, zgodnie ze standardami klinicznymi testów kontaktowych.
alergen kontaktowy, alergiczne kontaktowe zapalenie skóry, alergolog, dermatolog, diagnostyka dermatologiczna, diagnostyka różnicowa, konserwant, nadwrażliwość, panel diagnostyczny, płatek testowy, próba prowokacyjna, produkt kosmetyczny, quaternium-15, reakcja alergiczna skóry, substancja testująca, test kontaktowy, test płatkowy - Leksykon substancji czynnych
Diazolidynylomocznik – Interakcje
Działanie diazolidynylomocznika, stosowanego w preparacie TRUE Test 36 w stężeniu 550 µg/cm² (450 µg/płatek), może być istotnie modulowane przez leki immunosupresyjne, zwłaszcza kortykosteroidy (np. prednizolon ≥20 mg/dobę), które hamują reakcję immunologiczną i mogą prowadzić do fałszywie ujemnych wyników testów płatkowych. Zaleca się przerwanie stosowania kortykosteroidów miejscowych i ogólnoustrojowych co najmniej 2 tygodnie przed testem. Ponadto, leki immunosupresyjne takie jak cyklosporyna czy azatiopryna również mogą zaburzać odpowiedź immunologiczną typu opóźnionego, co wymaga, jeśli to możliwe, ich odstawienia przed badaniem. Alkohol etylowy, ze względu na wpływ na integralność skóry i potencjalne działanie immunomodulujące, powinien być unikany przed i w trakcie testów, aby nie zaburzać penetracji i reakcji na diazolidynylomocznik.
2-bromo-2-nitropropano-1, 3-diol, alergia kontaktowa, azatiopryna, budezonid, cyklosporyna, diazolidynylomocznik, donor formaldehydu, formaldehyd, imidazolidynylomocznik, kortykosteroid, lek immunosupresyjny, lek przeciwhistaminowy, maślan hydrokortyzonu, nadwrażliwość, paraben, piwalan tiksokortolu, plaster testowy, prednizolon, quaternium-15, reakcja krzyżowa, test diagnostyczny, test płatkowy, tiomersal, wynik fałszywie ujemny - Leksykon substancji czynnych
Quaternium-15 – Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn
Quaternium-15, stosowany w dawce diagnostycznej 100 mikrogramów/cm² (81 mikrogramów/płatek) w plastrach TRUE Test 36 (panel nr 2, płatek nr 18), jest powszechnie wykorzystywanym konserwantem w testach prowokacyjnych do identyfikacji alergii kontaktowej. Zgodnie z danymi zawartymi w Charakterystyce Produktu Leczniczego, miejscowe zastosowanie tej substancji nie powoduje ogólnoustrojowych efektów, które mogłyby zaburzać funkcje poznawcze, czas reakcji czy koordynację wzrokowo-ruchową, a tym samym nie wpływa na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn. W dokumentacji produktu wyraźnie zaznaczono, że kwestia ta „nie dotyczy” omawianego testu.
absorpcja ogólnoustrojowa, alergia kontaktowa, charakterystyka produktu leczniczego, chlorek kobaltu, dichromian potasu, funkcja poznawcza, funkcja psychomotoryczna, konserwant kosmetyczny, koordynacja wzrokowo-ruchowa, parafenylenodiamina, quaternium-15, reakcja alergiczna, reakcja skórna, siarczan niklu, test alergologiczny, test płatkowy, test prowokacyjny, TRUE Test - Leksykon substancji czynnych
Quaternium-15 – Właściwości farmakokinetyczne
Quaternium-15, stosowany w preparacie diagnostycznym TRUE Test 36, jest konserwantem wykorzystywanym do wykrywania nadwrażliwości kontaktowej. W produkcie tym znajduje się w stężeniu 100 mikrogramów/cm², co odpowiada 81 mikrogramom na pojedynczy płatek testowy (pozycja 18 w panelu nr 2). Preparat jest aplikowany miejscowo w formie plastra samoprzylepnego, co umożliwia standaryzowane dostarczenie alergenu na skórę pacjenta. Ze względu na charakter testu płatkowego, nie są dostępne ani wymagane dane dotyczące farmakokinetyki Quaternium-15, takie jak wchłanianie, dystrybucja, metabolizm czy wydalanie, gdyż substancja działa wyłącznie miejscowo, wywołując reakcję immunologiczną.
2-bromo-2-nitropropano-1, 3-diol, 5, 7-triaza-1-azoniaadamantanu, alergia kontaktowa, alergia na konserwanty, chlorek 1-(3-chloroallilo)-3, diagnostyka alergii, diazolidynylomocznik, dostępność biologiczna, formaldehyd, imidazolidynylomocznik, konserwant w preparatach, nadwrażliwość kontaktowa, plaster samoprzylepny, quaternium-15, reakcja immunologiczna, test alergiczny, test płatkowy, test prowokacyjny, TRUE Test 36 - Leksykon substancji czynnych
Quaternium-15 – Przeciwwskazania stosowania
Quaternium-15, stosowany w stężeniu 100 µg/cm² (81 µg/płatek) w panelu nr 2 produktu TRUE Test 36, jest istotnym alergenem w diagnostyce alergii kontaktowej metodą testów płatkowych. Wykonanie testu z udziałem Quaternium-15 jest przeciwwskazane u pacjentów z ciężkim lub uogólnionym aktywnym zapaleniem skóry, ze względu na ryzyko fałszywych wyników oraz możliwość zaostrzenia zmian zapalnych. Ponadto, nadwrażliwość na substancje pomocnicze plastra oraz historia silnej reakcji alergicznej na formaldehyd stanowią istotne przeciwwskazania. Ze względu na mechanizm działania Quaternium-15 jako konserwantu uwalniającego formaldehyd, u pacjentów uczulonych na formaldehyd należy rozważyć ryzyko reakcji krzyżowych, co wymaga indywidualnej oceny korzyści i zagrożeń przed wykonaniem testu.
alergia kontaktowa, alergia na formaldehyd, diagnostyka alergologiczna, diazolidynylomocznik, imidazolidynylomocznik, konserwant uwalniający formaldehyd, quaternium-15, reakcja alergiczna, reakcja krzyżowa, stan zapalny skóry, test płatkowy, wynik fałszywie dodatni, wynik fałszywie ujemny, zapalenie skóry - Leksykon substancji czynnych
Quaternium-15 – Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Quaternium-15 jest składnikiem aktywnym plastra do testów płatkowych TRUE Test 36, stosowanym w stężeniu 100 µg/cm² (81 µg/płatek) w diagnostyce alergicznego kontaktowego zapalenia skóry. Ze względu na potencjał wywoływania uczuleń, konieczne jest zachowanie środków ostrożności, w tym informowanie pacjentów o możliwości wystąpienia reakcji nawet po 10 dniach od aplikacji, co może świadczyć o nabyciu nadwrażliwości kontaktowej. Interpretacja wyników wymaga uwzględnienia ryzyka zespołu nadwrażliwości skóry pleców oraz potencjalnych fałszywie dodatnich reakcji, zwłaszcza u pacjentów z wieloma dodatnimi wynikami. W takich przypadkach zaleca się powtórzenie testu po ustąpieniu stanu zapalnego skóry. Przed zastosowaniem testu u pacjentów z historią reakcji anafilaktoidalnych wskazany jest szczegółowy wywiad alergologiczny.
alergiczne kontaktowe zapalenie skóry, angry back syndrome, butylohydroksyanizol, butylohydroksytoluen, kalafonia, kontaktowe zapalenie skóry, kortykosteroid, kortykosteroid ogólny, nadreaktywność skóry, nadwrażliwość kontaktowa, ognisko zapalne, quaternium-15, reakcja anafilaktoidalna, reakcja systemowa, test płatkowy, TRUE Test, wynik fałszywie ujemny, wywiad alergologiczny, zespół nadwrażliwości skóry pleców, zmiana trądzikowa - Leksykon substancji czynnych
Cl+Me-izotiazolinon – Właściwości farmakokinetyczne
Cl+Me-izotiazolinon jest substancją czynną zawartą w produkcie TRUE Test 36, stosowanym jako plaster do testów prowokacyjnych w diagnostyce alergii kontaktowej. W preparacie występuje w stężeniu 4 mikrogramy/cm² lub 3 mikrogramy/płatek i jest umieszczony w panelu nr 2 jako substancja testowa nr 17. Ze względu na charakter produktu, który służy wyłącznie do miejscowej ekspozycji na skórę w celu wywołania reakcji alergicznej, nie określono farmakokinetyki Cl+Me-izotiazolinonu, a sekcja dotycząca właściwości farmakokinetycznych zawiera adnotację „Nie dotyczy”.
alergia kontaktowa, Cl+Me-izotiazolinon, działanie ogólnoustrojowe, ekspozycja miejscowa, mieszanina czarnej gumy, panel diagnostyczny, plaster prowokacyjny, quaternium-15, reakcja alergiczna, reakcja fałszywie dodatnia, reakcja skórna, substancja testowa, test płatkowy, TRUE Test, właściwość farmakokinetyczna - Leksykon substancji czynnych
Quaternium-15 – Wpływ na płodność, ciążę i laktację
Quaternium-15, znany również jako chlorek N-(3-chloroallilo)-heksaminio-N,N-dimetylotiuroniowy, jest konserwantem stosowanym w preparatach diagnostycznych, m.in. w plastrach do testów prowokacyjnych TRUE Test 36, gdzie występuje w panelu nr 2 w stężeniu 100 mikrogramów/cm² (81 mikrogramów/płatek). Aktualnie brak jest danych naukowych dotyczących wpływu quaternium-15 na płodność oraz bezpieczeństwa jego stosowania u kobiet ciężarnych i karmiących piersią. Nie przeprowadzono również wystarczających badań na zwierzętach oceniających potencjalne działanie teratogenne lub toksyczne na reprodukcję. W związku z tym preparaty zawierające quaternium-15 nie powinny być rutynowo stosowane w tych grupach pacjentek, chyba że korzyści kliniczne zdecydowanie przewyższają potencjalne ryzyko.
- Leksykon substancji czynnych
Imidazolidynylomocznik – Właściwości farmakodynamiczne
Imidazolidynylomocznik, stosowany w stężeniu 600 μg/cm² (490 μg/płatek) w panelu nr 3 (pozycja 29) preparatu TRUE Test 36, jest istotnym alergenem w diagnostyce alergicznego kontaktowego zapalenia skóry. Reakcja nadwrażliwości typu IV, pojawiająca się w ciągu 6-96 godzin po ekspozycji, opiera się na interakcji komórek Langerhansa z limfocytami T, prowadząc do uwolnienia limfokin i aktywacji makrofagów, co skutkuje charakterystycznym stanem zapalnym skóry. Dodatnia reakcja manifestuje się rumieniem, obrzękiem z grudkami, pęcherzykami oraz wyczuwalnym naciekiem zapalnym w miejscu aplikacji testu. Imidazolidynylomocznik współwystępuje w panelu z diazolidynylomocznikiem (550 μg/cm²), co wymaga uwagi ze względu na możliwe reakcje krzyżowe między tymi konserwantami o różnym potencjale uczulającym.
2-bromo-2-nitropropano-1, 3-diol, alergia kontaktowa, alergiczne kontaktowe zapalenie skóry, diagnostyka alergologiczna, diazolidynylomocznik, formaldehyd, imidazolidynylomocznik, komórki Langerhansa, kontaktowe zapalenie skóry, limfocyt T, limfokiny, makrofagi, nadwrażliwość kontaktowa, nadwrażliwość typu opóźnionego, quaternium-15, reakcja krzyżowa, rumień, sensityzacja, test płatkowy, TRUE Test - Leksykon substancji czynnych
Quaternium-15 – Dawkowanie i sposób podawania
Quaternium-15 (chlorek benzylotrimetyloamoniowy) jest składnikiem panelu nr 2 w zestawie TRUE Test 36, stosowanym w diagnostyce alergicznego kontaktowego zapalenia skóry, w stężeniu 100 µg/cm² (81 µg/płatek). Test płatkowy z Quaternium-15 wymaga aplikacji plastra na zdrową, niezmienioną skórę (górna część pleców lub zewnętrzna część ramienia) na 48 godzin, z unikaniem zamoczenia i przesuwania plastra. Ocena reakcji powinna być przeprowadzona dwukrotnie: 30 minut po usunięciu plastra oraz po 1-2 dniach, zgodnie z wytycznymi International Contact Dermatitis Research Group. Reakcje alergiczne charakteryzują się rumieniem, naciekiem zapalnym i zmianami grudkowymi lub pęcherzykowymi, a reakcje podrażnienia należy odróżnić na podstawie braku nacieku zapalnego. Quaternium-15 nie wywołuje reakcji opóźnionych (po 4-5 dniach), co odróżnia go od innych alergenów w zestawie.
alergen kontaktowy, alergiczne kontaktowe zapalenie skóry, diagnostyka alergologiczna, International Contact Dermatitis Research Group, naciek zapalny, pęcherzyk skórny, próba prowokacyjna, quaternium-15, reakcja alergiczna, reakcja fałszywie ujemna, reakcja krzyżowa, reakcja z podrażnienia, rumień skórny, test płatkowy, TRUE Test, wywiad kliniczny, zmiana rumieniowa - Leksykon substancji czynnych
Imidazolidynylomocznik – Wskazania do stosowania
Imidazolidynylomocznik jest składnikiem panelu nr 3 (płatek nr 29) produktu TRUE Test 36, stosowanego w diagnostyce alergicznego kontaktowego zapalenia skóry u osób dorosłych. Substancja ta występuje w stężeniu 600 µg/cm² (490 µg/płatek) i umożliwia wykrycie nadwrażliwości na ten powszechnie stosowany konserwant w kosmetykach i farmaceutykach. Test jest wskazany u pacjentów dorosłych z podejrzeniem alergii kontaktowej na konserwanty, zwłaszcza przy nawracających wypryskach w miejscach ekspozycji oraz u osób z zawodową ekspozycją na imidazolidynylomocznik. Testy płatkowe z tym alergenem nie są zalecane u pacjentów pediatrycznych ze względu na brak danych dotyczących bezpieczeństwa i skuteczności w tej grupie.
2-bromo-2-nitropropano-1, 3-diol, alergen, alergia kontaktowa, alergiczne kontaktowe zapalenie skóry, diazolidynylomocznik, ekspozycja zawodowa, formaldehyd, imidazolidynylomocznik, konserwant kosmetyczny, nadwrażliwość kontaktowa, paraben, plaster samoprzylepny, płatek testowy, podrażnienie skórne, próba prowokacyjna, quaternium-15, reakcja fałszywie dodatnia, reakcja krzyżowa, stężenie diagnostyczne, test płatkowy, TRUE Test 36, wyprysk skórny - Leksykon substancji czynnych
2-bromo-2-nitropropano-1,3-diol – Wskazania do stosowania
Substancja czynna 2-bromo-2-nitropropano-1,3-diol (bronopol) jest istotnym alergenem konserwującym wykorzystywanym w diagnostyce alergicznego kontaktowego zapalenia skóry (AKZS) u dorosłych. W produkcie leczniczym TRUE Test 36 znajduje się w stężeniu 250 µg/cm² lub 200 µg na pojedynczy płatek testowy, umieszczona w panelu 3 jako pozycja 36. Bronopol jest powszechnie stosowany jako konserwant w kosmetykach, farmaceutykach i produktach przemysłowych, co czyni go ważnym składnikiem do testowania u pacjentów z podejrzeniem alergii kontaktowej na konserwanty. Testy płatkowe z użyciem TRUE Test 36 umożliwiają identyfikację uczulenia na bronopol oraz inne konserwanty, co jest kluczowe dla prawidłowego rozpoznania i leczenia AKZS poprzez eliminację kontaktu z alergenem.
alergia kontaktowa, alergiczne kontaktowe zapalenie skóry, alergolog, bronopol, dermatolog, diagnostyka alergii kontaktowej, diazolidynylomocznik, formaldehyd, imidazolidynylomocznik, izotiazolinon, konserwant, paraben, plaster diagnostyczny, quaternium-15, reakcja skórna, substancja testowa, test płatkowy, test prowokacyjny, współwystępowanie uczuleń - Leksykon substancji czynnych
Quaternium-15 – Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
Quaternium-15, obecny w plastrze do prób prowokacyjnych TRUE Test 36 w stężeniu 100 mikrogramów/cm² (81 mikrogramów/płatek), został poddany szczegółowej ocenie toksykologicznej w badaniach przedklinicznych. Wyniki tych badań nie wykazały istotnego ryzyka toksycznego przy stosowaniu w dawkach diagnostycznych charakterystycznych dla testów płatkowych. Pomimo obserwacji potencjalnego działania rakotwórczego u niektórych alergenów testowych w modelach zwierzęcych, krótkotrwała i punktowa ekspozycja na quaternium-15 w dawce diagnostycznej nie wiąże się z istotnym ryzykiem onkogennym w praktyce klinicznej. Ocena stosunku korzyści do ryzyka wskazuje na korzystny profil bezpieczeństwa tej substancji w warunkach diagnostycznych.
alergen diagnostyczny, badanie toksykologiczne, dane przedkliniczne, diagnostyczny test płatkowy, diagnostyka alergologiczna, działanie rakotwórcze, działanie toksyczne, kancerogenność, plaster do prób prowokacyjnych, quaternium-15, ryzyko onkogenne, stosunek korzyści do ryzyka, test płatkowy, toksyczność przewlekła, właściwość kancerogenna